De Kwestie Peter de Waard

Is Elon Musk de enige kwajongen die niet volwassen werd?

Beginnende bedrijven die het establishment willen tarten, hebben nadelen, zoals onbekendheid bij het grote publiek en een geringe schaalgrootte.

Maar ze hebben in hun creatieve destructie ook gigantische voordelen. Zij kunnen jonge mensen inhuren die relatief goedkoop zijn en met flexibele contracten genoegen nemen. Vooral in markten waar een overaanbod van personeel is, kunnen ze daardoor als prijsbreker fungeren. Ze zijn nog niet opgetuigd met een grote hoeveelheid staf en hebben geen dure cao’s hoeven af te sluiten met ‘ouderschapsverloven’, ‘oudelullendagen’ en andere secundaire arbeidsvoorwaarden.

Ze hebben geen voorbeeldfunctie in allerlei moreel-ethische zaken die gevestigde bedrijven zoals Shell, Unilever, Heineken en ING hebben. Als enfant terrible genieten ze langer krediet als ze kleding laten maken door kinderhandjes in de derde wereld, een mooie belastingontwijkingsconstructie opzetten, zich wat minder gelegen laten liggen aan de sekse-verdeling of allerlei levenpolissen agressief marketen.

Het nadeel van de geringe bekendheid kunnen ze compenseren door zich op de borst te kloppen of allerlei provocerende opinies van de daken te schreeuwen. Dat doet het goed in de media, waar deze kwajongens vaak graag geziene gasten zijn.

Het blijft leuk om Michael O’Leary van Ryanair te laten roepen dat hij de toiletten uit vliegtuigen wil slopen, handbagage wil weren en zelfs nadenkt over staanplaatsen in zijn toestellen om mensen voor 25 euro naar Barcelona te kunnen blijven vliegen. GeenStijl kan schrijven wat grote kranten en omroepen in een kwaad daglicht zou stellen.

Alleen zijn die voordelen tijdelijk. Een succesvolle start-up wordt op termijn ook deel van het establishment, net zoals nieuw geld uiteindelijk een keer oud geld wordt. Wie dan blijft schreeuwen zal zichzelf uiteindelijk overschreeuwen. Dat ondervond Dirk Scheringa van de DSB toen hij in 2008 zonder blikken of blozen riep dat zijn bank geen last had van de crisis.

Wie continu de buitenwereld wil prikkelen via een stroom van tweets bewerkstelligt zijn eigen val. Tesla is 15 jaar oud. Het zou nu een respectabele onderneming moeten zijn die zich aan de regels houdt en met een qua prijs-kwaliteit succesvolle auto concurreert in plaats van met een grote mond. Mark Zuckerberg moet zijn site Facebook veilig maken in plaats van te streven naar nog een miljard meer gebruikers.

En Michael O’ Leary moet leren dat het in 1985 opgerichte Ryanair geen low-cost carrier kan blijven door personeel af te knijpen. Hij heeft ook werknemers die jarenlang in dienst zijn en niet met vier mensen op een kamertje weggestopt willen worden. Nu betaalt hij leergeld door een reeks van stakingen die niet alleen bakken geld kosten, maar ook het imago van Rynair bezoedelen.

Tesla-topman Elon Musk zal niet alleen van het hoge voetstuk vallen. Veel beginnende bedrijven vinden zo hun Waterloo.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.