In elke Vinexwijk worden wij heel rijk, zongen de bazen

Vanouds werd op 1 mei op het Bouwfondskasteel in Hoevelaken de Internationale ingezet. Nu zingt het personeel spotliederen op de rijkdom van het voormalige rode bolwerk....

Stearing and navigation – daarover moest het gaan toen de voltallige raad van bestuur en alle onderdirecteuren van het ABN Amro Bouwfonds in oktober 2002 afreisden naar Terschelling. De reis begon in de haven van Harlingen, maar het gezelschap zou niet zoals de andere overstekers met een veerboot van Rederij Doeksen naar het waddeneiland afreizen.

Voor de overtocht had Elsa Gorter, de Bouwfondsdame die over Public Relations en relatie-evenementen ging, een aantal Zodiacs gehuurd – lichte rubberboten met daarachter zware motoren.

Het mocht wat kosten. Niet voor niets werd er bij Bouwfonds gezegd dat het zonder Elsa in het honderd liep, maar met Elsa in de duizenden.

Met de rubberboten raceten de Bouwfondsbestuurders over de Waddenzee, op weg naar Terschelling. Onderweg werden er wedstrijdjes gehouden, maar er werd ook gefluisterd. Onder meer over Nico Vijsma, die adviseur was van de vastgoedtak van het voormalige overheidsbedrijf. Vijsma maffia, zeiden Bouwfondsbestuurders over de adviseur en inspirator, die aan het bedrijf verbonden was gebleven toen zijn neef Jan van V. een jaar eerder voor zich zelf was begonnen.

Ze zeiden het half grappend, half serieus. Maar voor het overige overheerste een groot gevoel van tevredenheid. Bouwfonds was sinds twee jaar onderdeel van ABN Amro, en alle afdelingen van het bedrijf draaiden als een lier. Er was geld in overvloed, en niemand kon in de verste verte vermoeden dat het bedrijf jaren later – samen met het Philips Pensioenfonds – centraal zou staan in de grootste fraudezaak in de Nederlandse geschiedenis.

Vandaag staat oud-Bouwfondsdirecteur Jan van V. voor de rechter in Haarlem.

Donderdag, vrijdag en volgende week volgen er in Haarlem zittingen in de strafzaken van diverse andere oud-Bouwfondsmedewerkers, waaronder Nico Vijsma. Het Openbaar Ministerie verdenkt hen onder andere van omkoping en van het oplichten van hun voormalige werkgever.

Het gaat daarbij om vele miljoenen. Echt geld, zoals de mannen het zelf noemen. Om een indruk te geven: Van V. kocht afgelopen weekeinde voor 70 miljoen euro zijn financiële conflicten in de zaak af. Enkele dagen eerder deed de Haagse vastgoedtycoon Harry Hilders hetzelfde, voor 40 miljoen.

De vastgoedmannen en bankiers die de komende dagen een regiezitting beleven, zullen op alle mogelijke manieren proberen het OM onderuit te halen. Eén van de argumenten die ze zullen aanvoeren is dat zij hebben gedaan wat normaal was bij Bouwfonds, waar een cultuur hing van overdaad, smeren en fêteren.

Bouwfonds was volgens hen een bedrijf waar iedereen vooral voor zichzelf bezig was, maar waar dat niet opviel omdat er zoveel geld omging.

Op Terschelling had de Bouwfonds-directie twee luxe kampeerboerderijen afgehuurd. In de ene werd gekookt en geslapen; in de andere vergaderd en gefilosofeerd over de toekomst van het bedrijf.

Op de tweede dag van het evenement stapte het gezelschap op huurfietsen en reden zij naar Café-Restaurant De Groene Weide in Hoorn. Dat is het café van Hessel van der Kooy, de bekendste popmuzikant van de Wadden.

Achter het café staat de Second Moon Studio. In deze professionele muziekstudio, waar Hessel – de Bruce Springsteen van Terschelling – nog altijd zijn eigen CD’s opneemt, zou de Bouwfondstop van zich laten horen.

Eén lied, meer was er niet haalbaar bij de opnames, die onder leiding van Hessel zelf stonden. Het werd een eigen Bouwfondstekst, op een bestaande melodie.

De bijbehorende CD ‘Bouwfonds – Een grens verlegd’ werd later bij de kerstpakketten voor het gehele personeel gevoegd, twaalfhonderd stuks in totaal. Die konden bij de kerstboom nog eens luisteren hoe de top aankeek tegen Bouwfonds, dat zich opmaakte voor een grote sprong voorwaarts.

En dus zong de Bouwfondstop die dag op de melodie van Een beetje verliefd’ van André Hazes over hoe er in de vastgoedmarkt flink werd geharkt. Over hoge kickers, rendement, rinkelende kassa’s en geheid rendement. Moraal van het lied: ‘in elke Vinexwijk, worden wij heel rijk’.

Honkvaste werknemers in Hoevelaken, waar het hoofdkantoor staat van het vastgoedbedrijf, konden zich nog herinneren hoe de sfeer er dertig jaar eerder was. Toen, middenin de jaren zeventig, hadden de idealen van het socialisme Bouwfonds in hun greep.

Op 1 mei werden bij het kasteel rode vlaggen gehesen, ter viering van de Dag van de Arbeid. Het ging indertijd over internationale solidariteit, over de verheffing van de arbeiders via de woningmarkt en over de Internationale – het socialistische strijdlied dat onlosmakelijk verbonden is met de 1 mei-viering.

De idealen van het socialisme waren in die tijd de idealen van Bouwfonds. Het eigen woningbezit zou de kleine man blijvend verlossen uit de armoede, en ontdoen van de ketenen van huurbazen, huisjesmelkers, en andere uitwassen van het grootkapitaal.

En anders wisten ze zich nog wel het Bouwfonds jubileumcabaret te herinneren. Op 25 mei 1996 werd iedereen verwacht in Hoevelaken, in het lang, in smoking of in rokkostuum voor een avond vol drank en zang.

Daar werd onder meer het lied Verleden, heden, toekomst gezongen. Het lied ging over de oudste voorloper van Bouwfonds, de Bouwkas Drenthe uit Assen – opgericht in 1946. Over de eerste, rooie directeur Wiersma. En over de vele bazen en directeuren na hem die steeds meer verlangden van het overheidsbedrijf. Auto’s van de zaak, wilden ze en kregen ze. Private drivers. Auto’s met gordijntjes. Verlengde bedrijfswagens.

Of het Bouwfonds Borrelcafé – dat regelmatig plaatsvond op het hoofdkantoor. In september 2003 was het lied Altijd feest in Hoevelaken daar een grote hit, onder meer omdat er zo aardig de draak werd gestoken met de toenemende kritiek op Bouwfonds, dat te commercieel zou werken en het land met onverantwoord saaie nieuwbouwwijken zou opzadelen.

Op de melodie van Mandolinen in Nicosia, bekend van de Zangeres zonder Naam, kon iedereen inhaken om de frustratie daarover van zich af te zingen. Kritiek op Vinex-lelijkheid deed ze niets, zong het personeel. Want immers: de kassa rinkelde, dat was toch zo mooi. En hun gezicht bleef in de plooi.

Begin januari 2004 maakte Hessel van der Kooy de oversteek van Terschelling naar Hoevelaken. Hij was eregast op de nieuwjaarsreceptie van Bouwfonds. En hij zou in de hal van het hoofdkantoor alle directeuren bijstaan die enkele maanden eerder in zijn studio het nummer Bouwfonds – Een grens verlegd hadden opgenomen.

Het leek de directie nuttig dat het personeel dit nummer live uit de kelen van het management zou horen.

Het werd volgens aanwezigen een genante vertoning. Bij Bouwfonds dachten ze opeens alles te kunnen. Maar een Vinex-wijk neerzetten, was toch iets anders dan zingen.

Niemand leek te luisteren toen de directie het lied inzette. En ook Hessel, de man die ooit Ahoy platspeelde maar later verklaarde toch liever op Terschelling te zijn, kreeg Hoevelaken maar moeilijk in beweging.

Hessel zelf kijkt er overigens met plezier op terug: ‘Het was ontzettend leuk met die mensen van Bouwfonds. Het ging om de lol, zo’n bedrijf leek het ook. Ze hoefden met het lied niet de Top 40 te bestijgen.’

Beluister het lied ‘Bouwfonds – Een grens verlegd’ via vk.nl/bouwfondslied

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden