Imtech deed jarenlang zaken met 'verboden' landen als Syrië en Iran

Een dochterbedrijf van Imtech zou jarenlang gevoelige apparatuur hebben geleverd aan landen als Syrië en Iran. Het schenden van de boycot kan leiden tot een miljoenenboete.

Beeld anp

Het dit jaar failliet verklaarde Imtech blijkt jarenlang zaken te hebben gedaan met 'verboden' handelspartners als Syrië en Iran. Via de in 2006 aangekochte dochteronderneming Radio Holland leverde Imtech zelfs dit kalenderjaar nog gevoelige apparatuur en diensten aan partijen uit landen die op de zwarte lijst van het Amerikaanse ministerie van Financiën staan. Amerikaanse toezichthouders zouden ten minste vier Imtech-leveranties onderzoeken. Het schenden van de handelsboycot kan leiden tot een miljoenenboete.

Dat schrijft De Telegraaf op basis van een ongepubliceerd intern onderzoeksrapport van Imtech. Geen van de betrokkenen wilde tegenover de Volkskrant commentaar geven. Volgens De Telegraaf noemen Imtech-onderzoekers in dat interne rapport 198 mogelijke overtredingen van dochteronderneming Radio Holland. Het gaat daarbij om contacten met bedrijven en personen in landen als Iran, Birma, Zuid-Soedan, Cuba en Syrië. Daarmee overtrad Radio Holland, en dus Imtech, zowel Amerikaanse als Europese exportregels. Volgens De Telegraaf is het niet duidelijk welke producten of diensten Imtech aan die landen heeft geleverd.

Veilinghuis Troostwijk organiseert een kijkdag voor de inboedel van ImtechBeeld anp

Het rapport is het resultaat van een intern onderzoek bij Imtech. Hoewel de handel met de betreffende landen al jaren gaande was, kwam pas vorig jaar een melding binnen bij het hoofdkantoor van 'een levering in Iraanse wateren', aldus De Telegraaf. Naar aanleiding van die melding werd een onderzoek op poten gezet. Vier van de incidenten werden afgelopen zomer door Imtech zelf aan de Amerikaanse autoriteiten gemeld.

Radio Holland is gespecialiseerd in het plaatsen van radar- en navigatiesystemen in de scheepvaart. Het was sinds 2006 onderdeel van de marinedivisie van Imtech, tot het bij het faillissement dit najaar werd overgenomen door de Nederlandse investeringsmaatschappij Parcom en het eveneens Nederlandse bedrijf Pon, bekend als Volkswagen-importeur.

Een mogelijke Amerikaanse boete zal waarschijnlijk op het bord van beide bedrijven terechtkomen. Die wilden dinsdag geen van beiden reageren op het nieuws. Volgens een bron van De Telegraaf zouden de kopers wel op de hoogte zijn geweest van de schimmige handel ten tijde van de verkoop - het risico op openbaring zou zijn verrekend in de overnameprijs.

Imtech maakte in zowel binnen- als buitenland jarenlang furore met technische dienstverlening, tot in 2012 een fraudeschandaal aan het licht kwam in Polen en Duitsland. Die fraude bleek zo omvangrijk dat het beursbedrijf afgelopen augustus definitief ter ziele ging.

Amerikanen beboeten bedrijven in Nederland, kan dat zomaar?

De Amerikaanse autoriteiten zijn bezig te onderzoeken of Imtech belangrijke handelssancties heeft geschonden. Of de rechtsopvolger van de technisch dienstverlener uiteindelijk een boete krijgt, is afwachten. Maar mogen de Verenigde Staten zomaar Nederlandse bedrijven beboeten? 'Ze eigenen zichzelf de juridische bevoegdheid toe', zegt Cedric Ryngaert, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit Utrecht. Het zou logischer zijn dat Nederland een hier gevestigd bedrijf beboet voor het overtreden van handelssancties. 'Landen kwamen in het verleden nog in opstand tegen het schenden van hun soevereiniteit, maar laten het nu een beetje lopen.' De Nederlandse overheid laat het aan de bedrijven zelf over om er uit te komen met de Amerikaanse autoriteiten, zegt de hoogleraar.

Imtech zou in ieder geval niet de eerste zijn die een 'Amerikaanse' boete krijgt. In het recente verleden gingen ING, ABN Amro en Fokker het concern daarin al voor. Dat wil niet zeggen dat Nederland vaker over de schreef gaat dan andere exportlanden, zeggen deskundigen op dit terrein. 'De VS pakken ook genoeg bedrijven uit andere landen aan', zegt hoogleraar Ryngaert. Dat Nederlandse bedrijven soms in de schijnwerpers staan van de Amerikaanse autoriteiten komt 'wellicht ook omdat we relatief veel grote internationaal opererende bedrijven hebben en een open economie.'

Exacte gegevens over het aantal zaken dat het OFAC, de Amerikaanse dienst die bedrijven vervolgt die handelsboycots schenden, in behandeling neemt, zijn er niet. Wel vermeldt de OFAC-website informatie over het aantal opgelegde schikkingen en boetes. Van de zeven recente superschikkingen waarmee de instantie zichzelf etaleert zijn er drie met niet-Amerikaanse bedrijven: de Duitse Commerz-bank, de Franse Bank BNP Paribas en nog een ander oliegerelateerde bank uit Frankrijk. 'Het zijn vooral banken die ermee te maken krijgen, omdat bij hen gemakkelijk een financiële link met de VS is aan te tonen', zegt Ryngaert.

In Nederland worden geregeld overtredingen geconstateerd, is de ervaring van advocaat Anke Feenstra. Zij staat bedrijven bij die in de problemen komen met uitvoer naar landen op de zwarte lijst. Een bedrijf dat wil exporteren naar Iran, Syrië of Soedan krijgt hier te maken met de Nederlandse douane en het openbaar ministerie. Die hebben speciale afdelingen die in de gaten houden of alle handel wel zuiver is.

Volgens haar volgt Nederland een harde lijn, waar dat in buurlanden soms anders is. Zo heeft ze een cliënt verdedigd die geen producten mocht leveren aan Iran nadat er nieuwe sancties waren aangekondigd. Dat ging om een bestaand leveringscontract, zegt ze. Nederland eiste dat dergelijke contracten meteen werden ontbonden. Andere lidstaten legden de EU-sanctie soepeler uit en verboden alleen nieuwe handelsovereenkomsten. Feenstra: 'De Nederlandse autoriteiten willen juist het beste jongetje van de klas zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden