De Kwestie Peter de Waard

Is het erg dat de ECB wordt ‘gepolitiseerd’?

Niemand pleit ervoor om het verkeersbeleid of het uitkeringsbeleid op afstand te zetten van de overheid, omdat het te gevaarlijk zou zijn de regering hierover te laten beslissen, merkte beursanalist Hans de Geus van RTLZ dinsdag op.

In de jaren tachtig ontstond er een soort mondiale consensus dat centrale banken onafhankelijk zouden moeten zijn om inflatie in te dammen. Daarom is er toenemende kritiek op de bemoeienis van politici met het monetaire beleid van centrale banken.

De Amerikaanse president Trump probeert renteverlaging af te dwingen bij de Amerikaanse centrale banken Fed. De Turkse president Erdogan ontsloeg afgelopen weekeinde de baas van zijn centrale bank. In Japan voert de centrale bank al sinds 2013 ‘Abenomics’ uit. Nu is ook nog Christine Lagarde voorgedragen als president van de Europese Centrale Bank en opvolger van Mario Draghi.

Lagarde is geen econoom, maar jurist en politicus (ex-minister van Economische Zaken). Haar vicepresident bij de ECB – de Spanjaard Luis de Guindos – is ook al een politicus (eveneens ex-minister van Economische Zaken die nota bene in 2011 ook nog steun van de ECB kreeg). Het bestuur van de ECB zou aan de leiband lopen van regeringsleiders, terwijl het op basis van economische inzichten beslissingen zou moeten nemen over rente en stimulering.

Dat centrale bankiers dat in het verleden wel deden – en nu niet meer zouden doen – berust op een misverstand. Voormalige Fed-voorzitters als Greenspan, Bernanke en Yellen waren politiek bezig, net zoals Duisenberg, Trichet en Draghi in Europa. Draghi’s uitspraak – ‘De ECB zal alles doen wat nodig is om de euro te redden. En geloof mij, dat zal genoeg zijn’ – was misschien wel de belangrijkste politieke uitspraak in de EU van de afgelopen tien jaar.

Er is ook geen bewijs dat centrale banken, die worden geleid door onafhankelijke economen of econometristen, beter werk leveren. Hun modellen hebben zelden crises voorspeld. De inflatie hebben ze niet kunnen aanjagen.

Misschien zitten er voordelen aan onafhankelijke centrale banken, maar er kleven ook nadelen aan. Een van de grote problemen in de eurozone in de afgelopen tien jaar was dat politici in de sterke EU-landen (Duitsland en Nederland) gingen bezuinigen (budgettaire verkrapping), terwijl de ECB de geldkraan wijd open zette (monetaire verruiming). Die tegenstelling leidde tot stagnatie en oplopende spanningen tussen de zuidelijke tekortlanden en de noordelijke overschotlanden.

De nieuwe ECB-president Christine Lagarde heeft de flair misschien een brug te kunnen slaan, waardoor de politici in de diverse hoofdsteden en de centrale bankiers elkaar niet meer tegenwerken maar juist samen optrekken.

Dat de overheden nu weer grip proberen te krijgen op het monetaire beleid is eigenlijk normaal. Het defensiebeleid moet ook niet worden bepaald door generaals.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden