De KwestiePeter de Waard

Is een lang dienstverband voor ceo niet veel beter?

Familiebedrijven worden wel de verborgen wereldkampioenen genoemd. Vaak zijn de eigenaren/oprichters ook tot de dood aan het bedrijf verbonden.

Ze opereren bijna altijd op de lange termijn, omdat het bedrijf hun levenswerk is. Wim van der Leegte was van 1972 tot 2016 bestuursvoorzitter van VDL – bijna het laatste industrieconglomeraat dat in Nederland weet te gedijen. Nu houdt hij als commissaris een vinger aan de pols, terwijl zijn zoon Willem de dagelijkse leiding heeft.

Karel van Eerd doet hetzelfde bij een ander zeer succesvol Brabants bedrijf, Jumbo. Hij is president-commissaris, terwijl zijn zoon Frits nu de dagelijkse leiding heeft.

Bij zogenoemde publieke vennootschappen en met name de beursgenoteerde is de functie van bestuursvoorzitter (tegenwoordig ceo genoemd) niet meer dan een carrièrestap, zij het nogal eens de laatste.

De houdbaarheidsdatum is daardoor kort. En dat verleidt ceo’s nog wel eens zelf financieel snel binnen te lopen. Als de markt even tegenzit, is het dienstverband even onzeker als dat van de trainer van Feyenoord of de staatssecretaris met de Belastingdienst in de portefeuille.

Dan wordt als gebaar naar de beleggers – zoals voetbalclubs naar de supporters en kabinetten naar de Kamer – de ceo tot zondebok verheven van het onheil. Bij de 25 AEX-fondsen – de grootste beursbedrijven – houdt een ceo het gemiddeld zeven jaar uit. De Belg Jean-François van Boxmeer had meer dan twee keer zo lang de dagelijkse leiding van bierbrouwer Heineken.

En dat heeft goed uitgepakt. In die periode groeide de omzet van de brouwerij van 11- naar 28 miljard euro en de winst van 840 miljoen naar 2,2 miljard euro. En dat is bepaald niet te danken aan de marktomstandigheden. De bierconsumptie ligt al sinds zijn aantreden wereldwijd onder vuur van gezondheidsgoeroes. Daarnaast hebben de grote bierconcerns overal te kampen met de opkomst van kleine lokale brouwerijen.

Stabiliteit in de leiding loont juist in zo’n markt. Nu is Heineken een veredeld familiebedrijf. De touwtjes zijn in handen van Freddy Heinekens dochter Charlene de Cavalho die zich in principe niets hoeft aan te trekken van boze beleggers. Daardoor is Heineken ook geen overnameprooi, terwijl consolidatie in de biermarkt schering en inslag is.

Van Boxmeer werkte net als zijn opvolger Dolf van den Brink ook zijn hele carrière bij Heineken. Eigenlijk was hij een familietelg geworden. Andere ceo’s die het bij beursfondsen heel lang uithouden, zijn ook vooral oprichters/grootaandeelhouders als Jitse Groen (Takeaway), Galapagos-ceo Onno van de Stolpe (allebei al twintig jaar) en Harold Goddijn (TomTom) die al dertig jaar de leiding heeft. Zij staren zich niet blind op de aandelenkoersen, die veelal stijgen als aasgieren er hun blik op richten, maar koesteren hun zelfstandigheid en hebben de lange termijn voor ogen.

Het is geen garantie voor succes, maar kan wel helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden