Column Peter de Waard

Is een blikfusie nu ook al een aanbiedersmonopolie?

Blik is een verwarrend begrip. Blik is in principe dun gewalst plaatstaal, waarop een beschermend laagje roestwerend materiaal zoals tin wordt aangebracht. Maar in het Nederlands spraakgebruik wordt een bus coke of bier ook een blikje genoemd. Ten onrechte. Bijna 90 procent van de drankbussen is van aluminium. Ook auto’s worden, meestal laatdunkend, blik genoemd, terwijl ze van ‘verzinkt staal’ worden gemaakt.

Tata Steel en ThyssenKrupp hebben hun fusieplannen moeten afblazen omdat Europees commissaris Margrethe Vestager voor Mededinging vindt dat zij een te groot aandeel zouden krijgen op de blikmarkt, officieel de markt voor verpakkingsstaal of tin plate. Ze zouden in Europa een marktaandeel krijgen van 50 procent. Daardoor zouden er te weinig aanbieders overblijven – de andere twee grote zijn Arcelor Mittal en US Steel – en kunnen ze klanten vanwege te weinig concurrentie voor het blok zetten.

Maar misschien heeft Vestager ook het begrip blik te ruim geïnterpreteerd. Op de totale verpakkingsmarkt (naast blik kunnen spullen ook in aluminium, glas, kunststof, jute enz. worden verpakt) hebben de beide staalproducenten maar een gering deel. Wereldwijd is dat al helemaal verwaarloosbaar.

Het meest aangewezen op blik zijn de verf-, spuitbussen- en voedingsmiddelenfabrikanten. Maar ook zij kunnen kiezen (Hak besloot niet zo lang geleden groenten in niet-recyclebare sta-zakken te leveren) voor aluminium, glas en kunststof als de prijzen te hoog worden.

Vestager denkt tamelijk eng. Ze besloot eerder de fusie tussen de treinenbouwers Siemens en het Franse Alstom te verbieden omdat zij een te groot marktaandeel zouden krijgen in de EU. Maar ze opereren ook op een wereldmarkt waar Chinese treinenbouwers zoals CRRC twee keer zo groot zijn. Nu doet ze hetzelfde op de verpakkingsmarkt. En ook daar maken Chinezen (Bao Steel) en Koreanen (Dongbu) de dienst uit die vaak ook voorraden in Europa verkopen.

Concurrentie is een groot goed. En veel kleine aanbieders is beter dan enkele grote. De Europese Commissie beperkt wel de eigen bedrijven voor schaalvergroting, maar doet niets tegen de enorme monopolies die de Amerikaanse Big Tech (Google – inclusief Android en YouTube en Facebook – inclusief WhatsApp en Instagram) hebben. Ook de enorme machtsposities van Uber, Amazon en Alibaba en veel dienstverleners (de accountancy met hun Big Four) worden niet aangepakt. Ze dwingt Airbus ook niet op te breken, hoewel dat bedrijf samen met het nu in problemen geraakte Boeing de vliegtuigmarkt naar zijn hand kan zetten.

Alleen de oude industrieconcerns worden aangepakt. De combinaties Siemens en Alstom als ThyssenKrupp en Tata Europe zouden met een omzet van elk 15 miljard euro slechts klein grut zijn in een lijst waar multinationals met omzetten van 250 tot 500 miljard excelleren.

Blik is maar blik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.