Column De Kwestie

Is 5 procent meer loon te veel of juist te weinig?

De coördinator arbeidsvoorwaarden van de FNV werd maandag niet uitgenodigd bij Jeroen Pauw of Twan Huys, omdat die vanwege de kijkcijfers liever een entertainmentdeskundige als gast hebben. Maar met een looneis van 5 procent gooit de vakbond eindelijk een knuppel in het hoenderhok.

Het is al enige tijd duidelijk dat de bonden veel te bescheiden zijn. Van de economische groei sinds 2013 komt het overgrote deel terecht bij de factor kapitaal. Het wordt tijd dat ook de werknemers en zelfstandigen er eens op vooruitgaan. Er is brede steun voor hun looneis – van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank tot premier Rutte – maar het zal veel moeilijker zijn die ook daadwerkelijk te realiseren.

De laatste algemene loongolf ­dateert van 1963 toen arbeidend ­Nederland een wasmachine en televisie wilde kopen. De financiële verworvenheden van de wederopbouw waren vooral naar de bedrijven gegaan. De werknemers hadden een pas op de plaats gemaakt. Hetzelfde kan nu worden gezegd over de tijd na de crisis. En net als in 1963 is de arbeidsmarkt gespannen, zo niet overspannen met 250 duizend vacatures.

Het grote verschil is dat begin jaren zestig de Nederlanders massaal georganiseerd waren. Vakbonds­bestuurders waren vele malen bekender dan entertainmentdeskundigen (toen nog roddeljournalisten) en kregen van bevriende zuilen als Vara, KRO en NCRV nog alle gelegenheid de vuisten te ballen.

In 1963 was de overslagsector in de Rotterdamse haven speerpunt. Die is gerobotiseerd, zodat daar weinig eer meer is te behalen.

Werkgevers hebben een punt als ze roepen dat een algemene looneis uit de tijd is. De beursgenoteerde multinationals die hun eigen aandelen inkopen – Shell (voor een bizarre 25 miljard euro), Unilever, en Wolters Kluwer – zouden hun werknemers probleemloos 5 of 10 procent extra kunnen betalen, want ze weten niet wat ze met hun geld aanmoeten. Maar die bedrijven zijn juist het meest ongrijpbaar.

En als ze in het nauw komen, chanteren ze de boel met het verplaatsen van fabrieken en/of hoofdkantoren naar het buitenland. Veel winst wordt er gemaakt in de dienstverlening (advocatuur en accountancy) en ict, maar daar is bijna niemand lid van een vakbond.

De vakbond is het sterkst in krimpsectoren waar het sappelen is: detailhandel, oude industrie en oude media. Hier zal een looneis van 5 procent bedrijven de kans ontnemen zich opnieuw uit te vinden.

Het beste is dat de bonden zich richten op de sectoren waar de personeelstekorten het grootst zijn omdat de salarissen zo zijn achtergebleven: het onderwijs en de zorg. Daar is een salariseis van 5 procent nog te laag. Zorgverleners in zieken- en verpleeghuizen zouden er minimaal 10 procent bij moeten krijgen. Maar dan moet het volk niet zeuren over hogere ziektekostenpremies.

Misschien mag een bondsbons dat eens uitleggen bij Pauw of Huys.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.