De KwestiePeter de Waard

Is een 90-procent-economie gedoemd in te storten?

Beeld .

‘De 90-procent-economie is een situatie, waarbij de mensen op anderhalve meter afstand van elkaar werken en de output (bbp) met 10 procent daalt’, schreef The Economist. Of de definitie inmiddels in het eigen financiële lexicon is gezet, is onduidelijk.

Maar sinds maart zit de wereld in die 90-procent-economie. De ILO, de werknemersorganisatie van de VN, rekende uit dat het inkomen van werknemers dit jaar 3,5 biljoen dollar lager uitvalt − een daling van ruim 10 procent.

In veel gevallen is 90 procent helemaal niet erg, maar voor de economie pakt het desastreus uit. Door de voortdurende dreiging van nieuwe lockdowns kunnen bedrijven nauwelijks nog plannen maken voor de toekomst. Investeringen worden uitgesteld. Daarnaast neemt ook de innovatiekracht van economieën af, omdat mensen niet langer in brainstormsessies de koppen bij elkaar steken. Oude banen vallen weg, maar er komen geen nieuwe voor in de plaats.

Het toerisme en reiswezen krijgen de zwaarste klappen, maar uiteindelijk hebben alle sectoren te lijden. En de meeste burgers worden armer waarbij de laagste inkomens twee keer zo hard worden getroffen als de hoogste.

De economie draait al een half jaar met de handrem erop. En aan de lockdowns − eerst nationaal, nu regionaal en lokaal − lijkt geen einde te komen. Psychologen vrezen voor structurele veranderingen. Mensen die van nature sociale wezens zijn, zouden permanent afstandelijker worden, vooral onder de n nieuwe generatie die in het online-tijdperk is opgegroeid. In het voorjaar werd nog gehoopt dat in de herfst het normale leven wel weer zou worden opgepakt. Maar het aantal besmettingen bereikt alleen nieuwe records.

Het ondermijnt het wereldwijde consumentenvertrouwen. De mondiale consumentenvertrouwenindex, die door Ipsos wordt gepubliceerd, is deze maand met 41,4 punten nauwelijks hoger dan in augustus of juli. Mensen zijn onzekerder.

Nu al wordt door gedragseconomen gewezen op de piramide van Maslow waarbij de behoefte aan zekerheid op de tweede plek staat voor die van sociale contacten, erkenning, zelfrespect en zelfverwerkelijking. Zolang de zekerheid er niet meer is, zal de burger niet aan die andere toekomen. Zelfs als bars en restaurants de deuren weer openen en toeristencentra veilig zijn, zal het oude normaal niet terugkeren. Als het nog langer duurt, kan het erger worden. Op dit moment proberen overheden de financiële gevolgen te beperken via allerlei subsidieregelingen. Maar dat houden ze geen jaren vol.

Als ze financieel niet meer in staat zijn bedrijven en burgers te helpen, zullen die in problemen komen. En als zij de schulden niet meer afbetalen, komen banken in problemen. Dan komt er boven op de coronacrisis een nieuwe kredietcrisis.

The Economist zal dan ook definities moeten verzinnen voor de 60-, 50- en 40-economie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden