Iran wijst dialoog met VS af als de sancties blijven

HET IRAANSE NIEUWJAAR is een mooie gelegenheid om cadeautjes te geven, zal de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright hebben gedacht....

Henk Müller

De VS deden het land in de ban nadat Iraanse studenten in 1979 de Amerikaanse ambassade hadden bezet. De minister greep het Iraanse nieuwjaar, dat maandagochtend begon, aan om Iran een symbolisch cadeau te geven. Ze kondigde aan dat de sancties op sommige Iraanse luxe-goederen zouden worden opgeheven. De import van kaviaar, tapijten en pistachenoten voor de Amerikaanse markt is voortaan weer toegestaan.

Het was volgens Albright een gebaar van goede wil van de VS maar vooral ook bedoeld als steun in de rug van de hervormers, die een massale overwinning boekten bij de parlementsverkiezingen in februari.

Maar ze ging verder. In één adem door bood de minister Iran aan om een officiële dialoog met de VS te beginnen. We moeten vooruit kijken, aldus Albright, 'en niet in wrok omzien'. Iraniërs ruimen hun huizen voor Nowruz op en geven ze een grote schoonmaakbeurt. Albright gaf aan ook schoon schip te willen maken.

Het idee was mooi, het resultaat minder. Los van het feit dat Iraanse beleefdheid voorschrijft dat je - in principe - geen cadeaus aanneemt, waren de Iraniërs niet onder de indruk. De reacties waren beleefd maar meer ook niet. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken liet vrijdag weten de voorstellen van Albright 'positief' te beoordelen en 'te verwelkomen'. Dat was alles.

Dit weekeinde was M. Nejad-Hoseinian, de Iraanse ambassadeur bij de VN, voor een diplomaat echter bijzonder duidelijk. Iran wijst het aanbod van de VS af. Het voorstel is onrealistisch en ondanks alle verzekeringen is de Amerikaanse regering net zo min bereid tot een officiële dialoog als de Iraanse, aldus de ambassadeur. Pas als alle sancties worden opgeheven, kan Iran serieus een dialoog aangaan.

De Iraanse leiders zelf hebben zich nog met geen woord uitgelaten over Amerikaanse voorstellen. Ayatollah Ali Khamenei, Geestelijk Leider en de machtigste man van Iran, ging in zijn nieuwjaarsspeech van gisteren niet in op het aanbod van Albright. In zijn toespraak tot de Iraanse natie noemde hij de VS niet eens. Wel sprak hij over 'onze eigen zwakheden en samenzweringen van vijanden' die hij verantwoordelijk acht voor de moeilijke economische en sociale situatie in Iran.

Ook de hervormingsgezinde president Khatami, waar de VS zijn kaarten op heeft gezet, noemde nergens het aanbod van Albright. Zowel Khamenei als Khatami ging in op de slechte economische situatie van het land. Volgens officiële cijfers ligt het werkloosheidspercentage op 16 procent en de inflatie op 22 procent. Officieus liggen die percentages hoger. Voor een land waarin de meerderheid van de bevolking jonger is dan 25 jaar, is dat een angstaanjagend perspectief.

De president zei echter gisteren dat er nu licht aan de horizon daagt. Maar economisch herstel zal volgens hem een stuk sneller gaan als er een einde komt aan de sancties die alle Amerikaanse export naar en investeringen van de olie-industrie in Iran verbieden. President Clinton heeft die sancties verleden week verlengd.

De hardliners in Iran hebben het Amerikaanse aanbod ook openlijk afgewezen. De secretaris van de Nationale Veiligheidsraad van Iran betitelde de voorstellen als inmenging in de interne aangelegenheden van Iran. Volgens hem kan er pas sprake zijn van dialoog als alle economische sancties worden opgeheven.

Het voorstel van Albright was bedoeld om Iran een steun in de rug te geven. Maar het is niet het cadeau waarop Iran zit te wachten. Een democratisch Iran heeft volgens de VS dezelfde belangen als Amerika: stabiliteit in de Golf en Centraal-Azië, strijd tegen de drugshandel en het extremisme van de Taliban.

Zo'n democratisch Iran zal volgens de VS het vredesproces in het Midden-Oosten kunnen versnellen en last but not least, Iran heeft olie. Maar om de hervormers een kans te geven zullen de VS met ingrijpender voorstellen moeten komen.

Opheffen van alle economische sancties is voor Iraniërs een cadeau dat ze niet kunnen weigeren. Bijkomend voordeel is dat 'de Grote Satan' - die Iran volgens de fundamentalisten op alle fronten dwars zit - met zo'n aanbod fundamentalisten met één klap een belangrijk wapen uit handen slaat. Wat valt er dan nog op de VS af te geven?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden