columnpeter de waard

Is matchfixing even ongrijpbaar als misbruik van voorkennis?

null Beeld

Op 26 augustus 1996 belt de politie ’s morgens om half zes aan bij de eigenaren van restaurant Blanje Bleu in Bentveld, een gehucht tussen Haarlem en Zandvoort. Ze worden opgepakt vanwege misbruik van voorwetenschap. Een hele reeks van arrestaties volgt van allerlei mensen die daar wel eens kwamen eten, onder wie een bestuurder van Bols Wessanen, het toenmalige drank- en voedingsmiddelenbedrijf. De eigenaren en gasten hebben allemaal putopties van dat bedrijf – opties waarmee gegokt werd op een mogelijke koersdaling – gekocht, een dag voordat het bedrijf teleurstellende winstcijfers bekendmaakt.

Het leek een modelvoorbeeld van misbruik van voorwetenschap – insider trading. Nadat het Openbaar Ministerie de plank al enkele malen de plank had misgeslagen, onder meer in de zaak tegen bedrijvendokter Joep van den Nieuwenhuyzen, hadden ze nu echt iemand bij de lurven. Maar uiteindelijk gingen ook nu alle verdachten – zeven personen – vrijuit. Er waren geen bekentenissen noch werden er geldstromen gevonden tussen de vermoedelijke tipgever en de daders. Er was alleen maar circumstantial evidence, indirect bewijs.

Nu wordt een voetballer verdacht een gele kaart te hebben versierd, omdat buurtgenoten daarop geld hebben gezet bij een goksyndicaat. Een zou 13 duizend euro hebben verdiend: een fooi vergeleken met de bedragen die in de eredivisie omgaan. Ook in dit geval is er alleen indirect bewijs. Net zoals misbruik van voorwetenschap is matchfixing bijna niet te bewijzen als er geen geldstromen (een bankoverschrijving) zijn tussen de matchfixer en de gokker. De enige hoop is een bekentenis.

Misbruik van voorwetenschap of voorkennis is sinds 1989 strafbaar. Dat het op grote schaal voorkomt – zeker nu topbestuurders zo vaak in eigen aandelen en opties handelen – is evident. Discretie is niet de beste menselijke eigenschap. Maar in de afgelopen 32 jaar zijn er slechts een handvol veroordelingen geweest. Meestal van kleine vissen die er met een taakstraf of voorwaardelijke celstraf afkwamen. Wel werden carrières geknakt, zoals die van Dominique Leroy, die haar benoeming als topvrouw van KPN niet zag doorgaan omdat ze in opspraak kwam vanwege voorkennis.

Matchfixing is al zo oud als de weg naar Rome. Op de Olympische Spelen in de klassieke oudheid was het al schering en inslag. Boksers in de 19de eeuw stortten als stervende zwanen ter aarde zonder dat ze werden geraakt. En in 1919 werden in de VS al acht spelers van de honkbalclub Chicago White Sox voor het leven geschorst, omdat de World Series zouden zijn verkocht. Sinds die tijd volgen de schandalen zich op, maar veroordelingen zijn er nauwelijks. Geen eredivisiespeler is ooit in de bak beland omdat hij expres in eigen doel had geschoten. Zelfs de Feyenoorders, die zondag twee keer de eigen keeper passeerden en rood kregen, hoeven niet voor vervolging te vrezen.

Geel is bij matchfixing en voorkennis een lachertje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden