Nieuws Cijfers arbeidsmarkt

Is de arbeidsmarkt echt zo krap als minister Hoekstra beweert? De Nederlandsche Bank is niet overtuigd

Kampen Nederlandse bedrijven met schreeuwende personeelstekorten of zijn de klachten overdreven? Die vraag staat boven aan de agenda nu de economie het hoogtepunt voorbij is en sneller afkoelt dan verwacht. Dat blijkt uit de economische voorspellingen die De Nederlandsche Bank maandag heeft gepubliceerd.

Beeld ANP

Werd deze zomer nog gerekend op 2,2 procent groei volgend jaar, die prognose is nu verlaagd naar 1,7 procent. Eerder stelden ook de onderzoeksafdelingen van achtereenvolgens ABN Amro, ING en Rabobank al vast dat de hoogconjunctuur minder onstuimig wordt. In een reactie noemde minister Hoekstra van Financiën vrijdag de krapte op de arbeidsmarkt als prominente oorzaak. Door het gebrek aan mensen in, bijvoorbeeld, de bouw worden projecten uitgesteld of op de lange baan geschoven.

Twijfels over krapte

De Nederlandsche Bank bevestigt dat ruim een kwart van de werkgevers meldt last te hebben van een tekort aan arbeidskrachten om al het werk uit te voeren. Toch houdt directeur Job Swank een slag om de arm. ‘Ik denk dat, als je het aan ondernemers vraagt, de arbeidsmarkt krap is. Maar het raadsel is dat we dat niet terugzien in stijgende lonen en inflatie, althans niet met de uitbundigheid die we van vroeger gewend zijn.’

Omdat de werkloosheid volgend jaar naar verwachting daalt naar een zeer lage 3,6 procent, ligt het voor de hand dat werkgevers vakkrachten proberen weg te kapen bij de concurrentie. Dat is ook hoe zij volgens de economische handboekjes op personeelsschaarste horen te reageren: met loonstijgingen. Dat leidt vervolgens weer tot meer inflatie, waardoor in het verleden al gauw een loon-prijsspiraal dreigde.

Zo’n scenario is in de verste verte niet te bekennen, constateert Swank desgevraagd. ‘Als je mensen nodig hebt, waarom bied je dan niet gewoon een hoger loon? Die ruimte is er wel degelijk, gezien onder meer de hoge winstgevendheid van bedrijven de laatste jaren.’ Hij erkent dat werknemers in sectoren zoals de horeca slecht zijn georganiseerd. ‘Maar ook dan blijft de vraag: als je schaars bent, waarom ga je dan niet praten over een hoger loon?’ Werkgevers, zoals restauranthouders, zouden dat volgens hem kunnen betalen door de prijzen te verhogen – iets wat op dit moment getuige de lage inflatie amper gebeurt.

Krenterige werkgevers

De discussie hoe serieus de krapte op de arbeidsmarkt is speelt onder meer in de detailhandel. Veel werkgevers klagen daar over een gebrek aan mensen. Desondanks werd deze zomer een nieuwe cao afgesproken waarbij de lonen het komende anderhalf jaar slechts met 1 procent stijgen. Dat is minder dan de inflatie. Voor de grootste vakbond FNV was die vermeende krenterigheid van de werkgevers reden niet mee te doen. ‘Lachwekkend’, noemde de verantwoordelijke vakbondsbestuurder de loonsverhoging. ‘Als je als ondernemer in deze tijd nog geen geld kunt verdienen, sluit de tent dan maar.’

Centrale bankier Swank benadrukt wel dat niet is uitgesloten dat de forse loonstijgingen de komende jaren alsnog komen. De voorspellingen van DNB zijn wat dat betreft rooskleurig, al moesten die de afgelopen jaren wel regelmatig naar beneden worden bijgesteld. Zo groeit het reëel besteedbaar inkomen van huishoudens dit jaar niet met 2,8 procent, zoals deze zomer nog werd aangenomen, maar met 2,0 procent. 

Hoe dan ook lijken werkgevers op één terrein wél met elkaar de slag aan te gaan om de werknemer, merkt Swank op. Het aandeel vaste contracten loopt voor het eerst in tien jaar tijd weer op. De afgelopen twaalf maanden kwamen er zelfs 141 duizend personen met een vaste aanstelling bij. Swank: ‘De belangrijkste arbeidsvoorwaarde waarmee bedrijven op dit moment concurreren is niet het loon, maar de vaste baan. Die is duidelijk in opkomst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden