REPORTAGE

'Ik wil echte natuur, niet de nepnatuur van Center Parcs'

De bewoners van het Franse dorpje Roybon zien Center Parcs graag komen. Milieuactivisten niet.

De actievoerders tegen de komst van Center Parcs in Roybon zijn gehuisvest in de boswachterij. Center Parcs wil er duizend bungalows bouwen en een zwembad. Beeld Bart Koetsier

Wie het dorpje Roybon binnenrijdt, krijgt de indruk dat de inwoners massaal zijn bekeerd tot een nieuwe religie, met Center Parcs als oppergod. 'Ja, tegen Center Parcs', staat op de vlaggetjes die overal zijn opgehangen. 'Ja, tegen onze toekomst met Center Parcs', op de alomtegenwoordige ballonnen. In de kerstboom voor de mairie, het gemeentehuis, hangt een briefje: 'Kerstman, geef ons Center Parcs.'

Center Parcs wil een groot park aanleggen in het bos van Chambarans, een paar kilometer buiten het dorp. Duizend bungalows en een subtropisch zwemparadijs, de Aquamundo. De vakantiegigant zal het wat slaperige Roybon nieuw leven inblazen, hopen vele van de 1.283 inwoners. Het park biedt 700 mensen werk en zal toeristen trekken die in het dorp geld uitgeven. 'Dat kunnen we goed gebruiken', zegt Angeline Pascal (30), achter de toonbank van de boulangerie. 'Het valt niet mee om hier een bakkerij overeind te houden.'

Zadistes

Maar gisteren besliste de rechter in Grenoble dat de aanleg van Center Parcs voorlopig wordt opgeschort omdat de milieuvoorschriften niet zijn gerespecteerd. De bouw lag al een tijdje stil, nadat ongeveer vijftig milieuactivisten een voormalige boswachterij kraakten, vanwaaruit zij actievoerden tegen Center Parcs. In het bos creëerden ze een zad, een zône à défendre (zone om te verdedigen). De sfeer is vriendelijk maar de activisten, zadistes genoemd, zijn bereid de bouw van Center Parcs met geweld tegen te houden. Om hun vastbeslotenheid te tonen hebben ze alvast een paar bouwketen vernield. Een zadiste van de medische dienst laat zien dat er op ruime schaal verbandrollen zijn ingeslagen, mocht het tot een confrontatie met de politie komen. Elders verhinderen zadistes de aanleg van een stuwdam (in de Tarn) en een vliegveld (bij Nantes).

'Ik wil echte natuur, niet de nepnatuur van Center Parcs', zegt zadiste Nina (20), een vrolijk meisje met rode dreadlocks, in het dagelijkse leven animator in kinderkampen en seizoens-werker in de landbouw. 'We willen hier ook een andere manier van leven laten zien', zegt Stéphane (35), medewerker van een circus- en theatergezelschap. De zad kent geen leiders, geen woordvoerders. 'Hier hebben de mensen maar één vorm van macht, de macht over zichzelf', zegt Niels, een serieuze Belg.

De bewoners van Roydon zien de 700 banen die Center Parcs met zich meebrengt wel zitten. Beeld Bart Koetsier

Het is een spartaanse idylle. In de huiskamer van de boswachterij komt de verwarming van een enorme pan erwtensoep die op het fornuis staat te pruttelen. Op de eerste verdieping liggen overal matrassen. 'Vouw de lakens op als teken dat het bed vrij is', staat op een bordje boven de trap. Veel activisten pendelen tussen huis en zad. De bezetting fluctueert tussen de dertig en de vijftig mensen.

Geen aantal waar de autoriteiten erg bang van worden, zou je verwachten. Toch worden ze de zadistes uitermate serieus genomen door de politiek en de media. 'De winter valt, maar boven Frankrijk hangt een geur van lente en opstand', schreef Le Monde in een twee pagina's tellend artikel, waarin de zadistes werden vergeleken met de rebellen van mei '68.

Traditie

Frankrijk kent een heilig ontzag voor protest. Volgens een recente peiling vindt 57 procent van de Fransen 'revolutie' een positief begrip. De jeugd die in opstand komt in de traditie van de Franse Revolutie, die moet je serieus nemen. Vooral socialistische politici keren zich niet graag tegen linkse actievoerders.

Daarnaast raken de zadistes een gevoelig punt. Traditioneel zijn Franse politici geïnteresseerd in groei, niet in groen. Frankrijk was lange tijd het meest agrarische land van Europa en de omgang met het milieu lijkt nog steeds op die van de boer. Natuur is schitterend, maar wel ondergeschikt aan de mens die er zijn brood mee moet verdienen.

'Het milieu zit niet in onze genen', zegt Nicolas Hulot, een journalist en activist die door president Hollande is benoemd tot speciale afgezant voor het milieu. Hij wijst geweld af, maar kan zich voorstellen dat activisten soms gefrustreerd raken over het gemak waarmee hun argumenten terzijde worden geschoven.

Het Zadisteskamp in Roybon. Beeld Bart Koetsier

Niet alleen radicale zadistes vinden dat Frankrijk het milieu te gemakkelijk opoffert aan de economie. In Sivens in de Tarn dreigt de Europese Unie subsidie voor de stuwdam terug te vorderen omdat er te weinig rekening is gehouden met de gevolgen voor het milieu. In Roybon kwam de rechter tot een soortgelijk oordeel.

In het dorp hebben ze daar geen boodschap aan. Daar domineert het economische argument. Onlangs demonstreerden ongeveer tweeduizend mensen vóór de komst van Center Parcs. 'Die zadistes komen niet eens uit de streek. Laat ze terugkeren naar waar ze vandaan komen. Het park levert zevenhonderd banen op, terwijl de werkloosheid hier 10 tot 15 procent bedraagt', zegt Bernard Margaron (49), handelaar in veevoer. 'Er wordt maar 0,4 procent van het bos gekapt, en we hebben hier bossen genoeg', vindt manager Jean Dollfus (56).

'Zo kun je altijd wel zeggen: het is maar een heel klein stukje bos. Ondertussen verdwijnt er steeds meer natuur', reageert zadiste Stéphane. Nina wijst om de bomen om haar heen: 'Dit wordt straks een parkeerplaats. In zo'n wereld wil ik niet leven.'

Compromis gezocht

Het patroon is steeds hetzelfde. Er is een omstreden bouwproject. Milieuactivisten bezetten de bouwgrond of proberen de bouw te verhinderen vanuit een actiecentrum. In Roybon strijden ze tegen een vakantiedorp van Center Parcs, in Notre-Dame-des-Landes bij Nantes tegen een vliegveld, in Sivens in de Tarn tegen een stuwdam. Politici beginnen te aarzelen en leggen de bouw stil, op zoek naar een compromis dat milieuactivisten tevredenstelt zonder de economische belangen van de plaatselijke bevolking te negeren.

Eind oktober kwam het in Sivens tot ernstige rellen. De politie werd met molotovcocktails bekogeld en schoot terug met traangasgranaten, waarbij de 21-jarige activist Rémi Fraisse om het leven kwam. Minister Royal van Milieu zei voor het einde van 2014 een compromis te willen vinden. Die poging mislukte vorige week.

Premier Valls zei vorige week dat de aanleg van het vliegveld van Notre-Dame-des-Landes in 2015 moet worden hervat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden