ReportageAnderhalvemetereconomie

In Apeldoorn staat een complete kermis, maar niemand mag erheen

Kermisondernemers kregen dinsdag te horen dat er tot september nergens kermis zal zijn. Bij de pakken neerzitten, doet de branche echter niet: in Apeldoorn wordt volop getest of de kermis coronaproof gemaakt kan worden. Maar ja, afstand houden in de botsauto’s is lastig. 

Exploitanten van kermisbedrijven bouwen een proefkermis op een braakliggend terrein langs de A50 in Apeldoorn. Beeld Raymond Rutting

‘Nederland, Nederland, Oranje you’ll never walk alone.’ De stem van André Hazes galmt tussen attractie de Breakdance en het spookhuis. Het had een normale zonnige dag op de kermis kunnen zijn, ware het niet dat het terrein is het verlaten. Op een dozijn mannen in oranje hesjes na. Dan wordt Hazes vervangen voor een heldere stem. ‘Houd 1,5 meter afstand. Alleen samen krijgen we corona onder controle’, klinkt het via de speakers.

Langs de A50 in Apeldoorn staat een complete kermis. Een proefkermis, welteverstaan. Het is een initiatief van kermisexploitanten om te kijken of het mogelijk is: een kermis op 1,5 meter afstand. Twee weken lang testen de ondernemers met deskundigen en keurmeesters het reuzenrad, de zweefmolen en de oliebollenkraam om tot een protocol te komen.

Voor de kraam waar je kan blikgooien zijn vakken met geel tape gemarkeerd. ‘Normaal kunnen hier acht mensen tegelijk staan, met 1,5 meter afstand zijn het er drie’, vertelt Atze Lubach, voorzitter van de Nationale Bond van Kermisbedrijfhouders Bovak. De exploitant wordt door plexiglas van het publiek gescheiden. Maar daar houden de voorzorgsmaatregelen niet op. Lubach wijst op de stoffen ballen. ‘Moeten deze vervangen worden door wegwerpballen? Of moeten we over op plastic ballen en die dan na elke klant schoonmaken?’ Zijn blik verschuift naar de paarse en roze teddyberen die de winnaars mee naar huis mogen nemen. ‘Mag je die nog gewoon aangeven?’

Het nieuws dat het verbod op vergunningsplichtige evenementen is verlengd tot 1 september komt hard aan. ‘De mokerslag voor het Nederlandse kermisbedrijf’ noemt Bovak samen met de Nederlandse Kermisbond N.K.B de maatregel in een woensdag verschenen brandbrief. ‘Op ons reeds ingediende noodfonds is door de politiek nog totaal niet gereageerd. Ons vertrouwen in de overheid is beschaamd.’

Doel van de proefkermis is het testen van de coronamaatregelen in een kermisomgeving.Beeld Raymond Rutting

‘Dit is een horrorscenario’, zegt Frank Ockers, bestuurslid van de Nederlandse Kermisbond en zelf kermisondernemer. ‘De winter is voor ons een rustperiode waarin we veel investeringen doen. Het kermisseizoen was nog niet eens begonnen, of de deur moest alweer dicht.’ De kermisbonden hebben laten berekenen dat exploitanten dit seizoen maandelijks zo’n 21 miljoen euro mislopen. Ondernemers maken aanspraak op de regeling van eenmalig 4.000 euro, maar dat is voor velen slechts een druppel op een gloeiende plaat. ‘Begin oktober is het seizoen voor ons afgelopen, dus we staan eigenlijk anderhalf jaar stil’, vertelt Ockers. ‘Ik ken geen enkele gezonde onderneming die dat kan volhouden.’

De proefkermis blijkt voor elke oplossing drie nieuwe vragen op te werpen. In de botsauto’s mag één persoon in plaats van twee. ‘Maar mag vader en kind samen bijvoorbeeld wel? En hoe controleren we of mensen echt familie zijn?’ Ockers kijkt vragend om zich heen. Hij wijst op twee botsauto’s in het midden van de baan, die zijdelings naast elkaar staan. ‘Zo kun je elkaar een hand geven, dus dat is ook geen 1,5 meter.’ De botsautobaan is overigens spiksplinternieuw, vertelt Ockers. ‘De eigenaar sluit daar financiering voor af, zoiets kost tonnen. En nu heeft ’ie nog geen kermis gezien.’

Jaarlijks vinden in Nederland zo’n veertienhonderd kermissen plaats. ‘Dit heeft niet alleen gevolgen voor de kermisbedrijven’, benadrukt Lubach. ‘Bij elk Oranjefeest, wielerronde of schutterijdag staat een kermis, die wordt mogelijk gemaakt door sponsoren en pachtgelden. Van de ganzenmarkt in Coevorden tot de paardenmarkt in Zuidlaren: het zijn eeuwenoude tradities en feesten die bij de gemeenschap horen.’ Exploitanten, die vaak een of meerdere attracties bezitten, betalen pachtgeld aan de organisatoren van deze feesten om op de kermis te mogen staan. Lubach voorziet problemen voor volgend jaar. ‘Hoe worden die feesten in 2021 gefinancierd, als de exploitanten geen pachtgeld meer kunnen opbrengen?’

Een oudere man komt even poolshoogte nemen wat er allemaal gebeurt op het braakliggende terrein.Beeld Raymond Rutting

Ockers knikt. ‘We zijn een kleine branche, maar dit veroorzaakt is een domino-effect. Als een café wegvalt, is dat heel erg voor de ondernemer, maar in hetzelfde gebouw komt waarschijnlijk een nieuw café. De kermiswereld heeft niet zo veel nieuwe aanwas.’ Ockers, die zelf uit een kermisfamilie komt, haalt zijn schouders op. ‘Als het ophoudt voor deze generatie, is er in de toekomst dan nog wel een kermis? Je hoort niet zo vaak dat een bakker zijn baan opzegt en de kermiswereld in gaat.’

Elke attractie kampt met zijn eigen problemen. Voor de oliebollenkraam en de schiettent is 1,5 meter afstand werkbaar. Maar in de Booster, de gigantische arm die aan elke kant vier mensen tegelijk door de lucht slingert, is afstand houden onmogelijk. ‘Dus mag er nog maar één persoon tegelijk in. Dat is toch niet dezelfde beleving. En dan is er nog de vraag of de attracties nog wel rendabel zijn.’ Ockers wijst op de veiligheidsbeugels. ‘Hoe controleren we of die goed dichtzitten? Misschien moeten we dan beschermende kleding dragen.’

De Jumbo, een kinderattractie met vliegende olifantjes, zorgt voor goed nieuws. ‘Deze is dus wel coronaproof’, wijst Ockers. In elke olifant past een kind en op veilige afstand van elkaar draaien ze rondjes en zweven op en neer. Ockers lacht. ‘Maar ja, een kermis met alleen de Jumbo, dat is natuurlijk geen kermis.’

Met geel tape worden vakken van 1,5 meter gemarkeerd. Beeld Raymond Rutting

Leven in de anderhalvemetereconomie

Zo bereiden campings, dierentuinen en congrescentra zich voor op heropening in de anderhalvemetereconomie. 

De economische schade door de coronacrisis valt in het niet bij de emotionele verarming, schreef verslaggever Peter Giesen. Hoelang houden we het schrale leven in de anderhalvemetersamenleving vol?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden