Is de tijd van schaarste voorbij?

Op economensite Me Judice mag hoogleraar filosofie Bas Haring op dit moment een fictief economiemuseum vullen. De timing voor de inrichting van een museum lijkt perfect, nu economie als wetenschap aan de beademing ligt. Zelfs veel vakgenoten willen economie vervangen door iets wat beter voldoet nu zo vaak de plank is misgeslagen.

null Beeld anp
Beeld anp

Een andere reden om economie als wetenschap op te geven, is dat het zijn tijd zou hebben overleefd. Economie is de wetenschap van de schaarste. 'En er is geen schaarste meer. Er is een overvloed aan voedsel en goederen in de wereld', concludeert James Bradford DeLong, hoogleraar economie aan Berkeley University in Californië en voormalig staatssecretaris van Financiën onder president Clinton.

Hij wees er onlangs op dat 1 procent van de Amerikanen - de landbouwers - voldoende calorieën produceren voor de rest van de bevolking. Daarentegen heeft 4 procent van de Amerikanen nu een baan in de strijd tegen zwaarlijvigheid: diëtisten, voedingsdeskundigen, sportinstructeurs, verplegers, artsen en chirurgen.

Groot-Brittannië was 250 jaar geleden veruit het rijkste land ter wereld. In de Georgiaanse periode waren de marine-officieren uit de hoger klassen gemiddeld 15 centimeter langer dan de manschappen uit de lagere klassen, wat uitsluitend te maken had met de hoeveelheid calorieën. Honderd jaar later werd van elke stuiver die iemand extra verdiende nog 40 procent uitgegeven aan meer calorieën. Nu is er weliswaar een fikse voedingsmiddelenindustrie, maar die houdt zich vooral bezig met het distribueren en smaakvoller maken van wat op tafel wordt gezet of als overbodig tussendoortje wordt genuttigd - een bezigheid die niet per se noodzakelijk is om de bevolking ook te voeden.

Twintig jaar geleden zei toenmalig Fed-voorzitter Alan Greenspan dat de economie van de VS niet langer zou groeien door agrarische en industriële productie. Mensen hadden genoeg. Hij werd uitgelachen, maar krijgt alsnog gelijk. Mensen hebben nauwelijks verzamelwoede meer. Jongeren sparen geen boeken en cd's meer of leggen wijnkelders aan. Ze delen een auto of schakelen Uber in. De welvarende generatie die voldoende te besteden heeft, is vooral geïnteresseerd in communicatie, het opzoeken van informatie en te proberen de juiste spullen en diensten te vinden voor een zo aangenaam mogelijk leven.

Ze hebben volgens Bradford DeLong wel een ander probleem. Ze kunnen geen baan meer vinden waar ze status aan kunnen ontlenen. Hij vreest dat ze daardoor een dankbare prooi zijn voor bedriegers, zoals eerder werd voorspeld in het boek Phishing for Phools van Nobelprijswinnaars Robert Shiller en George Akerlof. De grote uitdaging wordt om mensen te helpen zich te verdedigen tegen manipulatie. Maar dat vraagstuk is alleen op te lossen met een andere wetenschap dan die van Adam Smith.

Misschien die van Bas Haring.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden