columnpeter de waard

Is speculatie inmiddels de echte oorzaak van de explosie van grondstofprijzen?

null Beeld

De goederenmarkt is bezig de nieuwste zeepbel te worden. Heel lang konden de prijsexplosies van ijzererts, koper, hout, palmolie en koffie – de zogenoemde commodities – nog op grond van de wet van vraag en aanbod worden verklaard. Omdat de wereldeconomie zo snel aantrekt nu de vaccinaties werken, kunnen mijnbouwbedrijven en agrarische sector niet aan de vraag van de industrie voldoen. Hun ­vorig jaar door corona stilgelegde productie is minder snel aan de praat te krijgen. En daarnaast lagen de containers op de verkeerde plek – niet in de grondstofproducerende landen, maar in de westerse landen.

De goederenprijzen worden echter niet ­alleen bepaald door vraag en aanbod. De zogenoemde goederenmarkten zijn eveneens de speeltuin van beleggers en speculanten, net zoals de aandelen-, vastgoed- en cryptomarkt.

Ook op de goederenmarkt wordt massaal long gegaan (kopen met de verwachting van prijsstijgingen) en short gegaan (verkopen op termijn met de verwachting van prijsdalingen) in de hoop op kortetermijnwinsten.

Dat is een noodzakelijk kwaad, omdat op deze markten niet alleen in de fysieke goederen zelf, maar ook in zogenoemde termijn­contracten wordt gehandeld: levering over drie maanden, zes maanden of op welke andere termijn dan ook. Financiële partijen zijn daarbij onontbeerlijk als bemiddelaars en tegenpartij voor zowel kopers als verkopers. Al in de klassieke oudheid gaf dit boeren en mijnwerkers, net als hun afnemers, de zekerheid van een vaste prijs.

Het aantal financiële partijen op de goederenmarkt is de laatste twee decennia geëxplodeerd. Grote beleggers als pensioenfondsen zien deze contracten, net als effecten of vastgoed, als een essentieel onderdeel van hun portefeuille. Belangrijk daarbij is dat goederen een hedge (dekking) vormen tegen inflatie. Als de inflatie aantrekt, dalen obligaties in waarde. De prijzen van metalen en granen ­stijgen mee met de markt of vaak nog harder, omdat inflatie duidt op economische voorspoed. Gesproken wordt daarom wel van de ‘financialisering’ van de goederenmarkt.

Bij dit spectaculaire herstel lijken de financiële partijen de markt in hun greep te hebben genomen. Speculanten kopen zoveel contracten op, in de verwachting van verdere prijs­stijgingen, dat die een self-fulfilling prophecy worden. Daarnaast leiden duurdere goederen, in tegenstelling tot duurdere effecten, ook nog eens tot inflatie-angst waardoor de trend verder wordt versterkt.

China, de grootste grondstoffenimporteur ter wereld, heeft inmiddels zoveel last van de opgelopen prijzen van ijzer en koper, dat de hele economie zou kunnen ontsporen. De ­autoriteiten dreigen daarom met zware straffen voor eenieder die zich schuldig maakt aan ­‘excessieve speculatie, hamsteren of het het verspreiden van nepnieuws over tekorten’.

Of speculanten zich hierdoor ook wereldwijd laten temmen is de vraag. Zeepbellen hebben hetere vuren overleefd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden