De KwestiePeter de Waard

Is de eigen woning een kapitalistische uitwas?

Vergeet het klimaat of de ongelijkheid. Dat zijn de problemen waarover miljardairs en politici zich momenteel bij het World Economic Forum in Davos druk mogen maken. Onder de omslagkop ‘horrible housing blunder’ noemt The Economist, het clubblad van die liberale elite, deze week de eigenwoningbezit-fetisj de ‘ernstigste en langstlopende’ economische miskleun van het Westen.

‘Biljoenen dollars aan giftige hypotheken veroorzaakten de grootste na-oorlogse crash, vibrerende steden hebben geen ruimte om te groeien, vergrijsde huiseigenaren in halflege woningen zijn bezig hun uitzicht te beschermen en een nieuwe generatie van jonge mensen zonder rijke ouders lukt het niet meer op de woningmarkt te komen’. Het is bijna een actiepamflet voor een blad dat meestal probeert problemen te relativeren met het idee dat de markt het vanzelf oplost.

Als oorzaak van alle ellende wordt het planologisch beleid in de westerse landen genoemd. Door het aanwijzen van allerlei groene zones in en om grote steden waar juist het meeste werk is − zoals New York, Londen en Amsterdam − is bewust een woningtekort gecreëerd. ‘Als de planologische obstakels worden weggenomen zou het bbp van een land als de VS 4 procent hoger zijn. Dat is een gigantisch offer.’

Behalve inefficiënt is de huizenmarkt ook erg oneerlijk. Speculatie op de vastgoedmarkt is een nationale sport geworden, aldus The Economist. De explosie van de huizenprijzen heeft voor enorme ongelijkheid gezorgd, zowel tussen regio’s als tussen generaties. In 1990 bezaten de babyboomers met een gemiddelde leeftijd van 35 jaar een derde van het vastgoed. In 2019 had eenzelfde generatie van millennials maar 4 procent van het vastgoed.

Opvallend is dat The Economist niet alleen frontaal in de aanval gaat tegen het gecreëerde woningtekort in westerse landen, maar zelfs het principe van eigenwoningbezit aan de kaak stelt. Het bekritiseert de politici die vanaf de jaren zestig het kopen van een eigen woning zijn gaan promoten boven huren via belastingfaciliteiten (hypotheekrente-aftrek), subsidies en de verkoop van sociale huurwoningen.

‘Rechtse politici denken dat eigenwoningbezit verantwoorde burgers creëert, linkse politici denken dat het de onderste klassen zal verheffen. Eigenwoningbezit zorgt niet voor betere burgers. De cult van eigenwoningbezit brengt juist hoge kosten met zich. Degenen die huizen hebben worden NIMBYS (Not In My Back Yard’s) die anderen het recht op een woning misgunnen en ze de voet dwarszetten.’

Het blad roept regeringen op een voorbeeld te nemen aan Duitsland, waar het eigenwoningbezit relatief laag is en huren nog heel gewoon. Daar zijn de reële huizenprijzen al vijftig jaar stabiel. ‘Het eigenwoningbezit is een uitwas van het kapitalisme, het systeem is riskant, inefficiënt en oneerlijk’, aldus The Economist dat de barricade opzoekt onder het motto ‘Sloop dit rotte-woninggebouw’.

Zoiets hoor je niet in Davos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden