Incassobureaus dreigen met een huisuitzetting om zo de druk te verhogen

Het is altijd weer een schrikmomentje: een aanmaning op de mat. Maar gaat het wel om een terechte aansporing tot betalen? Veel incassobureaus doen maar wat.

Wie een rekening vergeet te betalen, kan zo maar een incassobureau op zijn dak krijgen. Beeld Peter van Hugten

Een vergeten bestelling, een verkeerd bezorgde tandartsrekening, een geschil over een verkeersboete. Niet alleen mensen met hardnekkige schulden kunnen in een incassotraject verzeild raken. Wie een rekening vergeet te betalen, kan zo maar een incassobureau op zijn dak krijgen.

Ploft een aanmaning op de mat, dan is geld overmaken naar het incassobureau in de meeste gevallen de juiste reflex. Maar wat te doen als de ontvanger twijfelt of de incasso wel terecht is? Want zo'n aanmaning is lang niet altijd terecht. Incassobureaus eisen weleens te veel geld: in 20 procent van de incassobrieven brengen ze te hoge kosten in rekening, berekende de Autoriteit Consument & Markt (ACM) al eens. Vandaag presenteert de toezichthouder een informatiepakket voor schuldhulpverleners en schuldenaren die twijfelen aan de gang van zaken bij een incassotraject. Waaraan is een onterechte factuur te herkennen?

De belangrijkste hint: vage kostenposten. Incassokosten zijn gebonden aan een maximum. Incassobureaus mogen 40 euro kosten rekenen bij rekeningen tot 267 euro. Bij een hogere schuld geldt (tot 2.500 euro) een tarief van 15 procent van de totale schuld.

Belangrijker nog dan het getal onder de streep is hoe dat bedrag tot stand gekomen is. Incassobureaus brengen soms kosten in rekening waarop ze helemaal geen recht hebben. Benamingen als aanmaningskosten, herinneringskosten, administratiekosten, dossierkosten en bureaukosten zijn creatief, maar niet toegestaan. Behalve incassokosten mag het incassobureau wel rente rekenen en, afhankelijk van de oorspronkelijke schuldeiser, ook btw.

Is het overzicht zoek, omdat de schuld bijvoorbeeld meerdere keren over de kop is gegaan, dan heeft schuldhulpverlener Hanneke Veenstra van de Gemeentelijke Kredietbank een tip: 'Vraag een bewijs van de oorspronkelijke vordering op.' Incassobureaus moeten dan de originele rekening tonen, plus het bedrag dat er daarna bij is gekomen.

Wat is het verschil tussen een deurwaarder en een incassobureau?

Een incassobureau is een onderneming die een schuld int namens een andere onderneming. Iedereen mag een incassobureau oprichten, het is geen beschermd beroep. Een incassobureau mag alleen betalingsverzoeken doen en heeft geen dwangmiddelen.

Een deurwaarder heeft meer bevoegdheden dan een incassobureau. Een deurwaarder is een halve ambtenaar en mag een schuldenaar voor de rechter dagen en na toestemming van een rechter beslag leggen op loon of uitkering en het huis ontruimen. Soms is een bedrijf deurwaarder én incassobureau tegelijk.

Een incassobureau is een onderneming die een schuld int namens een andere onderneming. Iedereen mag een incassobureau oprichten, het is geen beschermd beroep. Een incassobureau mag alleen betalingsverzoeken doen en heeft geen dwangmiddelen.

Een deurwaarder heeft meer bevoegdheden dan een incassobureau. Een deurwaarder is een halve ambtenaar en mag een schuldenaar voor de rechter dagen en na toestemming van een rechter beslag leggen op loon of uitkering en het huis ontruimen. Soms is een bedrijf deurwaarder én incassobureau tegelijk.

Behalve een blik op de kosten is een analyse van de toon van een incassobrief nuttig. Onduidelijke taal kan erop duiden dat een incassobureau iets te verbergen heeft. In de brief moet staan wie de oorspronkelijke schuldeiser is, anders is het voor de schuldeiser lastig te bedenken over welke aankoop het gaat.

Incassobureaus formuleren graag ingewikkeld om de schuldenaar te verwarren of te intimideren. De ACM biedt op de site een stappenplan van een incassotraject, met uitleg van vakjargon als ingebrekestelling (een betalingsherinnering) en de veertiendagenbrief (een laatste waarschuwing voordat een incassobureau incassokosten in rekening mag brengen).

Verder is het goed een incassobrief na te lopen op loze dreigementen. De macht van een incassobureau is beperkt. 'Een incassobureau mag incassokosten rekenen en vragen of je wilt betalen, meer niet. De inboedel of de auto in beslag nemen mag niet', zegt Nadja Jungmann, lector schulden en incasso aan de Hogeschool Utrecht.

Directeur consumenten Bernadette van Buchem van de ACM noemt nog een ander voorbeeld. 'Incassobureaus dreigen de schuld te registreren bij het Bureau Kredietregistratie (BKR) en presenteren dat als sanctie.' Het BKR registreert wel schulden, maar een incassobureau heeft geen invloed op die registratie. Het is dus een dreigement van niks.

Ook schuldhulpverlener Veenstra kent voorbeelden van incassobureaus die schuldenaren op straat dreigen te zetten als ze niet direct betalen. 'Dan bellen mensen ons op en moeten we ze eerst vertellen dat een huisuitzetting niet zomaar mag.'

Incassobureaus dreigen met zulke maatregelen om de druk te verhogen. Willen ze hun dreigement werkelijk uitvoeren, dan moeten ze eerst een tussenstap nemen. Incassobureaus dienen een deurwaarder in te schakelen voor een gang naar de rechter en een beslaglegging. Maar een deurwaarder kost geld, terwijl dreigementen gratis zijn.

Die gedachte doortrekkend moet een telefoontje of brief van een deurwaarder serieuzer genomen worden dan een incassobureau. Een deurwaarder mag zaken voor de rechter brengen en na uitspraak van de rechter beslag leggen op goederen en inkomen. Is het bij meerdere schulden verstandig eerst af te rekenen met de deurwaarder? De ACM zegt het niet met zoveel woorden. 'Onterechte dreigementen moeten je keus in ieder geval niet beïnvloeden', zegt Van Buchem.

Van Buchem en Veenstra benadrukken dat het opvragen van informatie altijd verstandig is. De bewijslast ligt in veel gevallen bij het incassobureau. Het is bijvoorbeeld de taak van het incassobureau te laten zien dat een schuld niet verjaard is, ook al zijn er lang geen aanmaningen verstuurd. 'Vraag om een bewijs dat de betalingsherinnering opgestuurd is', zegt Van Buchem.

Vorige week toonde de Groene Amsterdammer aan dat incassobureaus lijsten bijhouden met Nederlandse wanbetalers: vrijwel iedereen met een incasso-ervaring staat op zo'n lijst. Kennis van de gebrekkige betaalmoraal is geld waard voor energiebedrijven en telecomaanbieders. Voorkomt betaling van een kleine factuur - hoe onterecht ook - plaatsing op een zwarte lijst? De ACM verwijst naar collega-toezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens (AP), maar benadrukt dat het betalen van een onterechte vordering meer kwaad dan goed doet. Van Buchem: 'Daardoor wordt het voor incassobureaus rendabel om het niet helemaal volgens de regels te doen. Zo blijft het systeem in stand.'

Er zijn incassobureaus die oude, door wanbetalers soms al bijna vergeten schulden opkopen om die vervolgens met een stevige rente te incasseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden