Vier vrageninternationaal witwasschandaal

ING opnieuw genoemd in een witwasschandaal, deze keer in Polen

ING blijkt via haar Poolse tak betrokken bij een internationaal witwasschandaal. Hoe werden Russische miljarden precies weggesluisd, en krijgt ook dit schandaal nog een staartje voor de grootste bank van Nederland?

Alweer ING? Wat is er precies aan de hand?

Het is de derde keer in twee jaar tijd dat ING in de schijnwerpers staat vanwege falende witwascontroles. Eerst was er de recordschikking van 775 miljoen euro die de bank in Nederland moest betalen. In 2019 was het raak in Italië – ING is actief in meer dan veertig landen. Dat leverde ING behalve een boete ook een tijdelijk verbod op om nieuwe klanten aan te nemen. En nu lijkt er dus iets grondig te zijn misgegaan bij de Poolse tak.

Deze ING Bank Slaski zou door twee klanten, de firma’s Schildershoven Finance uit Nieuwegein en het Amsterdamse Tristane Capital, gebruikt zijn als onderdeeltje in een soort gigantische witwasmachine: vuile Russische roebels erin, schone dollars eruit. Dat blijkt uit vertrouwelijke documenten van de Amerikaanse witwasautoriteit FinCEN, die in handen zijn gekomen van een internationaal samenwerkingsverband van journalisten, waarbij in Nederland Trouw, het FD en onderzoeksplatform Investico betrokken zijn.

Hangt de bank een nieuwe straf boven het hoofd?

Dat valt niet uit te sluiten – het aandeel ING verloor gisteren ruim 7 procent op de beurs – maar er zijn vooralsnog geen concrete aanwijzingen. ING zegt desgevraagd geen commentaar te geven op individuele klanten en transacties. Het wegsluizen van Russisch geld via ING in Polen zou vooral rond 2014 hebben gespeeld. De Nederlandse Vereniging van Banken stelt in een reactie dat er sindsdien veel is veranderd. ‘In Nederland houden zich bij banken op dit moment naar schatting achtduizend medewerkers direct en fulltime bezig met de strijd tegen het witwassen.’ Ook richtten de banken deze zomer een nieuwe organisatie op, Transactie Monitoring Nederland, om gezamenlijk hun betalingsverkeer in de gaten te houden.

Daarmee zijn nieuwe witwasstraffen natuurlijk niet van de baan. Op dit moment doet het Openbaar Ministerie bijvoorbeeld een onderzoek naar ABN Amro. En ING? In de meest recente kwartaalcijfers wordt niet gerept van de affaire – iets wat wel verplicht zou zijn als de bank een concrete sanctie boven het hoofd hangt. Een van de twee Nederlandse firma’s die door de Amerikanen als ‘sleutelspelers’ worden bestempeld, is inmiddels geen klant meer. Van de ander zou op dit moment afscheid worden genomen. De grote vraag is of dat op tijd is, of dat straks ergens een toezichthouder zal concluderen dat de bank al veel langer beter had kunnen weten.

Er wordt gesproken van spiegelhandel. Hoe werkt dat?

Witwassen is niets anders dan het verdoezelen van de illegale herkomst van geld, of dat nou uit cocaïnehandel of belastingfraude komt. In dit geval gaat het om zogenoemde spiegelhandel. Daarbij hoopt een partij te profiteren van verschillen in wisselkoersen, door waardepapieren in de ene valuta te kopen en die van de hand te doen in een andere munteenheid.

Dat is niet verboden, maar het risico op wegsluizen van fout geld is levensgroot. Zoals bij het ‘Moscow Mirror Network’: met geld van rijke Russen kochten tussenpersonen massaal aandelen en obligaties in roebels. Die werden vervolgens elders verkocht voor ‘schone’ dollars, euro’s of ponden. De twee Nederlandse firma’s deden dit met behulp van een bankrekening bij ING in Polen. Die bank wikkelde bovendien hun effectentransacties af.

Waarom komt dat foute geld zo vaak uit het voormalige Oostblok?

Van het schandaal rond Danske Bank tot de Troika Laundromat: wie het nieuws over witwassen volgt, komt keer op keer uit bij wat voorheen de Sovjet-Unie was. Rusland kampt al decennia met een ware exodus van geld. Een soort monetaire massa-emigratie, waarbij elk jaar vele miljarden een veilig toevluchtsoord zoeken in het Westen. Dat kan crimineel geld zijn, of vermogen dat verstopt wordt voor de belastingdienst. Soms staan de eigenaren op sanctielijsten. Of ze willen hun rijkdom gewoon liever buiten het bereik van het Kremlin parkeren.

Oliver Bullough, auteur van het boek Moneyland, bood in een interview met de Volkskrant nog een andere verklaring: landen als Rusland en Oekraïne zijn volgens hem corrupt, maar niet zó gevaarlijk dat onderzoeksjournalisten er niet kunnen werken. Hun werk leidt volgens hem tot bovenmatig veel aandacht. ‘Terwijl uit China veel meer fout geld komt. Maar daar kan ik met geen mogelijkheid mijn werk doen.’

Meer over witwassen

Internationaal onderzoek: Nederland is spil in witwassen Russische miljarden

Interview: Oliver Bullough heet u welkom in Geldland. Voor al uw stoute en foute kapitaal

Opinie: niks ‘falend beleid’ bij witwassen, ING volgde bewuste strategie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden