De KwestiePeter de Waard

Is short selling een weldaad of een misdaad?

Shortsellers, tot nu toe het schuim in het financiële Wilde Westen, profileren zich momenteel als idealisten. Zij zijn de detectives van de beurs: de Columbo, Morse of Sherlock Holmes van de haute finance. Zo stelden ze als eerste de megafraude bij het Duitse fintechbedrijf Wirecard aan de orde. 

‘Als het gaat om het onderzoeken van bedrijfsfraude, zijn wij de detectives, terwijl onze toezichthouders zich als archeologen gedragen’, klopte Jim Chanos van het hedgefonds Kynikos zich op de borst. Hij verdiende 100 miljoen euro aan de ondergang van Wirecard en meet zich nu een heldenrol toe met bijnamen als ‘Darth Vader van Wall Street’ en de ‘LeBron James van het short gaan’.

Shortsellers kruipen op dit moment uit hun holen. Zij vinden dat ze in het verleden ten onrechte in de hoek zijn gezet als aasgieren of sprinkhanen. Wie op grond van zijn eigen sommetjes en visie aandelen koopt die zijn ondergewaardeerd is een heuse belegger. Maar wie concludeert dat de aandelen van een bedrijf zijn overgewaardeerd en daar op termijn een pakket van verkoopt, wordt een speculant genoemd.

Het kopen van een aandeel in de hoop op koerswinst (long gaan) is in principe niets anders dan het verkopen van een aandeel op termijn (short gaan) in de hoop op koersverlies. In beide gevallen proberen mensen rijk te worden vanuit een leunstoel in plaats van in het zweet des aanschijns hun brood te verdienen.

In 2001 rook Chanos al een keer onraad bij het Amerikaanse energiebedrijf Enron dat later ten onder ging, de accountant Arthur Andersen meeslepend in zijn val. Hij verkocht op termijn aandelen die hij na de ineenstorting van de koers voor een prikkie kon opkopen. De kassa rinkelde. Tijdens de kredietcrisis van 2008 voorzag hij de koersdaling van financiële instituten die zich te diep in subprime-leningen hadden gestort.

Maar shortsellers opereren niet belangeloos. Ze slaan een slaatje uit de ellende van anderen – niet alleen frauderende bedrijfsbestuurders en ondeugdelijke accountants, maar ook van duizenden argeloze kleine beleggers en tienduizenden werknemers die hun baan verliezen.

Er is een verschil tussen long en short gaan. Shortsellers opereren per definitie op korte termijn. Met massale verkooptransacties proberen ze, soms met behulp van al dan niet ware geruchten over naderend onheil, een selffulfilling prophecy te creëren. Door allemaal tegelijk te gaan verkopen − vaak met hefbomen zoals termijncontracten of andere derivaten – kunnen ze fondsen, valuta en zelfs complete markten omlaag manipuleren.

Het gaat niet om een maatschappelijk belang. Shortsellers zijn geen detectives. Het zijn premiejagers. Of geldwolven in schaapskleren. De bedrijven waarin Chanos ook short is gegaan (Uber, Lyft, Just Eat Takeaway en Tesla) moeten voor hun leven vrezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden