ColumnPeter de Waard

Is er een leider die de wereldeconomie kan redden?

Nu al is duidelijk dat de coronacrisis een net zo ingrijpende herinnering zal zijn voor de jonge generatie als de autoloze zondag voor de babyboomers en 9/11 voor de millennials.

Pandemieën behoren tot de nieuwe unknown unknowns (onbekende onzekerheden) die als een meteoorinslag uit het niets komen en de hele wereldeconomie kunnen ontwrichten. Ze zijn voor planbureaus en economische instituten als een fatale blessure voor een Olympische atleet. Alle schema’s en toekomstscenario’s – in dit geval de ingenieuze prognoses waar hooggeleerde econometristen maandenlang variabelen hadden ingestopt – kunnen de prullenmand in.

Bij unkown unknowns moet worden geïmproviseerd om de economische schade in te perken. Daar zijn regeringen niet erg goed in, niet die van dictaturen, laat staan die van democratieën. Die willen beleid voeren op grond van de feiten – known knowns.

Ze zijn bereid ook rekening te houden met bepaalde risico’s: known unknows – bekende onzekerheden zoals moeilijke onderhandelingen over een Brexit, de verkiezing van een Amerikaanse president of een stijging of daling van de olieprijs, waarvoor de prognoses wel nuttig zijn.

Maar bij unknown unknowns zoals tsunami’s, terreuraanslagen en pandemieën zitten ze met de handen in het haar. Die worden afgeschoven naar centrale banken die ‘onafhankelijk’ zijn en snel besluiten kunnen nemen.

Regeringen zijn daar minder goed in. In democratieën moeten ze maatregelen in plannen gieten, gevolgen laten doorrekenen en coalities smeden, zodat er een meerderheid voor te vinden is. En dat vergt solidariteit en eensgezindheid.

Na de val van de bank Lehman in september 2008 duurde het nog een half jaar voordat de wereldleiders, verenigd in de G20, tijdens een conferentie in Londen gezamenlijk met een plan van aanpak kwamen. Initiatiefnemer was Barack Obama, toen als president van de VS een new kid on the block die erin slaagde de neuzen in dezelfde richting te krijgen. Het bleek de ommekeer te zijn. Op 9 maart 2009 werd het dieptepunt van de crisis bereikt. Daarna kroop de wereldeconomie millimeter voor millimeter uit het dal.

De vrees is dat het nu veel langer zal gaan duren. Er is geen new kid on the block. Trump, Boris Johnson, Poetin, Xi Jinping en Merkel lijken meer op bendeleiders die elkaar te vuur en te zwaard bestrijden. Ze praten vooral hun eigen achterban naar de mond en zoeken zondebokken in het buitenland. Als de een op de rem gaan staan, trapt de ander het gaspedaal in. In plaats van de centrale banken de kastanjes uit het vuur te laten halen, zouden ze met een mondiaal plan moeten komen voor budgettaire stimulering en aanpak van uitwassen zoals speculatie. Het afblazen van alle handelsoorlogen en uitstellen van de Brexit zou wonderen kunnen verrichten.

Anders wordt de ingrijpende herinnering ook een bijzonder slechte.

Economische crisis lijkt onontkoombaar nu hele sectoren stilvallen door het coronavirus

Tal van sectoren in binnen- en buitenland vrezen voor een tragedie en vragen om noodplannen. De centrale banken nemen ijlings maatregelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden