INTERVIEW

'Ik zag het einde van V&D aankomen, toch voel ik rouw'

Nel van den Berg werkte sinds 1976 bij V&D. Ze zag het ooit dynamische warenhuis van Anton Dreesmann steeds leger en onpersoonlijker worden.

Nel van den Berg: 'Anton Dreesmann was een echt mensenmens, hij vocht voor je.' Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskant

'Afgelopen zondag was een drama. Het was opheffingsuitverkoop bij V&D en dan komen de mensen wel. Als lijkenpikkers stortten ze zich op de spullen zodra de winkel open ging. Karren vol graaiden ze weg. Er stond niets meer, op de kassa's na. Voor het eerst in veertig jaar zag ik lege magazijnen, je kon er dwars doorheen kijken. Ik ben er doorheen gaan lopen, een raar gevoel.

'Natuurlijk waren er klanten die het jammer vonden en met ons meeleefden, maar we zijn ook veel uitgescholden vanwege de cadeaukaarten die je niet meer kunt inleveren. Op de damesmode werd een woedende man door de beveiliging verwijderd omdat hij het personeel bedreigde. Ik begrijp de woede van de mensen, maar wij hebben dat besluit niet genomen. Toen ik ervan hoorde, dacht ik meteen aan het omaatje dat voor honderdvijftig euro aan cadeaukaarten bij me had gekocht, voor haar zes kleinkinderen, voor onder de kerstboom. Ze had ervoor gespaard van haar AOW en keek zo trots toen ik de kaarten voor haar inpakte met een strik erop. Ach, dat mensje.

'Voor kerst wisten we al dat er uitstel van betaling was aangevraagd, maar Sun Capital had beloofd om tot 2017 door te starten, dus we hadden nog even de tijd om ervoor te gaan, dachten we. In de herfst hadden we de afdeling nog prachtig verbouwd volgens het nieuwe concept: mooier, schoner, luxer. Dagen hadden we staan sjouwen met serviezen en glasplaten. Nét voor Sinterklaas was het af. Maar er kwam geen mens op af, het was stiller dan ooit. Kerst: hetzelfde verhaal.

'Vroeger kwamen de mensen speciaal naar V&D voor de spectaculaire kerstafdeling. Die was nu ergens onopvallend achterin. We werkten met een team van creatieve jongens die de prachtigste decoraties bedachten. Dan verzon zo'n knul een kerstboom met orchideeën in roze, goud en zilver. Zo mooi dat een klant zei: ik koop die hele boom inclusief versiering! Met onze Charles Dickens-etalageruit wonnen we eens de eerste prijs voor de mooiste etalage onder Amstelveense winkeliers. Ik was trots als ik er langsliep, dacht: daar werk ik. Het warenhuis was altijd in beweging. Je moet hebberig worden van al dat moois. Op het laatst stonden er rechte poppen met kale koppen. De creatieve jongens werden steeds verder ingeperkt. Tijdens de opheffingsverkoop hadden ze niets meer te doen, de etalages waren leeggehaald. Ze zijn ze ons maar gaan helpen afprijzen.'

Het raadselachtige pokerspel om V&D

Als op 11 februari 2016 het Canadese concern Hudson's Bay doelbewust de publiciteit zoekt, betekent dat het einde voor V&D. (+) Alle rust en vertrouwen die nodig waren voor een doorstart zijn in één keer weg.

Katholieke geest

'Toen ik bijna veertig jaar geleden op de afdeling Baby, kinderen en lingerie begon, was V&D nog een warenhuis voor de normale man. Je kon het zo gek niet bedenken of het werd verkocht: naaimachines, tenten die je zelf kon uitkiezen op het dakterras, skies die voor je werden geslepen, broeken die in ons naaiatelier werden ingekort. Het warenhuis was nog trendsettend. Ik herinner me de dag dat er gekleurde bh's binnenkwamen. Tussen het zwarte en witte ondergoed doken ineens chique rode bh's met kant en bijpassende jarretels op. Die ga ik mooi vooraan zetten, dacht ik. Dan kunnen alle mannen die op zaterdag meekomen voor hun vrouw zo'n setje kopen. Mooi niet, vond de directie. Die lingerie was te gewaagd en moest áchter de pilaar hangen. V&D was in die tijd een degelijk rooms-katholiek bedrijf.

'Ooit moest je katholiek zijn om er te mogen werken. Dan kon je in een soort internaat van het filiaal verblijven. Dat was al lang niet meer zo toen ik er kwam, maar het ons-gevoel dat ik kenmerkend vind voor V&D is altijd gebleven. Toen ik tijdens mijn eerste werkdag verloren door de kantine met honderden werknemers liep, stond er meteen iemand op: hier is nog een stoel, kom erbij! Ik werd onmiddellijk opgenomen in de groep. Zat het leven tegen, dan was je er voor elkaar; in de geest van Anton Dreesmann.'

De Hunkemöller afdeling bij de V&D in Zeist voor alle filialen gesloten werden. Beeld Arie Kievit

'Meneer Dreesmann komt'

Anton Dreesmann was een echt mensenmens, hij vocht voor je. Hij kon heel lelijk doen als dingen niet goed gingen, maar nooit tegen ons. Hij werkte in ons filiaal en hield contact met de werkvloer. Als hij langskwam, werd er omgeroepen: meneer Dreesmann komt, karren van de vloer! Dat deden we niet, hij mocht best zien dat we aan het werk waren. Ik was eens aan het stofzuigen toen hij door de afdeling liep, een kleine, dikke man in pak. Mijn bedrijfsleider vond dat vreselijk, we hadden opgelijnd moeten staan, maar meneer Dreesmann stapte gewoon over mijn stofzuiger heen. Hij gaf me een hand en zei: Lukt het allemaal mevrouwtje? Prima meneer Dreesmann, zei ik met zó'n kop. Mijn collega's lachen. Ik heb hem eens zien spreken tijdens een staking in Marcanti in Amsterdam. Wij waren er vanuit de regio met bussen heengegaan. Het ging al niet goed met V&D en hij moest reorganiseren. Dat vond hij vreselijk, hij probeerde de schade te beperken. Ik had zo'n bewondering voor hem. Dat hij het aandurfde om naar het hol van de leeuw te komen! Dik in de 80 en slecht ter been strompelde hij het podium op in een schreeuwende menigte. Hij stond daar voor ons. Dat hij werd weggejoeld, vond ik gênant. Hij had notabene het warenhuis opgebouwd, dit had hij niet verdiend.

Anton Dreesmann. Beeld anp

Klanten lopen weg

'Na Anton Dreesmann hebben we nooit meer een directielid op de werkvloer gezien. De een wisselde de ander af. Toen er discussie ontstond of we salaris zouden inleveren, zag ik zo'n meneer van Sun Capital op televisie die een huis van 22 miljoen had gekocht. Ik dacht: wat wil die man nog meer van ons, gouden kranen? De ziel was eruit. Onze inbreng deed er al lang niet meer toe. Heel jammer, want wij kennen ons publiek het best. Per mail kregen we van alles opgedragen. Die investeerders hebben het pand leeggeplukt en kaalgevreten. Het is nu een karkas.'

'Maar het ging al eerder mis. We hebben ons te veel willen meten met de Bijenkorf en zijn vergeten voor wie we er waren: de normale man. We gingen steeds meer over op confectie, op de A-merken. Afdelingen en spullen verdwenen, we werkten met steeds minder collega's steeds minder uren. Het werd leger en leger in de V&D.

'Wij voelden ook wel aan dat we achter de feiten aanliepen. Kregen we Heel Holland Bakt-spullen binnen als het programma was afgelopen. We gingen online, maar tien jaar te laat. In de Zwarte-Pietendiscussie durfden we geen standpunt te nemen. Hing er ergens in de winkel een verdwaalde piet.

'De Bijenkorf had dat lef wel, en ook om de Drie Dwaze Dagen af te schaffen. Wij gingen door met het Prijzencircus waar de glans al lang van af was. Verras de mensen met iets nieuws, zeiden we. We hebben zo veel ideeën geleverd, onder meer in de ideeënbus van de kantine. Daar werd niets mee gedaan. Het hoofdkantoor was bang voor verandering en meed elk risico. De organisatie was ook te log.'

Het einde

'Afgelopen maandag zat ik koffie te drinken in de personeelskantine voor mijn werkdag begon. Een meisje van La Place kwam met een rood hoofd binnen en zei: we hebben de opdracht gekregen om acuut te stoppen met brood bakken en te gaan balansen! Even later meldde mijn bedrijfsleider dat we de kas moesten opmaken omdat de grote kluis dezelfde dag nog geleegd ging worden. Toen wist ik: er komt geen doorstart, het is einde verhaal. En ja hoor, daar kwam het slechte nieuws. Bijna huilend bracht hij het ons. We stonden op straat.

'Natuurlijk zagen we het aankomen, we zijn niet van gisteren. In september moesten er weer een paar trouwe gedienden uit, heel heftig. Maar iedereen was een beetje in de ontkenning gebleven: V&D gaat echt niet dicht. Het nieuws sloeg in als een bom. Eén iemand begon te huilen en toen ging de hele boel mee. Kapot reed ik 's avonds naar huis. Mijn man en zoon hadden bloemen voor me gekocht en we aten Chinees, om V&D af te sluiten. Dinsdag heb ik mijn uniform en pasje ingeleverd, net als mijn collega's. Er was een afscheidsborreltje in de kantine.

Nel van den Berg: 'Dinsdag heb ik mijn uniform en pasje ingeleverd, net als mijn collega's. Er was een afscheidsborreltje in de kantine' Beeld An-Sofie Kesteleyn / de Volkskant

'Ik dacht dat ik de twee jaar tot mijn pensioen nog wel had kunnen volmaken. Dat plan is wreed verstoord. Ik heb het geluk dat mijn man een salaris heeft, veel collega's komen in financiële moeilijkheden. Mijn vriendin van 59 moet nog acht jaar werken tot haar pensioen, maar wie neemt haar nu nog aan?

'Ik zag het einde van V&D aankomen, toch voel ik rouw. Ik voel me uit mijn ritme gerukt, mis het klantcontact, de warmte van mijn collega's. Via Facebook en Whatsapp houden we contact: heb jij al gesolliciteerd, hoe gaat het? Toen ik maandag naar huis reed, voelde ik leegte: dit was dus. Na 25 jaar dienst kreeg ik een speldje. De 40 jaar heb ik net niet gehaald.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden