ReportageGerecycled plastic

In deze Drentse fabriek maken ze meubels van plastic uit de Amsterdamse grachten

Een medewerker maakt een stoel van gerecycled plastic.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Zelfs met plastic zooi  uit de Amsterdamse grachten kun je mooie spullen maken. Sociaal ondernemer Marius Smit creëerde met de Drentse meubelfabriek Vepa een collectie meubelen van gerecycled plastic. Plastic als grondstof – het is een van de voorbeelden die aandacht krijgen in de Week van de Circulaire Economie.

Op Borneo werden de ogen van Marius Smit geopend: het prachtige strand was bezaaid met plastic afval. Vanaf dat moment zag hij het probleem overal, ook in ‘zijn eigen achtertuin’, de Amsterdamse grachten. Daar moet ik wat aan doen, dacht de ondernemer. Negen jaar later heeft Smit onder de noemer 'Plastic Whale’ dertien boten waarmee hij plastic uit het water van Amsterdam en Rotterdam vist. En die boten zijn gemaakt van gerecycled plastic uit de grachten.

Maar het stopte niet bij boten. Een paar jaar geleden zat Smit met zijn team aan de lunchtafel. ‘Ons team was gegroeid, dus onze lunchtafel werd eigenlijk te klein’, vertelt Smit. ‘Toen dachten we: als we boten kunnen maken van plastic, waarom geen tafel?’

En zo kwam Smit terecht bij meubelfabrikant Vepa in Hoogeveen. Dat leidde tot een collectie gemaakt van gerecycled plastic uit de Amsterdamse grachten: een boardroomtafel, een stoel, lampen en akoestische wandpanelen. ‘We willen de vergaderzalen zo inrichten dat de mensen omringd zijn met bewuste keuzes, om zo zelf bewuste keuzes te maken,’ vertelt hoofd productontwikkeling bij Vepa Gertjan de Kam.

De samenwerking met Plastic Whale is niet het enige duurzame product van de Drentse onderneming. ‘Bij ons staan duurzame en modulaire producten centraal, allemaal gemaakt in Nederland’, vertelt De Kam. ‘Ook de grondstoffen komen uit de buurt, om transport zoveel mogelijk te beperken.’

Voordat de samenwerking met Plastic Whale tot stand kwam maakte Vepa al een stoel van 60 procent gerecyclede petflessen in samenwerking met afvalverwerkingsbedrijven die geen bestemming hadden voor het gescheiden plastic materiaal, vertelt De Kam. ‘We wilden geen ‘geitenwollensok’ maken, maar een high end-product dat mensen graag willen hebben. En dat werd onze best verkopende stoel.’

Zittingen worden bekleed.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Duurzame ambities

De kantoormeubelen van plastic uit de Amsterdamse grachten vormen slechts één van de voorbeelden die in het zonnetje staan tijdens de Week van de Circulaire Economie, van 3 tot 7 februari. Gerecyclede spijkerbroeken, circulair schoonmaken met probiotische schoonmaakmiddelen en hergebruikte fietsen: veel bedrijven openen de deuren tijdens de jaarlijkse campagneweek, georganiseerd door Versnellingshuis Nederland circulair en gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ondernemingen blijken op innovatieve manieren duurzaam bezig te zijn, maar hoe staat het met de duurzame ambities van Nederland?

Nederland is koploper binnen de EU als het gaat om gebruik van gerecyclede materialen, blijkt uit onderzoek onder leiding van het Planbureau voor de Leefomgeving. Maar of de kabinetsdoelstellingen gehaald kunnen worden is moeilijk te voorspellen, schrijven de onderzoekers.

Het kabinet streeft naar een volledig circulaire economie in 2050 en heeft als tussendoelstelling in 2030 het gebruik van primaire grondstoffen te halveren. Maar dat doel lijkt voorlopig nog ver weg: momenteel bestaat 13 procent van het gebruikte materiaal uit gerecycled materiaal. Onderzoekers wijzen erop dat een groot deel van de gebruikte grondstoffen niet gerecycled kan worden, omdat grondstoffen worden opgegeten, verbrand en worden geëxporteerd. Daarom moet er worden gekeken naar andere strategieën naast recyclen, zoals hergebruik van producten en reparatie.

Afvalloze fabriek

Strategieën waar Vepa ook aandacht voor heeft, vertelt De Kam. Acht jaar geleden stelde het bedrijf zich het doel een afvalloze fabriek te worden. En dat doel is behaald. ‘Sterker nog: doordat we naast ons eigen afval ook afval van anderen verwerken, verwerken we meer afval dan we creëren.’ Het meubilair is modulair, wat betekent dat een onderdeel makkelijk kan worden vervangen. ‘Design to repair,’ legt De Kam uit. ‘Bij de ontwikkeling houden we er rekening mee dat het product gerepareerd moet kunnen worden of aan het einde van zijn levensduur tot op onderdelen kan worden gescheiden.’ 

Daarnaast komen bedrijven regelmatig naar Vepa met de vraag: wat kunnen we met onze verouderde inrichting? Dan gaat het bedrijf aan de slag: misschien kunnen bestaande meubelen opnieuw gestoffeerd worden, of een nieuwe uitstraling krijgen door een schuur- en lakbeurt. ‘We moeten van die weggooimaatschappij af’, denkt De Kam. ‘Bij een iPhone bijvoorbeeld is zelf de batterij vervangen eigenlijk onmogelijk. Apple denkt natuurlijk: koop maar een nieuwe. Dat is eigenlijk heel vreemd’, vindt De Kam. ‘De overheid zou moeten verplichten dat de levensduur van producten eenvoudig verlengd moet kunnen worden door de zwakste schakel van het product te vervangen.’

Medewerkers van Vepa aan het werk met gerecycled plastic.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De vraag wordt gecreëerd door het aanbod, denkt De Kam. ‘Toen iedereen een zwart-wit tv had was er ook geen behoefte aan een kleurentelevisie. Maar toen die eenmaal werd uitgevonden dacht iedereen natuurlijk ‘gaaf, die moeten we hebben’.’ De behoefte moet gecreëerd worden, wil De Kam aantonen met zijn voorbeeld. ‘Bedrijven moeten laten zien wat de duurzame mogelijkheden zijn en de overheid moet dat stimuleren. En Nederland zou daarmee een voorbeeld kunnen zijn voor velen.’ 

Ook Marius Smit van Plastic Whale gelooft in een gedeelde verantwoordelijkheid van consument, overheid en bedrijfsleven. ‘Maar wat wij proberen is de perceptie rond plastic te veranderen, zodat mensen het niet langer zien als waardeloos afval, maar als een waardevolle grondstof. Als iets waarde heeft gaat iedereen er zorgvuldiger mee om.’

Nederland koploper EU in gebruik van gerecyclede materialen
Nederland is koploper binnen de EU in het gebruik van gerecyclede materialen. Maar er is nog een lange weg te gaan als het kabinet de doelstelling voor een compleet circulaire economie in 2050 wil halen. Dat stellen Nederlandse kennisinstellingen onder leiding van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden