Achtergrond

In de Randstad was dit pand onbetaalbaar geweest

De lachende derden: weggetrokken uit de hoofdstad

Naast nieuwkomers heeft Amsterdam ook veel oud-inwoners. Mensen die de stad na jaren toch te duur en te druk vonden. De meesten komen er nog graag terug of blijven er werken. Er wonen is een ander verhaal.

De Prinsengracht. Het is er levendig en mooi, maar ook druk en duur. Foto anp

Mathijs Metsers - Tandarts

Sinds vorig jaar wonen Matthijs Metsers en zijn vriendin Yvette Kuiper met hun kinderen Jurre en Filou in een oud nonnenklooster in de Maastrichtse wijk Wolder. Voor de vijfhonderd vierkante meter met ommuurde tuin betaalden ze ongeveer net zoveel als hun appartement in Amsterdam opbracht.

'Die vergelijking is natuurlijk niet helemaal eerlijk, want we zijn hier waarschijnlijk nog dertig jaar aan het verbouwen', zegt Metsers. 'Maar als dit pand in Amsterdam had gestaan was het onbetaalbaar geweest.' Het huis is inmiddels bewoonbaar en het rechterdeel is ingericht als tandartspraktijk waar Metsers in alle rust patiënten ontvangt en behandelt.

Foto Jiri Buller

Negentien jaar lang woonde hij in Amsterdam. 'Ik heb tijdens mijn studie en de jaren daarna, toen we gingen samenwonen, echt van de stad genoten. En nog steeds komen we er graag. Er is geen betere plek om gezellig met vrienden een biertje te drinken dan op een terras langs de gracht.' Maar met de komst van Jurre en later Filou werd het dagelijks leven minder leuk. 'We zeulden ons een breuk met boodschappen en kinderwagen. We woonden weliswaar dicht bij het Vondelpark, maar dat is toch anders dan je eigen tuin. Dan zit je dan 's avonds op je balkon van vier meter bij tachtig centimeter en denk je: is dit nou kwaliteit van leven?'

Ook de haast van de Randstad begon Metsers tegen te staan. 'Ik werkte bij een praktijk buiten Amsterdam, en stond zo veel in de file, daar was ik wel een beetje klaar mee. Om mij heen zag ik veel mensen een burn-out krijgen. Dat wilde ik niet, ik leef niet om te werken.'

Met 822 duizend inwoners nadert de stad gestaag het hoogtepunt uit 1959 (872 duizend). Elk jaar komen er nu 10 duizend Amsterdammers bij. Foto de Volkskrant

Kuiper is opgegroeid aan de rand van Maastricht en elke keer dat ze er kwamen, groeide het idee om erheen te verhuizen. Metsers: 'Ik ben zelf in een landelijke omgeving opgegroeid en heb daarvan genoten. Dan wil je dat ook graag voor je kinderen. Het is hier ook altijd drie graden warmer dan in de Randstad, zodat je veel vaker lekker in de tuin kunt zitten. Alleen dat heeft al zo'n impact op je humeur.'

Ze hebben het geluk dat hij anders dan veel leeftijdgenoten voor werk niet aan Amsterdam gebonden is, beseft Metsers. Juist het tegenovergestelde, buiten de Randstad is een gebrek aan tandartsen, terwijl Amsterdam een overschot heeft omdat veel tandartsen die afstuderen in de stad willen blijven. Voor Kuiper, die als communicatieadviseur werkt, is het iets minder gemakkelijk. Nu het huis bewoonbaar en Jurre naar school is, begint ze met solliciteren. Metsers heeft er alle vertrouwen in. 'Met de ervaring die ze in de Randstad heeft opgedaan, heeft ze een sterk cv.'

Rei Kakiuchi - Kunstenaar uit Japan

Eigenlijk is het wel toepasselijk dat Rei Kakiuchi en zijn vrouw Nobuko in Rotterdam terecht zijn gekomen. Ze komen uit Kobe en Osaka. 'Die steden verhouden zich een beetje tot Tokio zoals Rotterdam tot Amsterdam. De hoofdsteden zijn iets meer posh of snobistisch.'

Maar dat zegt Kakiuchi nu. Toen hij ze drie jaar geleden naar Nederland kwam, hadden de twee kunstenaars Rotterdam absoluut niet in gedachten. Kakiuchi, die met zijn installaties, tekeningen en performances in Japan al naam had gemaakt, volgde een opleiding bij het Dutch Art Institute waarvoor hij een week per maand in Arnhem moest zijn. 'Die stad kenden we niet, maar Amsterdam wel. Ik heb familie in Amstelveen, waar veel Japanners wonen. Amsterdam is een mooie stad met veel groen en een goede reputatie in de kunstwereld. Daar wilden we heen.'

Rei Kakiuchi, kunstenaar uit Japan. Foto Veronique Smedts

In de zomer van 2012 konden ze een maand lang op een huis passen in de hoofdstad. Maar de zoektocht naar een huurwoning was een deceptie. 'Crazy', noemt Kakiuchi de huur. Voor twee kunstenaars zijn de huizen onbetaalbaar. De gemeente heeft wel projecten waardoor creatievelingen betaalbaar een woon-werkruimte kunnen huren in leegstaande gebouwen. 'Maar als buitenstaander zonder netwerk kom je daar niet zo snel tussen. Bovendien was Nobuko zwanger, dus wilden we een plek waar je ook met een kind kunt wonen.'

Al snel hoorden ze van andere kunstenaars dat het leven een stuk betaalbaarder en relaxter is in Rotterdam. Voor een paar honderd euro per maand hebben ze nu huis met een tuintje in Kralingen, waar ze erg gelukkig zijn. 'We kennen de stad inmiddels goed en vinden het er erg leuk. Binnen drie jaar tijd zien we ook zoveel goede ontwikkelingen. Het Centraal Station natuurlijk en overal beginnen mensen nu kleine bedrijfjes. De stad stimuleert kunstenaars en er is een zeer toegankelijke, relaxte kunstscene.'

Toch blijft Amsterdam belangrijk. Want Rotterdam mag dan steeds meer een kunstenaarsstad worden, het is nog lang geen stad van kunstkopers. Er zijn galeries, maar de markt is nog steeds erg klein. De kopers van moderne kunst zijn te vinden in Amsterdam, Brussel, Antwerpen en Londen. Kakiuchi: 'Maar het mooie is: vanuit Rotterdam zit je daar allemaal dicht in de buurt. Dus wij blijven hier wonen.'

Erica Heijnen - Leidinggevende bij schoonmaakdienst

Na 22 jaar in de Amsterdamse wijk Floradorp was Erica het wel zat. Het geluid van de school naast haar huis werd haar te gortig, ze had behoefte aan meer rust. Ook de verandering die 'het dorp' afgelopen jaren heeft ondergaan, speelde een rol. Een voor een verkocht de woningcorporatie de kleine arbeidershuisjes, die begin vorige eeuw in Amsterdam-Noord werden gebouwd om bewoners uit de verpauperde binnenstad fatsoenlijk te huisvesten. 'De nieuwe eigenaars zijn vaak jonge tweeverdieners, mensen die van buiten de stad komen. Met die mensen had ik veel minder contact, het saamhorige dorpsgevoel in de wijk is daardoor langzaam verdwenen. Ik had er eigenlijk alleen moeite mee dat ik mijn buurvrouwtje van 85 moest achterlaten.'

Als leidinggevende bij de schoonmaakdienst van een verpleegtehuis was het inkomen van Erica aanvankelijk net te hoog om opnieuw in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning. 'Ik moest dus in de vrije sector gaan huren. In Amsterdam betaal je dan voor 50 vierkante meter al snel 900 euro, ruim het dubbele van wat ik in Floradorp betaalde. En dan zit je driehoog achter. Als ik zoveel geld uitgeef, wil ik er ook graag een beetje op vooruitgaan.

Erica Heijnen, leidinggevende bij schoonmaakdienst. Foto Jiri Buller.

Inmiddels woont ze ruim een half jaar gelukkig in Wormer, in de Zaanstreek net boven Amsterdam. 'Ik betaal 570 euro per maand voor een appartement van 60 vierkante meter op de derde verdieping met een balkon.' De rust die ze zocht, heeft ze er zeker gevonden. 'Er wonen hier erg veel ouderen en de mensen die nog werken, vertrekken 's ochtends bijna allemaal naar Amsterdam.'

Erica's dochter woont met haar vriend op loopafstand aan de andere kant van de rivier de Zaan. 'Eigenlijk wilde zij het liefst in Amsterdam blijven wonen. Ze heeft gekeken of ze het huis in Floradorp kon kopen, maar dat werd allemaal te duur. En voor een sociale huurwoning moet je in Amsterdam zo tien jaar wachten. Dat ging dus niet lukken.

Ze zijn nu officieel geen Amsterdammers meer, maar ze blijven praktisch en emotioneel wel aan de stad gebonden. 'Ach, met de auto of het openbaar vervoer ben je er ook zo.'

Diederik Martens - Bouwer van racefietsframes

Ruim negentig jaar lang werden er racefietsen gemaakt op de Westerstraat 150, in het hart van de Jordaan. En niet de eerste de beste: 63 wereld- en olympische titels zijn er sinds 1921 gereden op de frames van RIH Sport Amsterdam.

Nog steeds maakt RIH stalen frames op maat, maar sinds twee jaar is het fabriekje verhuisd naar een pand op het bedrijventerrein in Amsterdam-Noord. Op de plek waar toprenners als Gerrie Knetemann en Leontien van Moorsel hun fietsen kregen aangemeten, zit nu Headfirst Coffeeroasters. Toeristen en lokalen nippen er aan espresso van verantwoord geteelde koffie uit Burundi.

'Ik kwam eigenlijk net te laat', zegt ondernemer Diederik Martens die RIH overnam nadat hij in 2013 las dat frame bouwer Wim van der Kaaij er bij gebrek aan opvolging mee stopte. 'Wim had het pand net voor een royaal bedrag verkocht, dus we konden het niet meer van hem huren.' Nog even heeft Martens in de binnenstad gezocht. Maar niet alleen zijn de huurprijzen daar te hoog, er is ook nauwelijks plek voor dit soort bedrijven.

Martens heeft niets tegen de Headfirst Coffeeroasters. 'Het heeft een leuke eigenaar en het ziet er goed uit. Maar ja, het is wel weer een hippe koffietent. Daar zijn er de afgelopen jaren al zoveel van bijgekomen.'

Diederik Martens, bouwer van racefietsframes. Foto Cigdem Yuksel

Van der Kaaij, die tot zijn overlijden vorig jaar intensief bij RIH betrokken bleef, kon weleens afgeven op de yuppen die de Jordaan afgelopen decennia overnamen. 'Hij vertelde bijvoorbeeld dat de nieuwe buren kwamen klagen omdat Wim te veel lawaai maakte', zegt Martens. 'Hij vond het bizar dat je eerst naast een fabriekje gaat wonen en dan klaagt over geluid.'

In Noord heeft RIH geen last van overgevoelige buren. Martens vindt het oude fietsmerk ook wel passen in het stadsdeel waar decennialang stalen schepen in elkaar werden gelast. 'Wij maken nog altijd met de hand stalen frames. Inmiddels niet meer voor de toppers, want die rijden allemaal op carbon fietsen van grote merken. Wij zijn er vooral voor 40-plussers, liefhebbers uit de hele wereld die bereid zijn om een paar duizend euro uit te geven voor een op maat gemaakte fiets.'

Toch twijfelt hij weleens of RIH in Noord echt goed zit. 'In de Jordaan en Amsterdam-Zuid lopen meer mensen rond die luxe ambachtelijke producten willen kopen, ons type klanten dus. Als het bedrijf de komende jaren groeit, sluit ik niet uit dat we weer teruggaan het IJ over.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.