De kwestie Peter de Waard

Is Klaas Knot net zo goed als de profeet Jesaja?

In een speciaal katern over de verwachtingen voor de jaren twintig van deze eeuw merkte Bert Wagendorp zaterdag op ‘dat voorspellingen, eenmaal uitgesproken, er een duivels genoegen in scheppen niet uit te komen’.

Dat moet een geruststelling zijn voor mensen met een spaarrekening die een dag eerder op stang werden gejaagd door president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. Hij sprak in een interview met deze krant de verwachting uit dat de periode van extreem lage rente nog wel eens vijf jaar zou kunnen voortduren.

Gelukkig is zijn voorspellende gave niet beter dan die van mij of van u. Als hij moet zeggen wat de rente deze Oudejaarsdag gaat doen – stijgen of dalen – is de kans dat hij gelijk krijgt 50 procent. Knot is zonder twijfel een knap econoom, maar knappe economen noch hun modellen geven veel houvast voor de toekomst.

Daarvoor zijn er te veel onzekerheden. Natuurlijk kan de rente vijf jaar lang extreem laag blijven, dat kan ook twee jaar het geval zijn, tien jaar of vijftig jaar. Misschien zakt de rente nog wel naar -4 of -5 procent. Als er in 2020 een enorme vertrouwenscrisis in de dollar of de euro ontstaat, kan die rente echter ook ineens naar Argentijnse niveaus stijgen.

In de vroege jaren twintig kan de vastgoedmarkt volkomen in elkaar storten, kunnen de banken omvallen en de eurozone alsnog imploderen. Geen zinnig mens die het weet, net zoals in 2007 niemand de kredietcrisis zag aankomen en in 2013 niemand de negatieve rente.

Wat Knot zegt is geen voorspelling van oudtestamentische kracht. Hij is niet de profeet Jesaja, die 2.800 jaar later nog altijd wordt geciteerd. Er is hem niets door God ingefluisterd over de rentestand.

Zijn uitspraak is vooral een politiek statement, bedoeld om enerzijds te vertellen dat de extreem lage rente niet de schuld is van Nederland (de centrale bank noch de regering) en anderzijds om de goegemeente te mobiliseren tegen de plannen van een meerderheid binnen de Europese Centrale Bank om het opkoopprogramma voort te zetten.

Knot waarschuwde dat het financieel stelsel gevaar loopt door de lage rente: er ontstaan allerlei zeepbellen, zoals die op de huizenmarkt en de aandelenmarkt. Zombiebedrijven kunnen risicoloos verder ploeteren. Maar als de rente ineens zou gaan stijgen, ontstaan weer andere net zo grote gevaren voor het financieel stelsel.

Bedrijven en huizenbezitters blijven massaal in gebreke bij het betalen van de rente op hun schulden. Pensioenfondsen mogen dan op hun obligaties weer een rendement maken dat in pas blijft met de rekenrente of die zelfs ver overstijgt, maar de fondsen zien de waarde van hun aandelen- en vastgoedportefeuilles instorten. Het financiële stelsel hangt met houtjes en touwtjes aan elkaar: mondiaal en lokaal.

Over de rente valt niets te voorspellen. Zeker niet over een periode van vijf jaar. De duivel zal die zeker logenstraffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden