De kwestie Peter de Waard

Is de-dollarisatie de nucleaire bom onder het financiële stelsel?

Een gewoon land – zeg: Congo, Argentinië, Indonesië, Griekenland – moet zijn overheidsfinanciën op orde houden om niet de status van bananenrepubliek te krijgen en uiteindelijk bankroet te gaan.

Supermacht VS hoefde dat nooit. Die kon er een zootje van maken zonder enige gevolgen. Bij de shutdown eind vorige maand stond de Amerikaanse overheidsschuld op het punt de grens van 22 biljoen dollar (19 biljoen of 19 duizend miljard euro) te overschrijden. Dat is 107 procent van het bbp.

Dit jaar zal het tekort op de federale begroting oplopen van 779 miljard tot 989 miljard dollar – of 4,7 procent van het bbp. Dat is twee keer zo hoog als Italië. Als de VS lid zou zijn van de eurozone zou het land op het strafbankje zitten.

In het financiële vakblad Barron’s stelde Jeffrey Gundlach van beleggingsreus DoubleLine Capital vorige week dat de huidige hoge groei van de VS is gebaseerd op een ‘oceaan van schuld’. Van de 3,4 procent groei in 2018 is 2,9 procent te danken aan de impuls van Trump. Die voerde de uitgaven op, terwijl hij de belastingen verlaagde.

Met hun enorme handels- en begrotingstekorten leven de VS al decennia op te grote voet. Niettemin staan de VS nog doodleuk in de topvijf van meest kredietwaardige landen van de wereld: ze hebben bij Moody’s en Fitch zelfs een triple A-rating en bij Standard & Poor’s AA+, de op een na hoogste. Dat is veel betere credit-rating dan België (dubbele A en AA-), Japan en China (enkele A’tjes), het steenrijke oliestaatje Koeweit, exporteur Zuid-Korea of een degelijke natie als Nieuw-Zeeland – allemaal gewone landen.

Nu zijn alledrie kredietbeoordelaars Amerikaans. Maar de echte oorzaak is dat niemand zich kan permitteren de dollar te laten vallen. Wie dat doet, schiet zichzelf in de voet. Meer dan tweederde van alle deviezenreserves in de wereld bestaat uit dollars, meestal in de vorm van Amerikaanse staatsobligaties. Zelfs Amerika’s grootste vijanden Iran, Turkije of Rusland houden hun reserves aan in dollars.

In veel landen is de dollar zelfs het enige functionerende betaalmiddel. Als de dollar klapt, dan zou de wereld een gigatekort aan liquiditeiten hebben. Niet alleen de VS gaan failliet, maar slepen in hun val ook de rest mee.

De dollar heeft het financiële stelsel in gijzeling. Niettemin wordt aan de positie van de dollar geknabbeld. De-dollarisatie heet dat. Mondjesmaat doen landen dollars van de hand, even omzichtig als ze een nucleaire bom onder het financieel stelsel ontmantelen.

De Chinezen, die liefst 3.000 miljard aan dollardeviezen hebben, kopen er landbouwgrond en mijnen mee in Afrika en bedrijven in Europa. Deze week openbaarde de centrale bank van Rusland de dollarreserves te hebben gehalveerd. Honderd miljard dollar is geruild in Chinese yuans, yens en euro’s.

De VS zullen niet van de ene op andere dag een gewoon land worden. Maar als het zover komt, is het meteen een bananenrepubliek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.