Medewerker Ahmed aan het werk bij BMN De Klerk in Hardinxveld-Giessendam.

Reportage BMN De Klerk

Integratie tussen de steigers: hoe sceptische bouwvakkers vluchtelingen in de armen sloten

Medewerker Ahmed aan het werk bij BMN De Klerk in Hardinxveld-Giessendam. Beeld Freek van den Bergh

In een poging de personeelstekorten in de bouw te lenigen, worden vluchtelingen met een verblijfsstatus omgetoverd tot bouwvakker. Aanvankelijk zorgde dat voor scepsis in het Zuid-Hollandse Hardinxveld-Giessendam, maar inmiddels is iedereen bij bouwbedrijf BMN De Klerk razend enthousiast over de integratie op de werkplaats.

Terwijl de hitterecords elkaar in rap tempo overstijgen, overlegt Peter Huizer telefonisch met zijn vrouw. ‘Vijftig tubes zonnebrand lijkt me voldoende,’ antwoordt de directeur van BMN De Klerk. De vermoeide kreten op de achtergrond verraden dat de bouwvakkers het zwaar hebben. Gelukkig voor Huizer heeft hij sinds kort drie werknemers in dienst die niet terugdeinzen voor de brandende zon.

Eigenlijk zat hij helemaal niet te wachten op asielzoekers toen de gemeente twee jaar geleden bij hem aanklopte met de vraag of hij vluchtelingen aan het werk wilde helpen. ‘Ik was blij dat ik zonder kleerscheuren uit de crisis was gekomen en wilde eindelijk een beetje gas gaan geven. Daarnaast stonden niet alle medewerkers erom te springen en ook ik had mijn bedenkingen’, geeft Huizer toe. ‘Maar als je iets vindt in de maatschappij, zonder datgene zelf te ervaren, heb je ook geen recht van spreken.’

Dus zette Huizer zijn opvattingen opzij en gaf de drie statushouders de kans om via een stage een vast contract te verdienen. Dat verliep in eerste instantie niet zonder horten en stoten. De 53-jarige Syriër Abdul is analfabeet en sprak geen woord Nederlands toen hij voor het eerst een bouwwerkplaats betrad. ‘Mijn voorman John hing al na een uur aan de lijn. Dit wordt helemaal niks, zei hij.’ Maar de directeur bleef geduldig en liet de veiligheidsvoorschriften naar het Arabisch vertalen, ondertussen bood hij taalles aan op kantoor. Langzaam maar zeker groeide de culturele acceptatie aan beide kanten. Inmiddels zijn John en Abdul onafscheidelijk van elkaar.

Krappe arbeidsmarkt

‘Mijn mening over vluchtelingen is 180 graden gedraaid en die van de jongens ook. Het pakt fantastisch uit’, zegt Huizer. Aanvankelijk sceptische medewerkers helpen de Syrische collega’s nu met de inboedel voor hun woningen. Het enthousiasme van de directeur, die extra handen op de krappe arbeidsmarkt goed kan gebruiken, nam toe en hij kwam via Faust van der Meer in contact met twee andere vluchtelingen, die inmiddels ook vast in dienst zijn.

Een van hen is de 38-jarige Ahmed. Op de broei­e­rige werkplaats sjouwt de Syriër een stapel planken naar binnen. Hij pauzeert even en kijkt naar een Feyenoord-vlag, geflankeerd door draaiende ventilatoren en tubes zonnebrandcrème. De tropische temperaturen doen hem denken aan Homs, de Syrische stad die hij in 2015 ontvluchtte met vrouw en twee kinderen. Hij wil en kan niet meer terug, vertelt de timmerman, terwijl het zweet als kleine riviertjes over zijn gezicht stroomt.

‘Ik voel me gelukkig in Nederland en ben blij met mijn collega’s die me hielpen bij het opbouwen van mijn leven hier,’ zegt Ahmed. ‘Van de een kreeg ik een oude fiets, van de ander een bank, tafel en stoel.’ Het werk geeft hem voldoening; in zijn eerste maanden in Nederland was hij financieel afhankelijk van zijn vrouw en dat krenkte zijn trots. Met een vast contract op zak kan hij zijn gezin inmiddels zelf onderhouden.

Namens Baanbrekend Drechtsteden struint Van der Meer verschillende gemeenten af om ook andere statushouders onder te brengen bij werkgevers. Niet altijd groeit de samenwerking uit tot een vast dienstverband. ‘Bij zo’n 90 procent van bedrijven waar ik kom, lukt het niet,’ zegt Van der Meer. ‘Er zijn culturele botsingen en de vluchtelingen voelen zich vaak onbegrepen. Als er geen geduld of begeleiding is, kom ik ze na een aantal weken weer ophalen. Terwijl de bedrijven staan te springen om mensen.’

Het Economisch Instituut voor de Bouw verwacht dat de bouwsector de komende jaren 60 duizend mensen tekort komt. Een bouwbedrijf heeft gemiddeld vijf tot acht vacatures. Te weinig jongeren kiezen voor een bouwtechnische studie en Oost-Europese arbeidsmigranten werken vaak tijdelijk en zullen volgens economische prognoses terugkeren naar hun herkomstland. Om het gat te vullen betreedt bouwvereniging Bouwend Nederland daarom nu de zijpaden met instroom uit andere sectoren en werving van asielzoekers met een verblijfsstatus. Inmiddels proberen honderden statushouders aan de bak te komen.

Taalproblemen

Een taalbarrière vormt vaak een probleem om de vluchtelingen veilig te laten werken. Daarom komt er straks op iedere bouwplaats een poster te hangen waarop gebarentaal het een en ander moet verduidelijken. Daarnaast introduceerde Bouwend Nederland onlangs het boek Taal voor de bouw, speciaal voor de ondersteuning van buitenlandse werknemers. Met het oog op de toekomst experimenteert de bouwvereniging met het zogeheten augmented reality. Buitenlandse werknemers die hun veiligheidsdiploma’s moeten halen, krijgen de instructies te zien in de bril die ze dragen, zodat de taal geen obstakel meer vormt.

Directeur Huizer van BMN De Klerk nam zelf het heft in handen en regelde privéles. In het huiselijk ingerichte kantoor voelden de asielzoekers zich beter thuis dan in de schoolbanken. Met de statushouders erbij, werken er in totaal 77 mensen. Onder hen overheerst hetzelfde gevoel: de integratie op de bouwplaats is een succes. Al is nog niet iedereen in de Zuid-Hollandse plaats gewend aan de religieuze voorschriften; de plaatselijke slager keek Huizer vragend aan toen hij vanmorgen halalvlees aan zijn bestelling voor de barbecue toevoegde. De directeur benadrukt nog maar eens: de statushouders mogen niet ontbreken op de jaarlijkse afsluiting.

Logeren bevordert integratie van – vooral kansrijke – statushouder
De 29-jarige statushouder Mohammed logeert bij een Nederlands gezin. Dat bevordert de integratie, blijkt uit onderzoek. Helaas meldt zich vooral een groep die ‘het toch wel redt’.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden