'Is er iemand die klaagt over de fusie?'

De bestuursvoorzitters van de accountantskantoren KPMG en Moret Ernst & Young kijken daags na hun fusie al weer vooruit. Automatiseerders scoren, advocatenkantoren overnemen....

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

Of ze ook gefuseerd waren als de kantoren uitsluitend in Nederland actief waren geweest? 'Nee', erkent bestuursvoorzitter Jan den Hartog van Moret Ernst & Young ruiterlijk. 'Dan had de noodzaak niet bestaan. Maar het is theorie: we opereren nu eenmaal wereldwijd.'

Deze week besloten Ernst & Young en KPMG te fuseren tot een advies- en accountancygigant met 150 duizend werknemers en vertakkingen in meer dan 154 landen. Den Hartog en KPMG-bestuursvoorzitter Ruud Koedijk noemen de mondialisering van het bedrijfsleven als belangrijkste motief voor de fusie.

Concerns als McDonald's en Coca Cola openen wereldwijd nieuwe vestigingen. Na de val van de Berlijnse Muur en de snelle opkomst van de nieuwe economieën in Zuidoost-Azië zijn talrijke nieuwe markten opengegaan. 'Als McDonald's in China begint, verwachten ze dat hun accountant weet hoe het Chinese belastingstelsel in elkaar zit. Dat vereist investeringen in kennismanagement. Die kun je niet in je eentje doen', zegt Den Hartog.

Koedijk wijst op de groei in het voormalige Oostblok. 'KPMG heeft zevenhonderd mensen in Rusland, tegen nul vijf jaar geleden. We beseften dat onze polsstok te kort was om dit tempo bij te houden. Maar dat was tot voor kort ook bij de concurrentie het geval. En dan bijt het niet zo hard.' Een maand geleden sloegen Coopers & Lybrand en Price Waterhouse de handen ineen. 'Ineens dreig je het investeringstempo van de concurrentie niet meer te kunnen volgen.'

Koedijk verkondigde aanvankelijk nog vol zelfvertrouwen dat KPMG alleen zou doorgaan. Maar Ernst & Young zag de ernst van de situatie onmiddellijk in. Vijf dagen nadat Coopers en Price hun fusieplannen bekendmaakten, overlegde Den Hartog al in New York met de andere bestuursleden van Ernst & Young. 'De vraag was: moeten we reageren? Het antwoord: ja.'

Natuurlijk viel het oog op KPMG. 'Er is wel eens eerder gepraat. We wisten van elkaar dat we geen blauwtje zouden lopen', zegt Koedijk.

De KPMG-topman denkt niet dat de combinatie van KPMG en Ernst & Young een monopolist is op de advies- en accountantsmarkt. 'In Engeland doet de pers daar snel moeilijk over. Maar is er iemand die klaagt? In Duitsland hebben twee accountantskantoren de top van de markt in handen. Als je ontevreden bent over KPMG, ga je naar Coopers.'

Schaalvergroting is ook noodzakelijk, omdat het accountantsvak ingewikkelder is geworden. 'Je kan niet zomaar iemand die klaar is met de jaarrekening van een bouwbedrijf, naar een bank sturen. Specifieke kennis van complexe financiële instrumenten en automatiseringssystemen is noodzakelijk voor het controleren van de boekhouding van een bank.' Moret Ernst & Young controleert in Nederland daardoor ook bijna exclusief alle financiële instellingen. KPMG is de accountant van de grote industriële bedrijven.

Accountants weten als geen ander hoe vaak directies zich aan fusies vertillen. Moret is ook wel eens de mist ingegaan met een overname. 'De oorzaak is altijd cultuurverschillen. Maar tussen KPMG en Moret bestaan geen cultuurverschillen. Beide bedrijven zijn klantvriendelijk en klantgericht', zegt hij beslist. Het zijn niet alleen loze woorden, bezweert hij: 'We leggen het vast en zullen het controleren.'

Met de fusie hebben KPMG en Ernst & Young de financiële armslag gekregen om verder te expanderen. 'Veel meer fusiemogelijkheden in onze eigen branche blijven niet over. We zijn van een Big Eight naar een Big Four gegaan. Maar we gaan echt niet naar een Big One.'

Maar de accountants kijken wel met een schuin oog naar automatiseerders. Automatiseringssystemen uitdenken doen accountants al. Maar ze worden ontwikkeld en gebouwd door andere bedrijven, als Baan of SAP, terwijl bedrijven als Origin de operationele kant verzorgen. 'Het hele proces van think, build en operate zou in één bedrijf kunnen worden ondergebracht', speculeert Den Hartog.

De branchevervaging in de accountancy is al vele jaren geleden begonnen. Moret Ernst & Young is qua grootte - 'tenminste als je de poppetjes optelt' - nu al het vierde advocatenkantoor van Nederland. En Den Hartog twijfelt er niet aan dat na een volgende overname - ergens in de Randstad - Moret het kantoor zal zijn dat de meeste advocaten rond zich verzameld weet. Daarnaast concurreert het kantoor ook met organisatie-adviseurs als McKinsey en Berenschot en automatiseerders als Cap Gemini.

'Die bundeling van kennis is noodzakelijk', verdedigt Den Hartog zich tegen de kritiek dat accountants hun controlerende taken verwaarlozen. 'Wij moeten organisaties doorgronden, kennis hebben van software-ontwikkeling en fiscale en juridische regels. Zonder die kennis is de boekhouding juist niet meer adequaat te controleren.'

Hij erkent dat de inkomsten uit nevenactiviteiten sneller groeien dan uit de accountancy-werkzaamheden. 'Maar dit heeft voor een groot deel ook cyclische oorzaken. In moeilijke economische tijden lopen de inkomsten uit consultancy terug. Accountancy blijft voor ons de stabiele winstbron', zegt Koedijk.

Of het nieuwe bedrijf nog een accountant kan worden genoemd? 'Misschien doen we aan multidisciplinaire dienstverlening, maar dat lijkt me geen aantrekkelijke titel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden