column Peter de Waard

Is kok (v) een zwaar beroep en kok (m) niet?

Wie in Oostenrijk in acht uur werk minstens 2.000 kilocalorieën (man) verbrandt of 1.400 kilocalorieën (vrouw) verricht sinds 2007 ‘schwerarbeit’.

Hierdoor kan hij of zij vijf jaar eerder met pensioen. Er is een lijst opgesteld van 182 beroepen waarvan wordt verondersteld dat ze in acht uur net zoveel energie verspelen als een halve marathonloper. Van dakdekkers, tegelzetters, metselaars, mijnwerkers en metaalarbeiders is dat al snel duidelijk. Maar ook jagers, slachters en verloskundigen staan op de lijst, net als koks (v), voorheen kokkin, en masseurs (v), voorheen masseuses.

Uiteraard is de inspanning voor iedereen verschillend. Mannen en vrouwen die aanpoten, verbruiken meer kilocalorieën dan collega’s die alles op hun elfendertigst doen. Zwaardere mensen met stijve spieren kost werk meer energie dan lichtere en lenige mensen.

Al jaren kijken de Belgische sociale partners naar het Oostenrijkse model, maar door de eeuwige kabinetscrisis in het land schiet het niet erg op.

In Nederland hebben de werkgevers het idee weer ingebracht in het pensioenoverleg, al is het maar om de muurvast zittende onderhandelingen over een nieuw stelsel te doorbreken. Ze zouden wel een ‘Oostenrijkse’ lijst willen opstellen van zware beroepen, zodat de stratenmaker niet zoals de boekhouder tot zijn 72ste hoeft door te gaan.

Een sluitende manier om een zwaar beroep te definiëren bestaat niet. Of zoals wordt gezegd: de ene helft van de mensen heeft een zwaar beroep en de ander vindt dat hij een zwaar beroep heeft.

Rutte en Baudet zullen geen 2.000 kilocalorieën energie aan fysieke arbeid verrichten in acht uur, maar werken wel veel meer uren en moeten continu in de schijnwerpers hun werk verrichten. Er zijn veel beroepen waar de mentale belasting heel groot is, zoals die in het onderwijs, de rechtspraak of op hoge managementposities , maar die fysiek een eitje zijn.

Het fysiek gemakkelijkste baantje van Nederland is waarschijnlijk bondscoach van Oranje. Het elftal speelt tien wedstrijden van anderhalf uur per jaar – 15 uur daadwerkelijke arbeid – en in die tijd zit hij ook nog op een bank, maar mentaal kan het zwaar zijn omdat 17 miljoen Nederlanders het beter weten.

In de loop van de jaren zijn er in Oostenrijk criteria aan toegevoegd. Werk in ploegendienst tussen 22.00 uur en 06.00 uur (verpleegkundigen, nachtportiers, politiemensen) is nu een reden om eerder met pensioen te mogen. Of werk onder extreme hitte of koude. Ook banen in de stervensbegeleiding en gehandicaptenzorg zijn schwerarbeit.

Daarnaast zijn er ook voorwaarden bijgekomen om misbruik te voorkomen. Zo moet minimaal 45 jaar dat beroep zijn uitgeoefend. Wie op zijn 58ste besluit om zich om te scholen tot tuinman grijpt mis.

Misschien zou een nadere studie van het Oostenrijks model de moeite waard zijn. Als het al 12 jaar bestaat, zal het geen fiasco zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.