De onderneming Harri Trading

In deze winkels worden papieren zeekaarten handmatig bijgewerkt; een foutje kan funest zijn

De scheepvaart kan niet zonder papieren zeekaarten. Specialist Harri Trading houdt ze nauwkeurig up-to-date. Verzamelaars kunnen in de winkels terecht.

Kaartcorrector Nick Mouw aan het werk. Beeld Katja Poelwijk

De Perzische Golf komt langzaam tot leven op een tekentafel van Harri Trading in de Rotterdamse Waalhaven. Dunne lijnen op zeekaart 3950 laten zien dat de zeebodem voor de kust van het emiraat Qatar is vergeven van de leidingen voor olie en gas. Aan weerszijden van die buizen is het verboden om een anker neer te laten of een visnet uit te gooien. De kaart vertelt ook waar grote schepen een veilige vaargeul kunnen vinden en welke lichtboeien welke licht- en geluidsignalen afgeven.

Harri Trading is een specialist in actuele zeekaarten voor de beroeps- en pleziervaart. De firma houdt handmatig de zware papieren kaarten up-to-date van de British Admiralty, de wereldleider in maritieme cartografie. Met ragfijne letters en symbolen tekenen de correctoren van de firma aan dat er een scheepswrak is ontdekt, een windmolenpark wordt aangelegd of een datakabel is afgezonken. Een centimeter te veel naar links of rechts en het schip dat vertrouwt op de aantekeningen kan in ernstige problemen komen. Iedere wijziging wordt nog dezelfde dag verwerkt.

Schepen in de Rotterdamse haven hebben namelijk altijd haast – een schip dat niet vaart brengt niets op en het liggeld kan oplopen tot tienduizenden euro’s per dag. Chef de bureau Ruud Tibbert noemt het een bekend tafereel; net na de telefonische bestelling vanaf een olietanker of een vrachtschip zwaait de deur van het kantoor al open en meldt zich een bemanningslid om de kaarten op te halen. Even later vaart het schip met verse papieren de Noordzee op en wordt de steven gewend naar een andere grote vrachthaven, zoals Shanghai in China, Busan in Zuid-Korea of Port Hedland in Australië. Een actuele kaart aan boord is een verplichting van de Internationale Maritieme Organisatie (IMO): de zeeën en oceanen worden niet alleen steeds drukker, maar kennen ook steeds meer obstakels.

Directeur Jan Maat in zijn winkel aan de Van der Takstraat in Rotterdam. Beeld Katja Poelwijk

Verplicht papieren kaarten

Het lijkt niet meer van deze tijd, het handmatig bijwerken van een zeekaart. Een drukker zou het hoge tempo van de wijzigingen echter nauwelijks kunnen bijbenen. Natuurlijk bestaat er ook een elektronische versie van de kaarten van de British Admiralty. Schepen op volle zee halen de gegevens binnen via een satellietverbinding. Maar papieren kaarten blijven verplicht, voor het geval de digitale versie hapert.

De enige uitzondering: als een schip twéé elektronische kaartsystemen aan boord heeft. Maar die kostbare dubbelslag permitteren zich doorgaans alleen de grootste rederijen. Printen van de kaarten kan ook; binnenkort staat er bij Harri een speciale printer die de Admiralty-kaarten op verzoek kan uitspugen. ‘De printkwaliteit is voortreffelijk’, zegt chef de bureau Tibbert. ‘Maar die haalt het nog niet bij de kwaliteit van drukwerk. Bovendien heeft de Admiralty, de commerciële tak van het Britse Hydrografisch Kantoor (UKHO), elke dag wel een probleem met de elektronische levering van gegevens. En een kapitein wil niet wachten tot zo’n probleem is verholpen.’

Conservatief

‘Niets zo conservatief als de scheepvaart’, zegt Harri-eigenaar en directeur Jan Maat (64). Hij nam het bedrijf in 1997 over van Radio Holland, een groot Nederlands bedrijf in maritieme communicatie en navigatie. ‘De papieren zeekaart zou snel uitsterven, was de voorspelling toen. De verkoop is wel afgenomen, maar we verdienen nog steeds een goede boterham. Vergelijk het met benzinestations. Die zullen op termijn verdwijnen, maar iemand moet het licht uitdoen. Ik heb er geen bezwaar tegen als wij dat zijn. Sterker nog, hoe meer de grote bedrijven in scheepsbenodigdheden zich richten op digitale navigatiemiddelen, hoe meer marktaandeel wij kunnen winnen in papier.’

Die stijl van ondernemen past ook bij twee andere bedrijven in zijn Harri Groep. Maat is een zeiler en heeft een zwak voor nautische geschiedenis en romantiek. Hij had lang een eigen platbodem, een klassiek Nederlands zeilschip. Voor zijn reizen kwam hij regelmatig bij de firma L.J. Harri, een kleine, maar gerenommeerde zaak in kaarten en boeken voor de pleziervaart. Als ondernemer was hij specialist in fusies en overnames in de scheepvaartwereld. Zo hoorde hij in 1996 van het naderend faillissement van het voormalige familiebedrijf in Amsterdam. Hij nam de zaak over: ‘Nu doe ik alleen nog wat ik leuk vind; de hele dag kletsen over bootjes, boeken en kaarten.’

Profiel

Bedrijf: Harri Groep (Nautische kaarten en boeken)

Waar: Amsterdam en Rotterdam

Sinds: 1730

Aantal werknemers: 9

Jaaromzet 2018: circa 1,75 miljoen euro (voor driekwart voor rekening van zeekaartenspecialist Harri Trading)

De winkel is gevestigd in de Schreierstoren, een verdedigingstoren aan de Amsterdamse haven uit 1430. Niet ver van diezelfde plek vestigde de Italiaanse glasblazer Leonardo Jiovanni Harri zich in 1730 als maker van kompassen, sextanten en ander fijn instrumentarium voor de scheepvaart. Nu is het nog een onderneming waar zeezeilers en motorbootvaarders kunnen grasduinen in een groot assortiment kaarten, maar ook in een uitgebreide collectie boeken over hun hobby.

Zeezeiler Klaas-Jan Hoeve runt de winkel: ‘We verkopen onze deskundigheid en in het kielzog alles wat hier op de plank staat.’ Onder de zware houten balken van de zolder worden cursussen gegeven als ‘navigeren op de zon’. Binnenkort wordt dezelfde ruimte ingericht als toonzaaltje voor nautisch antiek, waar inmiddels een aardige markt voor bestaat. Hoeve wijst op een chronometer van de firma Kullberg, gemaakt voor de Britse marine. Een uiterst precies en ingenieus uurwerk: ‘Kenners likkebaarden hiervan.’

Scheepsantiek

Eigenaar Maat nam een jaar later ook de kwakkelende Rotterdamse evenknie over: de winkel Observator, nu gevestigd op het Noordereiland nabij brug ‘De Hef’. Ook die zaak verkoopt kaarten en boeken, maar dan vooral voor koopvaardij en binnenvaart. Daarnaast is de winkel gevuld met onder meer antieke navigatiemiddelen en met de hand gemaakte scheepsminiaturen. Een maand geleden werd de Rotterdamse Scheepvaartboekhandel nog toegevoegd aan de zaak. Eigenaar Bas van der Zwan (71) blijft zijn antiquarische collectie in de winkel beheren. Maat: ‘De zaak moest verhuizen en gezien de leeftijd van Bas lag een doorstart niet voor de hand. Toen heb ik gezegd: kom maar bij mij.’

De omzet van de Harri Groep komt voor driekwart van kaartenspecialist Harri Trading. Voor de winkels moeten alle kleine beetjes helpen, van deelname aan een Duitse verzamelaarsbeurs voor scheepsminiaturen en de verkoop van de jaarboeken voor de Rijnvaart en de verkoop van scheepsantiek. Maat: ‘Iedere zaak moet zijn eigen broek kunnen ophouden, maar het zou vreselijk zijn als zoveel geschiedenis ooit verloren zou gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.