Nieuws

Interne mails: ministerie werd overvallen door crisis bij Volksbank

Het ministerie van Financiën heeft bij de crisis in de top van de genationaliseerde Volksbank voortdurend achter de feiten aangelopen. Pas nadat de nieuwe ceo Martijn Gribnau vorig jaar in dienst was gekomen, hoorden de ambtenaren over zijn Amerikaanse greencard. In een brief aan de Tweede Kamer zweeg minister Hoekstra vervolgens over de risico’s die dat met zich meebracht.

Over het potentiële gevaar dat de Volksbank liep zweeg minister Hoekstra tegen de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Over het potentiële gevaar dat de Volksbank liep zweeg minister Hoekstra tegen de Tweede Kamer.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dat blijkt uit documenten die deze krant met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) heeft opgevraagd. De Volksbank, het moederconcern van SNS, ASN, Regiobank en BLG Wonen, werd afgelopen jaar verscheurd door interne conflicten. Daarbij ruimden achtereenvolgens de kersverse financieel directeur, operationeel directeur en president-commissaris het veld. Onafhankelijke onderzoekers spraken achteraf van ‘incidenteel intimiderend en pestgedrag binnen de directie’.

Amerikaans sanctieregime

Ook het aantreden van de nieuwe ceo verliep rommelig. De van een verzekeraar in de Verenigde Staten afkomstige Martijn Gribnau bleek nog een greencard te hebben. Hierdoor dreigde de Volksbank onder het strenge Amerikaanse sanctieregime te vallen. Om eventuele boetes te voorkomen, hielden medewerkers tijdelijk negen betalingen van particuliere klanten richting Cuba tegen.

Martijn Gribnau, directievoorzitter van de Volksbank. 
 Beeld ANP
Martijn Gribnau, directievoorzitter van de Volksbank.Beeld ANP

Hoewel het selectieproces al meer dan een jaar bezig was, ontdekte de Volksbank pas in juli 2020 dat de Amerikaanse verblijfsvergunning een probleem kon worden. Gribnau was toen al toegetreden tot de directie. Het duurde desondanks nog tot het weekeinde van 8 augustus voordat de bank het ministerie inlichtte.

Hoekstra heeft dit later bevestigd in reactie op vragen van de Tweede Kamer. Daarbij benadrukte hij echter dat de greencard ‘een aangelegenheid van de bank zelf is’. Dat is opvallend, gezien de eerdere, intensieve bemoeienis van zijn ministerie met elke stap in het benoemingsproces (codenaam: ‘project groen’).

Zo blijkt uit de vrijgegeven documenten dat de minister erop aandrong opnieuw naar vrouwelijke kandidaten te zoeken. Bovendien wonnen zijn medewerkers, nadat zij het nieuws over de greencard hoorden, direct advies in bij advocatenkantoor Allen & Overy.

‘Ambassadeur bellen’

Uiteindelijk beloofde Gribnau afstand te doen van zijn verblijfsvergunning. Dat bleek nog heel wat voeten in de aarde te hebben. Naar de Verenigde Staten vliegen ging moeilijk vanwege de coronamaatregelen. Inleveren op de ambassade was het beste alternatief, maar die was gesloten. Op het verzoek hierop een uitzondering te maken, kwam vanuit het algemene e-mailadres geen tijdige reactie. ‘Ik kan de ambassadeur wel bellen, heb ik wel eens ontmoet’, opperde een ambtenaar in een interne e-mail.

Een woordvoerder van de Volksbank bevestigt dat er is gezocht ‘naar een manier om in contact te komen met de ambassade om dit uitzonderingsverzoek in behandeling te laten nemen’. Het ministerie ontkent dat daarbij sprake was van (informele) hulp vanuit de overheid. ‘De vraag is opgeworpen maar er is geen contact geweest met de ambassade. Het werd niet gezien als de taakopvatting van Financiën.’

Risico’s

In een brief aan de Tweede Kamer begin september hield minister Hoekstra het bij de mededeling dat de zaak was afgerond. Over het potentiële gevaar dat de Volksbank in de tussenliggende weken liep, zweeg hij. In onderlinge e-mails vroegen de betrokken ambtenaren zich hardop af of dat wel kan. ‘Hebben we de Kamer voldoende ingelicht?’, schreef er een.

Het ministerie laat in een reactie weten dat dat wel degelijk het geval was. ‘Op het moment dat de Kamerbrief werd verzonden was de greencard ingeleverd. Daarmee waren de risico’s gemitigeerd en was het onnodig om te vermelden. In november is desgevraagd ingegaan op de potentiële risico’s.’

De Volksbank wijst er op dat de juridische gevolgen van Gribnau’s verblijfsvergunning ‘ingewikkelde materie’ was. Vandaar het trage informeren van het ministerie. ‘Dit is zorgvuldig uitgezocht met ondersteuning van kantoren in de VS en Nederland. Dit is een kwestie waarover de bank eerst zelf een standpunt moest innemen om de impact te bepalen. En dat kon zij alleen doen na zorgvuldige advisering.’

Met medewerking van Erik Verwiel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden