Is de status aparte voor de telecomsector noodzakelijk, of onvervalst protectionisme?

Hoe de geest van Carlos Slim na vijf jaar weer in Nederland rondwaart

Het kabinet wil met een nieuwe wet de infrastructuur voor telefonie en internet beschermen tegen overnames die nationale belangen in gevaar brengen. Kapers krijgen een meldplicht. Een nobel streven, maar het verwijt van protectionisme kan op de loer liggen.

De gevel van een KPN-winkel. Foto ANP

In de Verenigde Staten bestaat de gewoonte wetten te vernoemen naar personen die een beslissende rol hebben gespeeld in de totstandkoming daarvan. Als staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken haar zin krijgt, heeft Nederland binnenkort een Carlos Slim-wet. Die moet voorkomen dat vitale telecombedrijven door een overname in handen vallen van partijen met minder frisse of ronduit criminele bedoelingen, of waarvan de eigendomsstructuur te schimmig is.

Carlos Slim is een puissant rijke Mexicaanse zakentycoon, belegger en filantroop. Weinigen in Nederland die in 2013 van de op zes na rijkste man ter wereld hadden gehoord – tot Slim op grote schaal aandelen KPN bleek op te kopen en een belang van bijna 30 procent wist op te bouwen. Het leek een prelude tot een overname. Opeens klonken overal zorgen over KPN, over Nederlands telecomtrots en over een infrastructuur die van vitaal belang was voor de nationale economie en de nationale veiligheid.

Al die zorgelijke geluiden, maar toch vooral een verdedigingswal met preferente aandelen van KPN, wisten de Mexicaanse inlijving te verhinderen. Niettemin wil Keijzer voorkomen dat Nederland in de toekomst weer zo’n traumatisch ‘Slim-moment’ beleeft. Als een partij, binnen- of buitenlands, een overname wil doen in de telecomsector, moet dat straks verplicht aan Economische Zaken worden gemeld. Dat beslist binnen acht weken of het feest doorgaat.

Carlos Slim Foto Getty Images

Cruciaal deel

Het wetsvoorstel bombardeert vrijwel de hele telecomsector tot een cruciaal deel van de Nederlandse economie en de nationale veiligheid. Niet alleen aanbieders van mobiele-, vaste telefonie en internet rekent Keijzer daartoe, maar ‘ook bedrijven die vitale voorzieningen aanbieden zoals internetknooppunten, datacentra, hosting- en certificeringsdiensten’. Dat is duidelijk.

Minder helder zijn de criteria waarop Keijzer een overname wil dwarsbomen. Europese regels staan Nederland al toe om overnames te blokkeren als de nationale veiligheid of openbare orde in het geding is. De nieuwe wet moet ‘de continuïteit, betrouwbaarheid en veiligheid van de dienstverlening en de infrastructuur in Nederland’ beschermen. Het kabinet wil ‘verhinderen dat onbetrouwbare, niet-transparante of criminele bedrijven aan onze nationale veiligheid komen’, aldus Keijzer.

Onbetrouwbaar, niet-transparant – dat zijn wel heel grove penseelstreken. En niemand wil bevestigen dat de wet gericht is op de landen waar je in deze tijd in eerste instantie aan denkt: Rusland en China. Het kabinet loopt zo al snel het risico het verwijt te krijgen van onvervalst nationalisme en protectionisme. 

Dat is een beeld dat Economische Zaken tegen iedere prijs zegt te willen voorkomen, ‘want we danken 2 miljoen banen in Nederland aan buitenlandse investeringen’. Dat staat weer in schril contrast met andere plannen van het kabinet voor de invoering van een wettelijke bedenktijd van 250 dagen, waarmee Nederlandse multinationals onder ongewenste overnames uit kunnen komen.

Spelregels

De vraag is of met de spelregels die Keijzer nu voorstelt destijds een overname van KPN door de Mexicanen was voorkomen. Niemand die Slim van minder frisse of zelfs kwaadaardige bedoelingen had kunnen beschuldigen, of van een criminele achtergrond, of van opvattingen over bedrijfsvoering die onze telefoongesprekken of onze toegang tot kattenfilmpjes op internet in gevaar zouden brengen.

Een andere vraag is of Keijzer het houdt bij slechts de Carlos Slim-wet, specifiek bedoeld voor de bescherming van de telecominfrastructuur. Het energie- en waternetwerk hebben zo’n status aparte al, maar het kabinet denkt nu ook aan een wettelijke meldplicht voor overnames in de chemische industrie, bij defensie, de financiële sector en luchthaven Schiphol. Als elke sector zijn eigen wet krijgt, komt Keijzer nog namen tekort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.