De KwestiePeter de Waard

Is in de pensioenwereld 50 miljard zo verdampt?

Deze week zijn de pensioenfondsen 50 miljard euro armer geworden. Volgens de laatst beschikbare ­cijfers van De Nederlandsche Bank hebben ze 459 miljard euro in ­aandelen belegd. En die zijn wereldwijd in vier dagen 12 procent minder waard geworden door de coronacrisis.

Nederlandse pensioenfondsen waren vroeger beleggers in vast­rentende waarden. Nu zijn het speculanten geworden op de aandelen- en vastgoedmarkt. Het aandelenbelang in hun vermogen is toegenomen van 10 procent begin jaren ­negentig tot 35 procent nu. En het is de bedoeling dit verder te verhogen tot 40 of zelfs 50 procent. Want tot nu toe is het goed bevallen.

Sinds ze zich op de aandelenmarkt hebben begeven zijn de koersen geëxplodeerd, zij het dat er twee keer een kink in de kabel (de internetbubbel van 2001 en de kredietcrisis van 2008) kwam. Maar er volgde altijd weer herstel. Dankzij de dalende rente en het stimuleringsbeleid van de centrale banken gingen de koersen opnieuw skyhigh.

Behalve aandelen zijn ook obligaties met oude hoge rentecouponnen in waarde gestegen. De fondsen zijn daardoor steenrijk. En daar ­willen de gepensioneerden, wier pensioenen al jaren zijn bevroren en nu zelfs dreigen te worden gekort, een keer profijt van hebben.

 Helaas zijn het alleen papieren winsten. De aandelenrally van de ­afgelopen dertig jaar is een uniek ­fenomeen. Deze week blijkt wel hoe kwetsbaar aandelenkoersen zijn. Ook de vastgoedboom kan een zeepbel blijken. En de obligaties met de hoge rentecoupon zullen worden afgelost. Maar de oudere generatie rekent zich rijk. Hun lobby is veel sterker dan die van de jongeren. Zij krijgen alle ruimte in de media voor hun pleidooi de speculatiewinsten te gelde te maken. Zij vormen het grootste deel van het electoraat.

Jongeren maken zich – zoals ook de babyboomers in de jaren zestig en zeventig in hun spijkerpakken en bloemen in het haar – niet echt druk over hun pensioenen. Dat is een even ver-van-mijn-bed-show als de lokale politiek van Patagonië. Als hun ouders dat geld verjubelen – of via de erfenis aan hun eigen kinderen nalaten in plaats van naar de hele gemeenschap – zal dat nu niet hun grootste zorg zijn. 

En die belangstelling zal niet ­toenemen als minister Koolmees zijn oplossingen voor de verdere uitwerking van het pensioenakkoord doorzet. Het kapitaaldekkingstelsel met zijn franchises en rekenrentes is al hogere wiskunde, waar alleen specialisten als actuarissen sommetjes op kunnen loslaten.

En nu worden in het pensioenoverleg allerlei proefballonnetjes opgelaten waardoor het nog ingewikkelder en ondoorzichtiger wordt. De gehekelde rekenrentes gaan deels op de helling of krijgen een andere naam. Er komt meer ­individuele zeggenschap hoe het pensioenpotje wordt opgebouwd en wordt opgesoupeerd.

Wie wil kan zelf speculeren op de aandelenmarkt. Hopelijk blijft de wereld pandemieën bespaart.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden