De kwestie Peter de Waard

Is er een recept voor succesvol ondernemen?

In de jaren tachtig dacht de goegemeente nog een recept te hebben voor succesvol ondernemen.

Twee McKinsey-deskundigen Tom Peters en Robert Waterman publiceerden in 1982 aan de vooravond van het yuppen-tijdperk hun bestseller Excellente Ondernemingen.

Liefst drie miljoen exemplaren van dit boek werden verkocht. Het was de bijbel voor beursgoeroes die begin jaren tachtig de uitblinkers op de beurs probeerden te ontdekken. Nog altijd zijn de acht vastgelegde principes van de twee goeroes (klantgerichtheid, actiegerichtheid, schoenmaker blijf bij je leest, enz.) voor veel bedrijven richtinggevend, hoewel veel van de door Peters en Waterman genoemde excellente ondernemingen (IBM, Kodak, GE, Levi Strauss) niet veel later in de problemen kwamen of zelfs ten onder gingen.

Inmiddels is wel duidelijk dat de geluksfactor een grote rol speelt bij succesvol ondernemen – op het juiste tijdstip op de juiste plek zijn. Inzet, passie en creativiteit helpen - niemand zal de talenten van Bill Gates, Steve Jobs of Jeff Bezos ontkennen – maar uiteindelijk is in de mondiale ratrace succes voor 70 procent te danken aan geluk.

Alleen kunnen Amerikanen en Aziaten dat beter afdwingen dan Europeanen. Wie vaker zijn geluk beproeft, heeft een grotere kans te winnen. Reden is dat Amerikanen en Aziaten meer risico durven te nemen. In Europa wordt een bankroet als een mislukking beschouwd. In de VS is het slechts een tijdelijke terugslag, net zoals ontslag. Ooit kraakte president Teddy Roosevelt de critici die uitleggen waarom iemand faalt en hoe hij of zij het beter had kunnen doen. ‘Alle credits zouden moeten gaan naar de man in de arena die strijdt en zichzelf vuil maakt, die keer op keer de mist ingaat maar zichzelf telkens opnieuw opricht. Als hij faalt, dan faalt hij triomfantelijk.’

De cijfers spreken voor zich. De VS en China deponeren niet alleen veel meer patenten, maar creëren ook veel meer start-ups. Door continu met een schot hagel op een mug te durven schieten, treffen ze ook vaker doel.

De VS danken er Apple, Amazon, Google en Facebook aan. China heeft Tencent, Alibaba, Huawei en JD.com uit de grond weten te stampen. Van de twintig grootste internetondernemingen in de wereld zijn er elf Amerikaans en negen Chinees. Na de VS zit het grootste aantal unicorns (start-ups die een marktwaarde van miljard dollar bereiken) in China. In 2017 werd in de VS 73 miljard aan risicokapitaal uitgegeven, in China 52 miljard dollar en in Europa slechts 15 miljard.

In 2007, bij het 25-jarig bestaan van Excellente Ondernemingen, bekende Tom Peters al dat de acht eigenschappen geen garantie voor succes zijn. ‘De wereld is veranderlijk.’ Hij voegde er een negende factor aan toe: ‘Het toestaan van mislukkingen. Zonder mislukkingen geen innovatie.’

In Europa zou er meer waardering voor moeten komen voor ondernemers die de plank misslaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.