columnPeter de Waard

Is een AEX van 800 maar een getal of is er iets grondig mis met het kapitaalverkeer?

null Beeld

Dat de AEX steeds sneller honderdtallen overschrijdt, is in één opzicht logisch. Het kost veel meer tijd om van 100 naar 200 te gaan − een stijging van 100 procent − dan van 700 naar 800 (stijging van 14,3 procent). Dat de AEX sinds november vorig jaar de grenzen van 600, 700 en 800 heeft geslecht, is spectaculair. Maar ook verontrustend.

Het is een signaal dat het mondiale kapitaalverkeer totaal van slag is geraakt door het monetaire beleid van de centrale banken en inmiddels ook het budgettaire beleid van veel overheden. Iedereen stopt in paniek zijn geld in speculatieve waarden zoals aandelen, vastgoed en cryptovaluta, omdat in veilige vastrentende waarden zoals obligaties of spaarrekeningen een strafheffing geldt die door de inflatie inmiddels is opgelopen tot 4 procent.

Niet alleen pensioenfondsen, ook jongeren worden de aandelenmarkt (of de cryptomarkt) opgejaagd. De Rabobank voorspelde eerder deze week dat de huizenprijzen dit en komend jaar nog eens met gemiddeld 90 duizend euro zullen stijgen. Wie ooit een huis wil kopen, is gedwongen te speculeren.

Hoelang deze gekkigheid aanhoudt, weet geen mens. Maar de bedrijven doen er alles aan om de verwachtingen van aandeelhouders waar te maken. Zo worden op ongekende schaal aandelen ingekocht om de beleggers te behagen. Die hoeven de winsten daardoor over minder grijpgrage beleggers te verdelen. En door minder aanbod van aandelen stijgt de koers van alle fondsen tegelijkertijd.

Maar dat is helemaal niet de bedoeling van de kapitaalmarkt. In de oude economieboekjes werd je geleerd dat een aandelenbeurs tot doel had bedrijven te helpen aan eigen vermogen dat ze kunnen gebruiken voor investeringen om te innoveren en banen te creëren. Omdat dit eigen vermogen verhandelbaar was via een beurs, was dit uiterst efficiënt en liquide.

De overgrote meerderheid van de Nederlandse bedrijven is echter niet beursgenoteerd. De meeste zijn familiebedrijven. In juni bleek uit onderzoek van de Erasmus Universiteit samen met de Rabobank en BDO dat familiebedrijven ‘koersvaster zijn, meer investeren in R&D en talentbehoud, minder hard saneren en tijdens crises ook sneller geld uit eigen zak bijstorten’.

De continuïteit van de onderneming staat vaak voorop, niet het belang van aandeelhouders zoals bij beursfondsen die zich in bochten wringen om de koersstijgingen waar te maken. De beursgekte dreigt de allocatie van kapitaal te verstoren. Het geld wordt belegd in beursbedrijven die het via inkoop van eigen aandelen terugpompen naar de aandeelhouders. Dat is een ongewenste vicieuze cirkel.

De centrale banken en overheden kunnen er niet mee stoppen, omdat er nog zoveel crises te pareren zijn: pandemie, klimaatcrisis, woningcrisis. Voordat die zijn opgelost is de AEX misschien al boven de 900 of 1.000 gekomen. Daar zijn nog maar stijgingen van 12,5 en 11,1 procent voor nodig.

Of het knappen van de zeepbel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden