Column Peter de Waard

Is een boekenbon het enige voordeel van 40-jarig vakbondslidmaatschap?

Vorige week lag een enveloppe op de mat van de journalistenvakbond NVJ. Meestal is het dan een enquêteverzoek, een oproep tot een steunbetuiging of een bedelactie. Maar dit keer kreeg ondergetekende zowaar een cadeautje. Vanwege 40 jaar lidmaatschap was er een boekenbon van 20 euro ingesloten.

Daarmee is de maandelijkse contributie niet meteen goedgemaakt. Die is op dit moment ruim 30 euro. In het verleden is weleens 36 euro betaald. Als over de laatste twintig jaar een gemiddelde contributie van 30 euro per maand wordt aangehouden is een totaalbedrag van 7.200 euro overgemaakt naar de Johannes Vermeerstraat in Amsterdam, waar de NVJ op stand kantoor houdt.

Stel dat over de eerste twintig jaar omgerekend in euro’s nog eens 3.000 euro is betaald – het salaris was een stuk lager, de contributie minder hoog en er werd nog gerekend in guldens – komt het totaalbedrag uit op ruim tienduizend euro.

Dat is een tamelijk conservatieve schatting. Als de afgedragen contributie sinds 1979 op een spaarrekening was gezet tegen een gemiddelde rente van 4 procent, was die som verdubbeld tot 20 duizend euro. Dat is het bedrag van een bijna nieuwe middenklasse-auto.

Eerlijkheidshalve moet daar nog de bijdrage van de fiscus van worden afgetrokken. Vakbondscontributie is aftrekbaar van de belastingen. Dat scheelt NVJ-leden gemiddeld 42 procent van die contributie die de schatkist weer misloopt. In totaal zou netto 6.000 euro zijn betaald, 150 euro per jaar.

Dat klinkt veel. Maar is het ook veel? Het is niet meer dan de contributie van een gemiddelde sportvereniging in veertig jaar. Alleen zijn de baten van het vakbondslidmaatschap onduidelijker. Er is geen veld waarop kan worden gerend. De NVJ heeft geen kantine, waar een meter bier kan worden besteld. Elk lid krijgt wel een blad, vroeger elke maand onder de naam De Journalist, nu zes keer per jaar onder de naam Villamedia.

Maar zo ver de herinnering strekt, is er nooit iets uit de stakingskas op de rekening overgemaakt. Journalisten staken uit plichtsbesef nog minder dan geestelijken. Bij de NVJ kan een beroep worden gedaan op juridische bijstand als er een conflict is met de baas. Maar bijna iedereen die zo’n conflict heeft, kiest een eigen raadsman.

Op zich zou de kosten-baten­analyse negatief uitvallen. Maar er is ook nog zoiets als solidariteit.

De vakbond is deels een goed doel zoals Het Rode Kruis en Greenpeace. Ze maken traditioneel misbaar als er ergens een journalist wordt vastgezet. Ze verheffen hun stem als de overheid de rechten (bronbescherming) van journalisten aantast, net zoals Oxfam dat doet voor derdewereldburgers en de Waddenvereniging voor zeehonden. En... ze sluiten een cao af. Die zou heel veel slechter zijn als de bond er niet was, zoals veel flexkrachten weten.

Die 150 euro per jaar is vergeleken met wat freelancers krijgen, snel terugverdiend. En dan rolt er ook een boekenbon in de bus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.