'Indonesiërs worden woedend als er geen geld is voor feest na de vastenmaand'; Megawati vreest onlusten na ramadan; IMF zet Soeharto onder druk

De officieuze Indonesische oppositieleidster, Megawati Soekarnoputri, maakt zich zorgen dat er aan het einde van de huidige islamitische vastenmaand rellen uitbreken....

Van onze medewerker

Gerrit de Boer

JAKARTA

De kans op onrust is groter aan het einde van de ramadan. 'Bijna alle Indonesiërs gaan dan terug naar de steden en dorpen waar ze vandaan komen om Idul Fitri te vieren', legde Megawati maandag uit tegen de Volkskrant. 'De traditie wil dat ze eten en cadeautjes meebrengen voor hun familie, maar door de economische crisis zitten veel mensen dit jaar zonder baan en zonder geld. Dat kan tot woede en onrust leiden, vooral nu de spanningen in het land toch al zo hoog zijn opgelopen.' Volgens Megawati kijken veel mensen aan de onderkant van de samenleving niet verder dan de dag van morgen.

'Nu hopen ze nog op uitkomst, maar als ze aan het eind van de maand zonder geld zitten kan dat problemen opleveren. Sommige mensen hebben niet eens geld voor de reis. Maar tot op heden doet de regering bittter weinig om rellen te voorkomen.'

Toch is Megawati er zeker van dat ook president Soeharto en het leger zich grote zorgen maken over mogelijke gewelddadigheden rond Idul Fitri. Het hoofd van de strijdkrachten, generaal Feisal Tanjung, heeft meermaals gewaarschuwd dat onrust niet zal worden getolereerd. En Soeharto heeft het bedrijfsleven op het hart gebonden om vooral de traditionele premie aan het eind van de vastenmaand uit te keren. Megawati moet er wat zuur om lachen. 'Heel veel bedrijven hebben geen geld meer. Waar moeten ze de premie dan van betalen?'

Zaterdag heeft Megawati zich kandidaat gesteld voor het presidentschap van Indonesië. Ze liet weten geen enkel vertrouwen meer te hebben in het vermogen van het huidige regime om de problemen die het land teisteren op te lossen. Volgens haar is de regering, met haar ongebreidelde hebzucht, juist een van de oorzaken van de enorme buitenlandse schuld waaronder Indonesië gebukt gaat.

Megawati staat niet alleen in haar kritiek. Een groeiend leger van prominente intellectuelen, oud-politici, voormalige generaals en studentenorganisaties dringt via de Indonesische media aan op politieke en economische hervormingen - en op het aftreden van Soeharto. Dit weekeinde kregen ze zelfs versterking van een lid van de familie van de president.

De criticaster, de vooraanstaande econoom Sumitro Djodohadikusumo, is de vader van generaal-majoor Prabowo Subianto (hoofd van de elite-eenheid Kopassus), die is getrouwd met Soeharto's dochter Titiek. Volgens Sumitro is het Indonesische kabinet dringend aan vervanging toe, liefst nog voor de presidentsverkiezing in maart. Sumitro zei niets over de vervanging van de president, maar het ontslag van het voltallige kabinet, dat door Soeharto is benoemd, komt vrijwel op hetzelfde neer.

De econoom waarschuwde dat Indonesië in een langdurige depressie dreigt te raken als er geen ingrijpende politieke en economische hervormingen worden doorgevoerd. Daarmee sloot hij zich aan bij de kritiek uit binnen- en buitenland dat het Soeharto-bewind veel te weinig heeft gedaan om de crisis op te lossen.

Het Internationale Monetaire Fonds (IMF), onder welks supervisie Indonesië in oktober ruim 40 miljard dollar aan steun kreeg toegezegd, en president Clinton hebben vorige week hun twijfel geuit aan de bereidheid van de Indonesische regering om drastische hervormingen door te voeren.

Gisteren was de eerste vice-directeur van het IMF, Stanley Fischer, in Jakarta om bij president Soeharto aan te dringen op daadwerkelijke naleving van de voorwaarden die aan de financiële steun zijn verbonden. De Amerikaanse onderminister van Financiën Lawrence Summers arriveerde gisteravond in Indonesië met dezelfde bedoeling. En woensdag wordt de president-directeur van het IMF, Michel Camdessus, in Jakarta verwacht. Bovendien werd Soeharto gisteren gebeld door bondskanselier Kohl en de Japanse premier Hashimoto.

Na zijn gesprek met Soeharto verklaarde Fischer dat de Indonesische president duidelijk het vaste voornemen had uitgesproken om de met het IMF overeengekomen hervormingen sneller en krachtiger door te voeren. Maar over de inhoud van de afspraken wilde Fischer niets zeggen.

Eerder op de dag had Fischer te kennen gegeven dat het IMF misschien enkele eisen zal verzachten, omdat de Indonesische economie minder snel zal groeien dan twee weken geleden nog werd gedacht. Soeharto zou zijnerzijds bereid zijn de begroting die hij vorige week heeft ingediend te herzien.

Hoewel dit nooit officieel naar buiten is gebracht, wordt algemeen aangenomen dat het IMF onder meer eist dat Indonesië een overschot op de begroting creëert van 1 procent, dat het tekort op de lopende rekening wordt teruggedrongen van 2,6 naar 2 procent, dat het aantal monopolies drastisch wordt beperkt en dat de subsidies op energie worden afgeschaft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden