achtergrondtijdelijke contracten

Ingewerkt en uitgezwaaid via de Hangout: het lot van tijdelijke krachten in de coronacrisis

Werkenden met tijdelijke contracten zijn de eersten van wie werkgevers afscheid nemen in de coronacrisis, soms nog voordat ze aan hun baan zijn begonnen. De vrees is dat de crisis alleen maar tot meer flexibele contracten zal leiden. 

Martine Peeters raakte door de coronacrisis haar droombaan al na twee weken kwijt.Beeld Eva Faché

Pr-manager Martine Peeters had haar eerste en laatste werkdag via Google Hangout. Half april begon ze vanaf haar keukentafel aan de droombaan waarvoor ze vóór het uitbreken van de coronacrisis ontslag had genomen bij haar vorige baan. ‘Als ik die eerste maand maar doorkom’, dacht ze nog. Maar na twee weken proeftijd kwam een berouwvol telefoontje van haar nieuwe baas. ‘Ik schaamde me en dacht: fuck, nu ben ik werkloos.’

Peeters is zeker niet de enige die tijdens de coronacrisis haar baan verloor. Ondanks het uitgebreide steunpakket van het kabinet, waarmee 2,1 miljoen banen overeind worden gehouden, nam het aantal werkenden de afgelopen drie maanden met 201 duizend af. De sterkste daling die het Centraal Bureau voor de Statistiek ooit noteerde. Bij het UWV klopten in dezelfde periode zeker 61 duizend werklozen aan voor een uitkering.

Proeftijd

Volgens de juniraming van het Centraal Planbureau blijven vaste werknemers vooralsnog buiten schot, de daling van het aantal werkenden komt vooral doordat tijdelijke contracten niet zijn verlengd en minder mensen zijn aangenomen. Zo stuurde luchtvaartmaatschappij KLM begin april al zo’n 1.500 tijdelijke werknemers de laan uit.

Ook arbeidsjurist Pascal Besselink van juridisch dienstverlener DAS zag, zeker aan het begin van deze crisis, behoorlijk wat zaken voorbijkomen waarbij werkgevers afscheid namen van arbeidskrachten met een aflopend (half)jaarcontract en mensen in hun proeftijd. Soms nog voordat ze überhaupt een dag bij hun nieuwe werkgever hadden gewerkt. ‘Het zijn procedureel de makkelijkste contracten om vanaf te komen, je hebt er geen gronden voor nodig.’

En dat is ook precies de reden dat er zoveel wordt gewerkt met dit soort dienstverbanden, stelt hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer van de Universiteit van Amsterdam. ‘Als de conjunctuur inzakt, ben je zo van ze af. Het is geen gebrek aan vertrouwen in de nieuwe medewerkers maar een gebrek aan vertrouwen in de veerkracht van de onderneming.’

Volgens het CPB hebben 700 duizend werknemers een contract voor bepaalde tijd, daarmee zijn ze de grootste groep binnen de zogeheten ‘flexwerkers’. Met al die flexcontracten wijkt Nederland af van andere Europese landen, zoals België, waar tijdelijke contracten alleen worden verstrekt voor tijdelijke klussen.

Tijdelijk is standaard

Volgens De Beer komt dat doordat flexwerk in Nederland al tijdens de opkomst daarvan in de jaren negentig is gereguleerd met de flexwet. ‘Daardoor is het tijdelijke contract gelegitimeerd en zelfs de standaard geworden, ook al is er niet de intentie om een baan na een bepaalde tijd te stoppen. Je krijgt pas een vast contract als het écht niet anders kan.’

De hoogleraar vreest dat het aantal werknemers met een tijdelijk contract na deze crisis, net als na de kredietcrisis van 2008, alleen maar zal toenemen. Bedrijven die niet werken met een flexibele schil zullen immers voelen dat zij tijdens zo’n crisis in het nadeel zijn. ‘Hun concurrenten nemen snel afscheid van hun personeel terwijl zij eraan vastzitten.’

Bedrijven krijgen zo een bonus op het bieden van weinig zekerheid, stelt De Beer. ‘Terwijl zo’n bedrijf de risico’s afwentelt op de gemeenschap die de uitkeringen of regelingen voor flexwerkers moet betalen.’ Bovendien werkt die onzekerheid van tijdelijk werk verlammend, oordeelde een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap in januari. Flexwerkers zouden hun kinderwens erdoor uitstellen, evenals het kopen van een huis. De Duitse minister van Gezinszaken noemde het tijdelijke contract in 2014 zelfs ‘de beste anticonceptiepil’.

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Vooralsnog ziet arbeidsjurist Besselink vooral dat er bijna geen arbeidscontracten meer worden aangegaan. Dat blijkt ook wel aan het aantal openstaande vacatures dat vorig kwartaal een historische duikvlucht nam. Het CBS noteerde een afname van 60 duizend.

Pannetjes op het vuur

Toch vinden nog altijd mensen een baan. Zoals Cobi Schut. Toen ze op 31 maart hoorde dat ze op 1 april niet meer op haar werk hoefde te verschijnen, dacht ze dat ze nooit meer aan de bak zou komen. Maar tot haar grote verrassing werd ze begin deze maand toch aangenomen als teammanager bij een zorginstelling. Op haar eerste werkdag informeerde ze maar vast wanneer haar ‘einde proeftijdgesprek’ gepland stond. ‘Daarop zei mijn leidinggevende: daar doe ik niet aan. Dat was dus snel geregeld.’

Ook Peeters heeft inmiddels ‘heel wat pannetjes op het vuur staan’. Toch gunt ze zichzelf nu wat meer tijd om te zoeken naar een baan waarvan ze daadwerkelijk gelukkig wordt in plaats van overal maar op te reageren. ‘In het begin zat ik de hele dag achter mijn laptop totdat LinkedIn was uitgespeeld. Ik voelde me te schuldig om tijdens kantooruren te sporten of naar de markt te gaan, daar ben ik nu wel flexibeler in.’ Ze heeft goede moed dat er een mooie kans voorbij komt nu het land weer van het slot gaat, misschien wel bij die werkgever die haar half april liet gaan. ‘Als ze morgen bellen, sta ik zo weer voor de deur. Of nou ja, in de hangout.’

Verder lezen

Zo raakt de coronacrisis de arbeidsmarkt in uw gemeente.

Het regent aanvragen bij het UWV: ‘Ik verdien natuurlijk liever m’n eigen geld.’

Zijn de gevolgen van flexwerk echt zo dramatisch als de commissie-Borstlap heeft aangegeven? Welk effect heeft al die flexibele arbeid op de economie en de samenleving? ‘Het kan verlammend werken.’

OP ZOEK NAAR EEN NIEUWE BAAN TIJDENS DE CORONACRISIS?

Wat als je nu een baan zoekt? 2020 zou hét jaar worden om van baan te veranderen. Er waren immers vacatures in overvloed en bedrijven trokken alles uit de kast om sollicitanten te lokken. Is het inmiddels kommer en kwel voor werkzoekenden? Experts geven sollicitatietips. Nog een tip: door je cv op Intermediair te plaatsen ben je direct vindbaar voor werkgevers die op zoek zijn in de cv-database naar geschikte kandidaten voor hun vacatures. Daarnaast kun je met je geplaatste cv ook snel solliciteren naar interessante vacatures in de vacaturebank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden