De ondernemingmars nederland

In Veghel rollen ieder uur een miljoen Mars-repen van de band

Sinds Forrest Mars Jr. in 1963 neerstreek in het Brabantse Veghel, is de lokale Marsfabriek uitgeroeid tot de grootste chocoladenrepenproducent ter wereld. Elk uur rollen er een miljoen repen van de band. Zonder de zorgzame Veghelse nonnen was het misschien nooit zover gekomen.

Beeld Sabine van Wechem

Toen Martijn Derks (40) een paar jaar geleden de vakantiefoto’s van zijn vriendin bekeek, net terug uit Nepal, kon hij een glimlach niet onderdrukken: een Marsreep, aangetroffen in een berghut in de Himalaya, met achterop ‘zijn’ code: VEG. Gemaakt in Veghel, de grootste Marsfabriek ter wereld, onder leiding van fabrieksdirecteur Derks.

Het is een spelletje dat nooit is gaan vervelen, zegt Derks, terwijl achter hem mannen en vrouwen in witte overals heen en weer banjeren rond stellages waarop eindeloze rijen Celebration-chocolaatjes voorbijrazen. In de Veghelse Mars-fabriek maken ze meer chocoladerepen dan waar ook ter wereld (de grootste chocoladefabriek is van Barry Callebaut, in het Belgische Wieze). Jaarlijks rolt hier meer dan 285 duizend ton snoepgoed de band af, bestemd voor meer dan tachtig landen.

Wie de jaarproductie in een lange lijn legt – een miljoen repen per uur, de klok rond – kan zo’n tien keer de aarde rond. Het assortiment van moederbedrijf Mars is eindeloos: kattenvoer van Whiskas, rijst en maaltijdsauzen, zoetwaren zoals Snickers, Twix, Bounty, Milky Way, Maltesers en Mars. Die laatste categorie komt voor het overgrote deel uit Veghel.

Bedrijf Mars Nederland
Waar Veghel
Sinds 1963
Aantal werknemers 1.114, waarvan 981 in Veghel
Jaaromzet 2019 1,2 miljard euro

Nonnen

En dat allemaal dankzij de Brabantse gastvrijheid – volgens de Mars-overlevering. Een halve eeuw nadat Frank Mars in 1911 in Tacoma, Washington een milkshake wilde maken en per abuis een chocoladereep produceerde, deed zijn kleinzoon Forrest jr. in 1962 Veghel aan. Hij zocht een productielocatie die het Europese vasteland kon bedienen. Voorwaarden: goede verbindingswegen, voldoende arbeidskrachten en wat nu een aangenaam vestigingsklimaat zou heten.

Hij werd met open armen ontvangen. De burgemeester bood de Amerikaanse grootindustrieel een stuk land nog voordat de daar wonende boerenfamilie iets was gevraagd (dat is uiteindelijk goed gekomen, red.). Forrest jr. en zijn broer John waren onder de indruk van de Zuid-Willemsvaart, verheugd over een nog te bouwen spoorlijn, de assertiviteit van de gemeente en het arbeidsethos van de Veghelaren – maar twijfelden nog.

Toen werd broer John plotseling ziek en werd hij in allerijl naar het verpleeghuis gereden, waar nonnen ervoor zorgden dat het hem aan niets ontbrak en dat hij herstelde. ‘Vanaf dat moment stelden ze zich in gesprekken uiterst welwillend op’, zegt Roel Govers, hoofd Corporate Affairs van Mars Nederland.

De fabriek opende een jaar later, en sindsdien is het Amerikaanse bedrijf met Veghel en West-Brabant vergroeid geraakt. Eind jaren ’60 woonde Forrest Mars jr. in de Vughtse Taalstraat, zijn oudste dochter Marijke is hier geboren, en op latere leeftijd trouwde Forrest jr. zelfs met een Nederlandse vrouw. Hij overleed in 2016.

In Veghel staan geen gespierde mannen met houten lepels in chocolade te roeren. Tankwagens leveren de ene na de andere lading cacao, boter, suiker en melkpoeder af bij de voordeur, waarna grofweg drie stappen volgen.

Eerst het concheren, waarbij de ­bestanddelen in grote geautomatiseerde tanks tot chocolade worden geroerd. Vervolgens voegen machines nougat en karamel toe, waarna de repen onder een waterval van chocola doorgaan. Tot slot volgt de verpakking waarna de repen in de vrachtwagen rollen. Procesoperatoren – veelal afkomstig van een deels door Mars gesponsorde lokale ROC-opleiding – overzien de machines, sensoren bewaken de ingrediëntenmix en fabrieksdirecteur Derks’ eigen reuk- en smaakpapillen geven het eindoordeel over iedere lichting.

Links fabrieksdirecteur Martijn Derks en algemeen directeur van Mars Nederland, Jack Tabbers. Beeld Sabine van Wechem

Geen Sinterklaas

Mars – vanouds een gesloten familiebedrijf – profileert zich de laatste jaren als een maatschappelijk verantwoordelijk leverancier van suikergoed. Volgens de eigen regels mag het bedrijf zich niet expliciet richten op kinderen jonger dan twaalf jaar. ‘Wij doen bijvoorbeeld niets met Sinterklaas’, zegt Jack Tabbers (52), algemeen directeur van Mars Nederland. ‘En wij proberen ons product gebalanceerd aan te bieden, zodat mensen niet te veel van ons eten.’

De suggestie dat een fabrikant van chocoladerepen toch echt het meest gebaat lijkt bij een grootschalige chocoladeverslaving, resulteert in een glimlach. ‘De marketingstrategie’, vat woordvoerder Govers samen, ‘is niet om mensen die regelmatig een kilo chocola eten ­zover te krijgen dat ze twee kilo gaan eten, maar om mensen die nooit chocola eten eens een Twix te laten proberen.’

Meer dan met het suikergehalte houdt Mars zich bezig met de omstandigheden waaronder hun product tot stand komt. De cacao-industrie is zeer omstreden: kinderarbeid, uitbuiting van boeren en illegale ontbossing zijn hardnekkige problemen in veel herkomstlanden, waarvan Ivoorkust en Ghana veruit de grootste zijn.

Mars doet zijn best om een verschil te maken, zegt Mars-directeur Tabbers. ‘We stoppen honderd miljoen dollar per jaar in het verduurzamen van de cacao-industrie; er lopen 119 cacaodokters rond die producenten moderne landbouwtechnieken leren zodat zij hun winstmarge kunnen vergroten, we werken met gemeenschappen om kinderarbeid tegen te gaan en we gebruiken gps om zeker te stellen dat onze cacao niet in beschermde natuurgebieden is verbouwd.’

‘Wat betreft boerenrechten is Mars inderdaad een voortrekker’, zegt Antonie Fountain, woordvoerder van Voice Network, een samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich met de cacao-industrie bezighouden. ‘Maar een paar boeren opleiden is als een bosbrand bestrijden met een glas water: het probleem is veel groter dan dat.’

De grote cacao-afnemers Mars, Nestlé (Nesquik, KitKat) en Mondelez (Milka, Côte D’or) kopen jaarlijks zo’n 40 procent van de wereldwijde cacaoproductie op. Samen met andere grote afnemers vroegen zij de EU vorig jaar in een open brief om wetgeving die cacao-afnemers verplicht respect voor mensenrechten en milieu te verankeren in hun aanvoerketen. Fountain juicht het toe; volgens hem zijn industriebrede wetgeving en bilaterale afspraken met productielanden de enige manier om blijvende verandering te bewerkstelligen.

‘We kunnen de problemen niet alleen oplossen’, zegt woordvoerder Govers. ‘Maar als de boeren niet op een veilige manier een fatsoenlijke boterham kunnen verdienen dan houden ze ermee op en hebben wij in de toekomst geen grondstof meer.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden