'Ik voel wind van de trein nog langs mijn rug waaien'

Steeds vaker raken mensen in de knel op een spoorweg-overgang. Soms is het pech, maar vaak waaghalzerij. 'De intercity richting Den Bosch denderde op mij af.'

Riet Hegeraat bij de slagboom die haar bijna het leven kostte. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Riet Hegeraat bij de slagboom die haar bijna het leven kostte.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op de terugweg van de tandarts overkwam het de in Wijchen geboren en getogen Riet Hegeraat (77). Een normale dag waarop ze bij haar broer op de koffie zou gaan, eindigde bijna met haar dood. Ze fietste richting haar flat en moest een dubbele spoorwegovergang oversteken. De situatie was haar bekend, ze rijdt de route minimaal één keer per dag.

Zoals gewoonlijk stapte ze van haar fiets en liep ze het dubbele spoor over bij het station, terwijl de bellen rinkelden. Maar deze keer gebeurde er iets ongebruikelijks: de spoorboom viel voor haar fiets dicht. Daar stond ze, opgesloten tussen de spoorbomen met hekwerken.

Hegeraat had maar enkele seconden om te handelen. 'Ik zag de intercity richting Den Bosch op mij afdenderen. In een vlaag van verstandsverbijstering zette ik mijn fiets tegen de gesloten spoorboom, waar ik mezelf vervolgens omheen klemde. Zodoende hield ik mijn fiets in bedwang, terwijl de intercity op tien centimeter afstand langs raasde met 120 kilometer per uur. Het was beangstigend. Ik voel de wind van de trein nog langs mijn rug waaien.'

'Boomduikers'

Vorig jaar kwamen bijna twee keer zoveel mensen om het leven bij ongelukken op spoorwegovergangen als in 2014. Het aantal ongelukken nam met 39 procent toe naar 32 in 2015, blijkt uit cijfers die spoorbeheerder ProRail dinsdag in het jaarverslag bekendmaakte.

ProRail zegt er alles aan te doen om het spoor veiliger te maken. Maar ondanks de campagnes en voorlichting proberen mensen toch nog steeds onder de gesloten spoorbomen door te kruipen. Ze realiseren zich vaak niet dat een intercity binnen 25 seconden arriveert, zodra de rode lichten beginnen te knipperen. Tegen dit soort 'boomduikers' doet ProRail steeds vaker aangifte.

De tijd van waarschuwen is voorbij, volgens buitengewoon opsporingsambtenaar Gladys (ze wil om privacyredenen niet met haar achternaam in de krant). Ze surveilleert vier dagen per week langs het spoor. 'Bij een waarschuwing kijken ze met een lief, onschuldig gezicht naar je. Pijn in de portemonnee raakt ze harder', vertelt Gladys. 'Daarom bekeur ik direct en vertel ik daarna wat een mogelijke aanrijding met de machinist doet. Op het einde zeg ik dat de boete varieert van 65 tot 160 euro, exclusief negen euro administratiekosten.'

Alleen bij jongeren maakt ze soms een uitzondering, 'omdat hun boete vaak door de ouders wordt betaald'. 'Daarom geef ik ze soms geen bekeuring, maar breng ik ze naar huis. Laatst bracht ik een puberjongen naar huis die aan een spoorboom had gehangen. Toen hij het verhaal aan zijn ouders vertelde, werd hij rood van schaamte. Hij mocht voor straf een week niet op zijn spelcomputer.'

Op overwegen die automobilisten gebruiken, zijn halve overwegbomen geplaatst om insluiting te voorkomen. Overwegen waar alleen fietsers en voetgangers komen, zijn door ProRail op steeds meer plekken volledig afgesloten met hekwerken, zoals in Wijchen. De buitengewoon opsporingsambtenaar: 'Natuurlijk zou je nog over de spoorboom heen kunnen springen, maar dat heb ik mensen gelukkig nog nooit zien doen.'

Via de NS klaagden machinisten over gevaarlijke situaties. 'Doe er wat aan, was hun noodkreet', vertelt Jeroen Nederlof, als spoorwegspecialist bij ProRail verantwoordelijk voor de 2.612 overwegen in Nederland.

Ontsnappen bijna onmogelijk

Machinist en conducteur Lubert Schenk (63) - al 41 jaar werkzaam bij de NS - ziet maandelijks dat mensen vast komen te zitten tussen dichte spoorbomen. 'Acht weken geleden zat er een echtpaar, van wie de vrouw in een rolstoel zat, klem tussen twee spoorbomen op het station van Heiloo. Ik schrok me kapot, maar door de hoge snelheid kon ik niet op tijd remmen. De man en vrouw overleefden het en ik heb mijn dienstrit afgemaakt. Maar die momenten hakken er enorm in.'

Hoewel ProRail landelijk alle spoorbomen wil voorzien van een stalen constructie aan de onderkant, is dat nog lang niet bij alle overwegen het geval. Overigens leveren ook die overgangen gevaarlijke situaties op. Mocht iemand er onverhoopt toch tussenkomen, zoals mevrouw Hegeraat, dan is ontsnappen bijna niet meer mogelijk.

ProRail is zich daarvan bewust, maar hoopt volgens spoorwegspecialist Nederlof de gevaarlijke situaties te voorkomen die mensen uit haast veroorzaken. Hij vergelijkt de afgesloten overgangen met autogordels. 'De gordels zorgen voor veilige situaties, maar zodra een bestuurder met zijn auto in het water terechtkomt, is de gordel een last. Zo zit het ook met hekwerken.'

Boomduikers

ProRail zegt tegenwoordig steeds vaker aangifte te doen tegen zogenoemde 'boomduikers'. Vorig jaar oktober deed de spoorbeheerder voor het eerst aangifte nadat een man in Diemen werd geschampt door de trein toen hij probeerde onder de spoorbomen door te duiken. Hij raakte lichtgewond. De aangifte maakte toen deel uit van aangescherpt beleid.

In augustus deed ProRail aangifte tegen een vrachtwagenchauffeur die met zijn truck vol gasflessen probeerde te keren op een overweg in Meerssen. De machinist kon een ongeluk voorkomen door net op tijd te stoppen. In 2015 deelden de buitengewoon opsporingsambtenaren wel ruim 16 procent minder bekeuringen uit dan het jaar ervoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden