Interview

IMF-topman Ruud de Mooij: ‘Belastingconcurrentie is schadelijk’

Janet Yellen, de Amerikaanse minister van Financiën, pleit voor een wereldwijd minimumtarief voor de winstbelasting. Nederlander Ruud de Mooij (53), hoofd belastingzaken bij het IMF, schreef een boek over belastinghervorming.

Ruud de Mooij, hoofd belastingzaken IMF, denkt dat een wereldwijd minimumtarief voor winstbelasting mogelijk is. Beeld de Volkskrant
Ruud de Mooij, hoofd belastingzaken IMF, denkt dat een wereldwijd minimumtarief voor winstbelasting mogelijk is.Beeld de Volkskrant

Is het dan toch mogelijk om een eind te maken aan de belastingconcurrentie tussen landen? Bedrijven overal ter wereld betalen steeds minder door handig te schuiven met hun inkomsten. Sinds uit hoorzittingen is gebleken dat bedrijven in de nieuwe economie maar 1 of 2 procent belasting over hun winsten voldoen, is de maatschappelijke ophef groot.

Vorige week lanceerde de Amerikaanse minister van Financiën Janet Yellen een plan voor een wereldwijd minimumtarief voor de winst- of vennootschapsbelasting. Daarmee moet een einde worden gemaakt aan de belastingconcurrentie die ertoe leidt dat bedrijven steeds minder belasting betalen.

En ook Ruud de Mooij (53), hoofd belastingzaken bij het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) in Washington, gelooft dat het kan. In zijn begin deze maand verschenen boek Corporate Income Tax under Pressure: Why Reform is Needed and How It Could Be Designed pleit hij voor het redden van de vennootschapsbelasting.

De voormalig hoogleraar publieke financiën aan de Erasmus Universiteit vindt het nodig om de vennootschapsbelasting te redden. ‘Toen ik bij het IMF begon, weet ik nog dat mijn directeur zei: ‘Het is leuk dat jullie je met belastingontwijking bezighouden. Maar het is saai en onbelangrijk.’ Nu is het misschien nog saai maar wel belangrijk.’

Wat moet er allemaal geregeld worden om tweehonderd eigenzinnige landen op één lijn te krijgen?

‘Het internationale belastingsysteem staat onder druk. De digitale economie maakt het mogelijk voor een multinational om actief te zijn in een land zonder daar fysiek aanwezig te zijn. Moet je heffen in het bronland, waar de productiefaciliteiten zitten, in het woonland, waar het hoofdkwartier is, of in het bestemmingsland, waar de consumenten zitten of in het geval van de digitale bedrijven de gebruikers van Facebook en Google zitten? Wie heeft de heffingsrechten, want we willen ook niet dubbel belasten? Dat zijn de vraagstukken.’

Kan een universele minimum vennootschapsbelasting, zoals ook Yellen bepleit, behulpzaam zijn?

‘Die gaat niet alleen over belastingontwijking, maar ook over belastingconcurrentie. Zo’n minimum vennootschapsbelasting moet een einde maken aan de race to the bottom. Daarom wordt binnen de Oeso, de organisatie van rijke industrielanden, al langer gesproken over een minimumtarief ergens tussen de 9 procent van Hongarije en 12,5 procent van Ierland. Nu komen de VS met een minimum van 21 procent.’

Sommige landen doen daar toch nooit aan mee? Hun economie is gebaseerd op de status van belastingparadijs, zoals Bermuda of de Kaaimaneilanden.

‘Van die status worden de mensen in die landen zelf echt niet rijker. Het zijn de mensen van buiten die daar profijt van hebben. In dat opzicht doen die landen niets anders dan het faciliteren van een proces dat schadelijk is voor de rest van de wereld.’

Tijdens een Oeso-conferentie in Noordwijk in 2017 ligt op het strand het geld voor het oprapen. Beeld ANP
Tijdens een Oeso-conferentie in Noordwijk in 2017 ligt op het strand het geld voor het oprapen.Beeld ANP

Maar als ze het niet zelf beseffen, kan je het ook niet afdwingen, toch?

‘Daar is een oplossing voor. Als de winst van een bedrijf in een van de landen die niet meedoen, te weinig wordt belast, dan kan het land waar het hoofdkantoor is gevestigd nog een naheffing opleggen. De VS zeggen dan niet: ‘Jullie moeten dat tarief hebben’ of er moet een geharmoniseerd tarief komen op wereldschaal. De VS en alle andere grote landen, waar de hoofdkwartieren zijn gevestigd, gaan allemaal dat minimumtarief heffen. Effectief leidt dat vanzelf tot een wereldwijde minimumbelasting.’

Dus als Apple zijn in het buitenland gemaakte winsten op een vennootschap in Bermuda laat vallen, kan het niet meer aan dat minimum ontkomen.

‘Als Bermuda daar niet aan meedoet, dan krijgt Apple een naheffing in de VS. Dat is een heel slimme manier, want daarmee tast je niet de soevereiniteit van landen aan. Ieder land mag zijn eigen tarief hebben. Er is een voorstel van de Oeso, dat inmiddels in 139 landen wordt besproken. Daarmee worden de ergste vormen van belastingontwijking ingedamd. Als al die landen gaan bijheffen, ontstaat ook een prikkel voor Bermuda zelf de tarieven te verhogen, want anders spelen zij de woonlanden – waar de hoofdkwartieren zijn gevestigd – in de kaart.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden