ColumnFrank Kalshoven

Is koopkracht ‘repareren’ voor heel Nederland een goed idee? Mwah

null Beeld
Frank Kalshoven

Het debat over de regeringsverklaring van het kabinet Rutte IV ging deze week ook en vooral over koopkrachtverlies. De hoge inflatie holt de waarde van de euro uit, en de Kamer wil dat het kabinet de koopkracht van huishoudens ‘repareert’. Premier Rutte vond dit ‘lastig’ maar beloofde de Kamer dit te zullen uitwerken.

Is het een goed idee om de koopkracht te ‘repareren’? Mwah. Zeker niet over de volle breedte van de inkomensverdeling. Laten we kijken.

VVD-fractieleider Sophie Hermans gaf als haar mening te kennen dat de koopkracht voor heel Nederland moet worden gerepareerd. ‘Het beeld moet evenwichtig en positief voor iedereen zijn’, zei ze blijkens het verslag in deze krant.

Kan dat? Ja hoor, geen probleem. Vooral nu Rutte IV zich heeft bekeerd tot Zuid-Europees begrotingsbeleid is het een fluitje van een cent. We maken gewoon een Koopkrachtfonds. Het kabinet leent een paar miljard extra op de kapitaalmarkt, en draait net zolang aan belasting- en premieknoppen tot er bij de koopkrachtcijfers van alle 117 huishoudtypen alleen nog plusjes in beeld verschijnen. Iedereen gelukkig.

Waarom noemen we het dan een Koopkrachtfonds? Nou, volgens de nieuwe begrotingslogica van deze coalitie gaat dit dan om een ‘eenmalige investering’ in de koopkracht van de bevolking. Deze koopkrachtimpuls hoeft daarom niet te passen binnen de regels van de begrotingsdiscipline. Er hoeft dus ook niet bezuinigd te worden op zorg, onderwijs of defensie; dat zou het koopkrachtfeestje maar verstoren. Nee, de miljardenuitgave wordt simpelweg opgeteld bij de staatsschuld. Als het nodig is, trouwens, kunnen we volgend jaar nog wel een keer zo’n ‘eenmalige’ investering in de koopkracht doen.

U weet dat het onzin is, wat ik opschrijf. Maar weet u ook waarom?

Het is onzin omdat de staatsschuld in feite een belastingschuld is, of, om in termen van het huidige debat te blijven, een koopkrachtschuld. Ik kan vandaag uw koopkracht verhogen door te zeggen dat u minder belastingen en premies hoeft te betalen, als ik komend jaar de belastingen en premies maar weer verhoog. De koopkracht die u volgend jaar zou genieten, krijgt u dan vast dit jaar. Als ik wél de belastingen en premies verlaag omwille van de koopkracht vandaag, maar weiger die belastingen komend jaar te verhogen, dan stijgt de staatsschuld. Dan betalen toekomstige belastingbetalers de koopkrachtrekening. Is dat wijs beleid? Nee, dat is potverteren.

Als Sophie Hermans wil dat ‘iedereen’ er in koopkracht op vooruit gaat, komend jaar, en dat de overheid dit moet regelen, dan is ze voodoo-economie aan het bedrijven. Tenzij ze tegelijkertijd het mes wil zetten in de overheidsuitgaven. Maar daar hoorden we haar niet over.

Wat kan wel? Inkomens herverdelen, neutraal voor de schatkist. Al die schuifjes in het belastingstelsel kunnen zo worden verschoven dat het koopkrachtbeeld voor een deel van die 117 huishoudtypes positief wordt, terwijl de uitkomsten voor andere huishoudens juist negatiever worden. Dit is, kortweg, de linkse oplossing.

De ideale kandidaat voor zo’n linkse oplossing is het eigenwoningforfait. Huizenbezitters boeken jaarlijks tienduizenden euro’s vermogenswinst, een inkomensbron die grotendeels buiten het blikveld van de koopkrachtplaatjes blijft. Snoep van die vermogenswinst een klein hapje af, en de koopkracht van alle nooddruftige huishoudens kan dit jaar op inflatiebestendig peil worden gebracht.

Ik las in de krant dat alleen de partijen Denk, Volt, SGP en Kamerlid Omtzigt zich deze week druk hebben gemaakt over de spilzucht van deze coalitie. Waarvan acte. De VVD, zoveel is duidelijk, is het spoor volkomen bijster.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek
Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden