Column Peter de Waard

Is Amazon het nieuwe ‘Paradijs voor de Vrouw’?

‘De kathedraal van de moderne handel, ontworpen voor een volk van klanten’, omschreef de Franse schrijver Émile Zola het warenhuis in zijn in 1883 verschenen sociale roman In het Paradijs voor de Vrouw (Au Bonheur des Dames).

Hoofdpersoon in deze aanklacht tegen het kapitalisme is de gewiekste Parijse warenhuisexploitant

Octave Mouret, die alle winkelpanden opkoopt en ze tot een eenheid smeedt waarin hij de mooiste japonnen en chicste handschoenen tegen ongekend lage prijzen verkoopt.

Hij verleidt vrouwen met ingenieuze marketingtechnieken en maakt van kopen een belevenis waar ze verslaafd aan raken. En winkeliers uit de omgeving gaan een voor een op de fles. ‘Kijk maar eens naar Bédoré du Soeur, de kousenwinkel in Rue Gaillon, die heeft al de helft van zijn klanten verloren. Bij juffrouw Tatin, de linnenverkoopsters uit de Passage Choiseul, verlagen ze de prijzen om met alle geweld goedkoop te zijn. En de gevolgen van deze plaag, die pest, doen zich voelen tot de rue Neuve-des-Petit-Champs, waar de gebroeders Vanpouille, de bontwerkers, het niet kunnen bolwerken.’

Het boek was geïnspireerd door de opkomst van het warenhuis Le Bon Marché. Vele malen werd de roman verfilmd. In 2012 kwam er een Britse televisiebewerking van en in 2015 een Italiaanse. Maar nu is het warenhuis zelf het kind van de rekening − 125 jaar later is Jeff Bezos de nieuwe Octave Mouret en is Amazon het Paradijs voor de Vrouw. Zoals de warenhuizen toen de kleine neringdoenden vernietigden, vernietigen nu de mondiale webshops de warenhuizen.

Marks & Spencer, House of Fraser en Debenhams saneren. Sears, ooit de hoeksteen van de Amerikaanse detailhandel, heeft tientallen winkels moeten sluiten. Donderdag kelderde de koers van het beroemde warenhuis Macy’s. In Nederland is V&D al verdwenen en is voor de Hema geen koper te vinden. De Süddeutsche Zeitung speculeerde over een fusie van warenhuizen Karlstadt en Kaufhof tot Europäischen Warenhaus AG. D En Le Bon Marché, nu eigendom van luxeproductengroep Louis Vuitton Moët Hennessy (LVMH), meldde een winstval van 40 procent. Eerder sloot LVMH al het warenhuis La Samaritaine.

Ze kijken verwijtend naar de grote webwinkels die ze van oneerlijke concurrentie beschuldigen, zoals de winkeliers van de tachtiger jaren van de 19de eeuw dat deden toen er reuzen kwamen die onder één dak wijn verkochten samen met hoeden, handschoenen en biljarttafels. Ze prijsden die aan in catalogi en bezorgden aan huis, zoals Amazon en Alibaba dat nu online doen.

Ze zorgden voor innovatie met roltrappen, liften en kassasystemen. Ze namen accountants en juristen in dienst die ervoor zorgden dat ze zo min mogelijk belasting betaalden en hun monopolies de ruimte kregen. En nu, 125 jaar later, worden ze gekoesterd als de pronkstukken van de binnensteden.

Misschien zijn in 2143 Amazon en Alibaba dat voor het web.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden