De Kwestie Peter de Waard

Is de Noordzee Unie een alternatief voor de Europese Unie?

Hendrik VIII, vooral bekend van zijn zes vrouwen, wordt wel de eerste brexiteer genoemd. Hij verbrak in 1534 de band met Rome, toen het Brussel van Europa, omdat hij van de paus geen toestemming kreeg om van zijn eerste vrouw te scheiden.

Nederland had daarna dankzij Calvijn en Willem van Oranje zijn eigen Nexit, hoewel er wel 80 jaar oorlog voor nodig was. En ook veel andere landen in het Noorden werden protestants, zoals die in Scandinavië en Duitsland.

Twee jaar geleden opperde de Vlaamse premier Geert Bourgeois de vorming van een Noordzee Unie. Van die Noordzee Unie zouden naast Groot-Brittannië en Nederland ook Denemarken en Noorwegen deel moeten uitmaken. Landen hoefden daarvoor overigens volgens Bourgeois’ plan niet uit de EU te treden, maar zouden van twee walletjes kunnen blijven eten.

De Nederlandse ‘watergeus’ Hans de Boer – de baas van VNO-NCW – bleek wel gecharmeerd van het idee. ‘Alle volkeren aan de Noordzee zijn met elkaar verbonden’, zei hij dit voorjaar tegen The Economist. Hij weet wat er op het spel staat. Als belangrijke handelsnatie zal vooral Nederland getroffen worden door een Brexit.

Na Duitsland is Groot-Brittannië met 40 miljard euro de belangrijkste exportmarkt. De Nederlandse export naar Duitsland is weliswaar tweeënhalf keer zo groot, maar daarin zit veel ruis van doorvoer en wederuitvoerhandel. Ruim 80 duizend Nederlandse bedrijven doen zaken met de Britten. De Rabobank rekende uit dat een Brexit 3 procent van het Nederlandse bbp kost.

Politiek is het ook een klap. Na de oprichting van de EEG was Nederland onder leiding van minister Joseph Luns van Buitenlandse Zaken de grootste pleitbezorger van het Britse lidmaatschap, omdat anders, zo werd gevreesd, de as Parijs-Berlijn er met de bal vandoor zou gaan.

Op de Noordzee hebben Nederlanders en Britten flinke gezamenlijke belangen op het gebied van energie (duurzame energie als wind en zon en fossiele energie als olie en gas), visserij en vooral handel. Beide landen zijn toonaangevende vrijhandelsnaties die lange tijd over de golven regeerden: Nederland in de 17de eeuw en de Britten in de 18de en 19de eeuw.

Zakelijk kunnen Nederlanders en Britten (Unilever en Shell) beter door een deur dan Nederlanders en Duitsers (de fusies van Hoogovens en Hoesch en VFW en Fokker duurden nog geen tien jaar) of Nederlanders en Fransen (Air France en KLM is ook geen succes).

Cultureel en religieus hebben Nederlanders ook meer met de Britten en Scandinaviërs dan met de zuidelijke katholieke landen.

Het idee van een Noordzee Unie kan na een Brexit nieuw leven in worden geblazen. Alleen kon Hendrik VIII als dicator alle Bremainers een kopje kleiner maken, een prerogatief dat de huidige premier May noch de Nederlandse premier Rutte is gegund.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.