IMF: Stagnatie wereldeconomie dreigt

Door de afnemende groei in China en de dalende grondstoffenprijzen is het IMF pessimistisch over de wereldeconomie. 'De 'heilige graal' van geleidelijke groei blijft een illusie.'

IMF-baas Christine Lagarde.Beeld AP

Het risico van een complete stagnatie van de wereldeconomie is aanzienlijk toegenomen. De al lage groei van dit moment kan verder afnemen, met als uiteindelijke resultaat stilstand, zo schrijft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in de halfjaarlijkse World Economic Outlook, die pessimistischer van toon is dan de cijfers doen vermoeden.

De Amerikaan Maurice Obstfeld, die in september de Fransman Olivier Blanchard opvolgde als hoofdeconoom van het IMF, sprak dinsdag tijdens de presentatie in Lima van drie verontrustende hoofdtrends: de afnemende groei in China, de ineenstorting van de grondstoffenprijzen en de verwachte renteverhoging in de VS. 'De 'heilige graal' van geleidelijke en evenwichtige groei van de wereldeconomie blijft een illusie', zei hij aan de vooravond van de jaarvergadering van het IMF en de Wereldbank.

De voorspelde groei van de wereldeconomie voor dit jaar is door het IMF opnieuw met 0,2 procentpunt verlaagd van 3,3 procent in juli naar 3,1 procent in oktober. Begin dit jaar werd nog een groei voorspeld van 3,5 procent. Dit is de laagste groei sinds het begin van de crisis. Er is risico op stagnatie, maar het woord recessie durfde Obstfeld niet in de mond te nemen. 'Dat staat niet in ons basisscenario.'

Opkomende landen

Voor 2016 wordt gerekend op een sterkere groei, maar op middellange termijn is het IMF pessimistisch door de productievermindering in China. Die heeft gevolgen voor de grondstofexporterende landen, waaronder landen in Latijns-Amerika, Afrika. 'De opkomende landen, die nu goed zijn voor de helft van het wereld-bbp en het leeuwendeel van de groei voor hun rekening hebben genomen, vallen nu terug', aldus Obstfeld. In de geïndustrialiseerde landen gaat het wel weer iets beter, maar in een zeer laag tempo.

Opvallend is dat het IMF de groeiprognose voor veel landen heeft verlaagd, maar juist niet voor China. Voor dat land verwacht het IMF nog steeds een groei van 6,8 procent dit jaar en 6,3 procent volgend jaar. Obstfeld: 'Ook de gebeurtenissen van de afgelopen weken hebben er niet toe geleid dat we onze prognose in twijfel trekken. De Chinese autoriteiten hebben ingrijpende stimuleringsmaatregelen genomen, zoals nieuwe investeringen in de infrastructuur, zodat de groei in de buurt van 6,5 tot 7 procent zal blijven.'

Volgend jaar zal door de transformatie van China van een industriële naar een diensteneconomie de groei tussen de 6 en 6,5 procent uitkomen. Obstfeld erkende dat het IMF zich baseert op door China aangeleverde data. 'Er is geen reden om aan te nemen dat deze statistieken worden geflatteerd, maar het klopt dat veel landen moeite hebben de omvang van hun economie goed te meten.'

De groei van de opkomende markten zal ondanks het cijfer van China dit jaar verminderen tot nog maar 4 procent (in 2011 was dat nog 7,5 procent), wat vooral wordt veroorzaakt door de recessies in de grondstoffenlanden Rusland en Brazilië. De VS groeien dit jaar 2,6 procent en de eurozone 1,5 procent, oplopend tot 1,6 procent. Nederland groeit dit jaar 1,8 en in 2016 1,9 procent, waarbij de werkloosheid daalt naar 7 procent.

Rajan-effect in India

India is dit jaar de snelst groeiende economie in de wereld. Dat wordt voor een groot deel toegeschreven aan het beleid van de gouverneur van de Bank of India, Raghuram Rajan, die dit jaar al drie keer de rente verlaagde - op 29 september zelfs met een half procent. In 2015 groeit de Indiase economie met 7,3 procent en volgend jaar met 7,5 procent. Door de maatregelen van Rajan is het vertrouwen van consumenten en bedrijven in de economie toegenomen. Rajan, een voormalig econoom bij het IMF, wordt genoemd als opvolger van Christine Lagarde als directeur bij het fonds. 'Het is niet de baan waar ik naar streef. Het is ook niet de baan waarop ik heb gesolliciteerd', zei hij. Volgens velen is dat een bewijs dat hij de juiste man is om Lagarde op te volgen.

Groei ondermijnd

Het IMF erkent dat het niet overhoudt. Een van de oorzaken is de geringe stijging van de productiviteit in de wereld, wat weer wordt veroorzaakt door het lage investeringsniveau. Andere factoren die de groei ondermijnen zijn de teruglopende vraag, de vergrijzing en de politieke instabiliteit, die leidt tot migratie, zowel binnen landen als grensoverschrijdend.

Robotisering en digitalisering kunnen de groei weer doen aantrekken, maar het kan nog decennia duren voordat dit zich vertaalt in hogere productiviteit.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden