columnpeter de waard

Is coronataks voor zogenoemde lijkenpikkers wel een goed idee?

null Beeld

In bijna elke stripalbum van Lucky Luke draaft doodgraver Fariboles Bones wel een keer op, een onooglijk mannetje met een ongezonde huidskleur. Bij duels maakt hij op voorhand kisten op maat voor de verwachte verliezer. En tijdens rechtszaken pleit hij steevast voor het ophangen van de verdachte.

De een zijn dood is de ander zijn brood. En ook bij de huidige coronacrisis zijn er veel ­zogenoemde ‘lijkenpikkers’, ondernemingen die profijt hebben van de crisis. Woensdag meldde chipmachinemaker ASML – al het grootste bedrijf binnen de beursindex AEX – dat de omzet dit jaar nog eens met 35 procent stijgt. Reden is dat door de aanhoudende pandemie de vraag naar laptops, smartphones en andere apparatuur blijft toenemen.

Al die spullen hebben die chips nodig die met de machines van ASML worden gemaakt. De chipstekorten zijn nu al groot, waardoor autofabrikanten zelfs de productie hebben moeten stilleggen. ASML kan de bestellingen nauwelijks aan en het geld klotst tegen de plinten. Omdat ASML niet weet wat het ermee aanmoet, wordt maar 9 miljard euro geschonken aan de toch al verwende aandeelhouders. Sinds de eerste lockdown begon, op 15 maart vorig jaar, is de koers van ASML gestegen van 215 tot bijna 600 euro. Ter vergelijking: de koers van Ahold Delhaize steeg in die periode ‘slechts’ van 20 naar 25 euro.

Niettemin wordt in Den Haag en ook daarbuiten een deel van de winkels als grote winnaars van de pandemiecrisis gezien: supermarkten, drogisterijen en onlinewinkels. Voor hen zou een speciale coronataks moeten worden ingevoerd, een belasting op overwinsten als gevolg van de coronamaatregelen. Zowel Ahold Delhaize als Jumbo zag de omzet ­vorig jaar fors stijgen, omdat Nederlanders meer bij de supermarkten kochten door de sluiting van restaurants en andere winkels.

Een coronataks voor de winnaars van de ­crisis zal ongetwijfeld op grote publieke bijval kunnen rekenen. Het is te verdedigen op grond van het draagkrachtbeginsel, maar het druist in tegen andere beginselen van de belastingheffing. Ten eerste is het niet erg doelmatig. Er zou een heel leger van accountants moeten worden ingeschakeld om overwinsten door de pandemie vast te stellen. En zelfs dan zal de grondslag arbitrair zijn.Ook het beginsel van fair play wordt getart. Bedrijven die moesten sluiten, zijn door de overheid gecompenseerd, degene die zijn doorgegaan zouden dan extra moeten betalen. Het zou gek zijn alleen winkels aan te pakken en multinationals zoals ASML geen coronataks te laten betalen.

Als de overheid de profiteurs van de crisis wil aanpakken, zal dat veel gemakkelijker kunnen door het tarief voor de vennootschaps­belasting te verhogen tot bijvoorbeeld 30 procent. Dan betalen niet alleen de lijkenpikkers die nu extra winst met een zwarte rand boeken, maar meteen ook bedrijven die nu een helpende hand hebben gekregen.

Zelfs de doodgravers ontspringen niet meer de dans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden