'Irritant dat men ons afrekent op prijs'

Marktwerking was onder Paars de panacee, ook in het notariaat. Nu iedereen terug is op aarde, zien ook de notarissen om in verwondering naar hun eigen revolutie....

Reden om op de schreden terug te keren? 'Nee', zegt Dolf Plaggemars, voorzitter van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) beslist. De revolutie is niet helemaal vruchteloos geweest. De deftigheid is aan de kant gezet en de notarissen zitten nu weer op het puntje van hun stoel.

De geschiedenis is snel verteld. Ook de notarissen beleefden gouden tijden in de jaren negentig. Koop of verkoop van onroerend goed, het afsluiten van een hypotheek, het behoeft allemaal akten en de stempel van de notaris. Sinds jaren is het tarief degressief, de notaris berekent een lager percentage bij hogere koopsommen. Desondanks gingen de tarieven tot vier keer toe fors omlaag. De laatste keer zelfs met 13 procent.

'Omdat onze beroepsgroep dat maatschappelijk gezien verantwoord vindt', zegt Plaggemars. Maar dat was het niet alleen. De notarissen werden op de huid gezeten. Zakkenvullers heetten ze, pennenlikkers die slapend rijk werden ten koste van de huizenkoper. Dat kan anders, vonden politiek, Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis. Dus gingen de vaste tarieven overboord.

'Het is irritant dat we alleen worden afgerekend op de prijs. We verrichten een door de overheid gedelegeerde taak. Het vertrouwen in de notaris moet onbeperkt zijn. Als dat er niet is, tast dat het vak aan', zegt Plaggemars.

Tot dan toe werkten notarissen met 'kruissubsidies', zoals het eigen huishoudpotje wordt genoemd. Van de winst op onroerendgoed-transacties konden de uitgaven voor het familierecht worden betaald. De tarieven bungelden ver onder de kostprijs, zodat huizenkopers betaalden voor testamenten van anderen.

Maar wat niemand verwachtte, gebeurde. Toen de marktwerking eind jaren negentig haar beslag kreeg, zakte de vastgoedmarkt in. De gouden tijden waren voorbij. 'Twee klappen in één keer. Er zijn notarissen geweest die veel akten kwijtraakten. Ze kregen ze later terug tegen een rotprijs, en toen stond er wel dat mooie kantoor met dat nieuwe personeel.'

Met een stuk of tien notarissen gaat het ronduit slecht, blijkt uit onderzoek van het Bureau Financieel Toezicht. De resultaten van nog eens 52 kantoren zijn uiterst penibel. Sommige hebben gestunt met tarieven, andere wisten de kosten niet tijdig terug te dringen.

De meeste notarissen hebben de omslag goed doorstaan. Zij hebben de tarieven voor het familierecht aangepast, nu de pot voor de kruissubsidie leeg is. Gemiddeld gingen de prijzen met 12 procent omhoog. Wie specifieker kijkt, ziet dat akten voor testamenten maar liefst met de helft duurder werden, het samenlevingscontract 29 procent en de huwelijkse voorwaarden 40 procent. 'En nog steeds', zegt Plaggemars 'werkt het hele notariaat onder de kostprijs op het gebied van het familierecht. Je moet niet verbaasd zijn als de prijzen verder stijgen.'

Hij is druk in de weer met de oprichting van een interne toetsingscommissie, die moet voorkomen dat de notaris sjoemelt met de kwaliteit om goedkoper te kunnen werken. Het hoort bij de eisen die de KNB stelt, naast toegankelijkheid en het naleven van regels. Notarissen hebben een ministerieplicht, hetgeen betekent dat ze alle diensten moeten leveren.

Het is de achilleshiel van de nieuwe wet. Specialisatie is aantrekkelijk . Er zijn kantoren die zich richten op internationale transacties. Wie er aanklopt voor een testament zal niet warm worden onthaald, plicht of niet. Nu zijn 450 van de 850 kantoren van solitaire notarissen. Hun aantal daalt. Jongeren zoeken samenwerking en een gedeeld kantoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden