Interview

'Ik probeer auto's te ontwerpen die verleiden'

Onlangs werd de Renault TReZor gepresenteerd. Laurens van den Acker, designbaas bij de autofabrikant, vroeg ter ere van die gelegenheid aan topontwerper Irma Boom een boek te maken. Glanzend en glimmend, maar niet te koop.

De ontwerpculturen waarin zij dagelijks opereren liggen lichtjaren uit elkaar, maar Renaults head of design Laurens van den Acker (51) en grafisch ontwerper Irma Boom (55) zitten vandaag gebroederlijk naast elkaar. Tussen hen ligt een brok zilverkleurig 'vloeibaar metaal'. Het boek ligt te schitteren in de nazomerzon: Renault = Présent. Het monumentale werk dat Boom heeft ontworpen, verschijnt bij de presentatie van een nieuwe conceptcar van Van den Acker op de autoshow van Parijs: de Renault TreZor.

Boom: 'Het boek gaat over Renault, maar eigenlijk gaat het over de auto als fenomeen. Het is een ontdekkingstocht langs al die fascinerende, bijna pornografische ontwerpdetails. Ik wilde een arty boek maken, mensen verliefd laten worden op de autocultuur. Geen catalogus maken of een geschiedenisboek.'

Présent is volledig gedrukt op metaal - flinterdun aluminium - in monochrome kleuren. 'Het boek is een auto', zegt Van den Acker. 'Dat vind ik er zo goed aan. Het is een object, je kunt het oppakken, het voelt metalig, het ruikt metalig. Ik zag mensen in een reflex vette vingers van de omslag poetsen, zoals je ook bij een auto doet.' 'We kunnen er een poetslap bijgeven', zegt Boom.

Irma Boom is een vermaard boekontwerper. Ze werkt solo en eist volledige onafhankelijkheid in haar werk. Van den Acker leidt een grote ontwerpafdeling met vijfhonderd werknemers in Parijs, waar techniek, veiligheidseisen, milieunormen en commerciële belangen een forse aanslag betekenen op de ontwerpvrijheid.

'Laurens was de ideale opdrachtgever. Hij gaf alle vrijheid. Hij is zelf ontwerper. Hij weet hoe het werkt.'

'Soms was ik jaloers op de volstrekte vrijheid waarin Irma werkt. Maar vrijheid is niet alleen makkelijk.' Boom: 'Vrijheid geeft ook veel verantwoordelijkheid.'

Als je Van den Acker vraagt naar de essentie van de ontwerpcultuur in de auto-industrie, citeert hij niet zonder spot de Amerikaanse ontwerper Raymond Loewy. 'The most beautiful line is the line of a rising sales chart.'

Van den Acker is opgeleid aan de TU Delft. Hij behoort tot de selecte kring van Nederlandse ontwerpers (zie inzet) die het heel goed doet in het internationale automotive design. Dat is bijzonder, want Nederland heeft nauwelijks een eigen ontwerptraditie in de autoindustrie. 'Toen ik in 2009 hoofd werd van de ontwerpafdeling bij Renault, was ik de eerste niet-Fransman in de 110-jarige geschiedenis van het bedrijf.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Zeven jaar later kan Van den Acker bogen op stijgende autoverkopen. 'Als ontwerper kijk ik natuurlijk niet alleen naar cijfers. Maar commercieel succes is hier wel cruciaal. Ik probeer auto's te ontwerpen die verleiden. Die het leven de moeite waard maken. Als dat lukt, worden ze goed verkocht.'

Die verleiding is ook wat het boek van Boom ademt. Het toont abstracte, sterk ingezoomde details van de elektrische TreZor en is daarnaast een lofzang op de schoonheid van bijvoorbeeld de achterruit van de Renault 25 V6, de koplampen van de Renault 16 en de pook van de Renault 4. Terloops komt de historie van Renault als volksmerk voorbij.

'Waar staat die foto van Brigitte Bardot in een Renault Floride?', vraagt Boom aan Van den Acker terwijl ze in het dikke boek bladert.

Pareltje

Renault TreZor is door autoliefhebbers met bewondering ontvangen op de autoshow van Parijs eind september. Een 'pareltje', schreef Autovisie over de volledig elektrische tweezitter, die slechts 110 cm hoog is, rood glas heeft, opent als een schelp (de bovenste helft draait op één scharnier omhoog) en in zijn lijnen en details een voorproefje is van de ontwerprichting die Laurens van den Acker de komende jaren wil inslaan. De TreZor is een inspiratiemodel; hij komt niet op de markt.

'Handig Irma, dat er geen paginacijfers in staan.'

'Dat is, Laurens, omdat dit een boek is om dingen te ontdekken, het is geen naslagwerk.'

Het boek van Boom markeert de eerste 'levenscyclus' die Van den Acker als ontwerper bij Renault heeft doorgemaakt. 'Toen ik begon, zat Renault in een mindere periode. Ik wist dat ik het tij moest keren. Dat vergt tijd, maar als ontwerper krijg je nauwelijks tijd. Iedereen wil meteen weten waar je heengaat.'

Om tijd te winnen, ontwikkelde hij een zestrapsstrategie en goot die in een poëtisch beeld. 'Mijn strategie heeft de vorm van een bloem, een margriet met zes blaadjes. Elk blaadje staat voor een fase in je leven en voor een auto die daar bij past. Amour - verliefd worden - is de Clio, Explore het verkennen van je relatie en het leven met de Captur. Bij Family horen de Scenic en Espace. Work staat voor de Kangoo en Trafic, Play zijn de versies van Renault Sport. Bij Wisdom komen de elektrische auto's zoals de ZOE.'

De TreZor is als conceptauto de opvolger van de DeZir, die in 2012 de eerste cyclus aftrapte. 'DeZir was een knalrode auto die hoort bij Amour, die gaat over verleiding, een auto als coup de foudre, liefde op het eerste gezicht.' In zes jaar heeft Van den Acker voor elk bloemblaadje een bijbehorende productieauto ontworpen. De bloemmetafoor was tevens een slimme manier om het brede productscala van Renault aan elkaar te knopen. 'Renault maakt zakenauto's, gezinsauto's, kleine auto's en bedrijfswagens. De identiteit is diffuser dan bijvoorbeeld die van BMW. Renault staat voor auto's voor alle leeftijden, alle bevolkingslagen. Dat moet je in één verhaal zien samen te brengen.'

Die breedte van het merk Renault was ook waarvoor Boom viel: 'Ik houd van de ontwerpcultuur en de sociologie van auto's. Een auto, dat gaat niet om rijden. Het gaat erom welke auto bij je leven hoort.' Goed voorbeeld is de iconische Renault 4 uit begin jaren zestig. De ouders van de Duitse journalist Niklas Maak, die de tekst van Présent schreef, bezaten zo'n praktisch koekdoosje. De vakantiefoto's van de familie Maak die zijn opgenomen in het boek ademen een archetypisch jarenzeventiggevoel: zondoorstoofde vakanties in Frankrijk met de auto als rijdend huisje.

Van den Acker: 'Toen ik Irma voor het eerst voor dit boek vroeg, had ik geen idee of ze wat met auto's had.' Boom: 'Ik ben gek op auto's. Ik heb een Citroen DS en een 25 jaar oude BMW. Mijn ouders reden een Renault.'

Ze had al boeken voor Ferrari en Maserati gemaakt, wat toch andere koek is. Maar Boom ging definitief overstag toen ze hoorde dat het logo van Renault is gemaakt door kunstenaar Victor Vasarely (1906-1997). 'Dat een groot bedrijf als Renault al in 1972 een kunstenaar de vrijheid gaf om hun nieuwe logo te maken, dat vind ik echt lef.'

De Frans-Hongaarse Vasarely maakte abstract, geometrisch werk. 'Dat mooie ruitvormige logo is een fantastisch voorbeeld van zijn eigen stijl en toch is het ook heel Renault.' Als je er goed naar kijkt, heeft het een eigenaardige dieptewerking. Boom: 'Het is optisch bedrog. Het kan eigenlijk niet.' Van den Acker: 'Het is bijna Escher.' Boom: 'Het logo was op de Renault 5 in 1972 voor het eerst te zien, en dat was ook al zo'n vernieuwende auto.' Van den Acker: 'Als je een Renault 5 kocht, werd je automatisch een kunstverzamelaar. Dankzij dat logo.'

Heeft de samenwerking tussen Van den Acker en Boom nog geleid tot enigerlei gezonde wederzijdse afgunst over de ontwerppraktijk van de ander? Boom: 'Ik zou heel graag een special edition ontwerpen. Geinspireerd op het werk van Vasarely.' Van den Acker: 'Die totale vrijheid waarin dat boek is gemaakt, daar ben ik wel trots op. Ik zie dat ook als een design statement.'

Renault = Présent, concept en vormgeving Irma Boom, tekst Niklas Maak, opdrachtgever Renault/Laurens van den Acker. Het boek is niet te koop.

Nederlandse auto-ontwerpers doen het goed in den vreemde

Laurens van den Acker is niet de enige Nederlander die het goed doet als auto-ontwerper. Van den Acker maakte furore bij Mazda, waar Renault hem zeven jaar geleden weghaalde. Hij volgde de vermaarde Patrick le Quément op, die 22 jaar lang het design bepaalde bij de Franse autofabriek. Le Quément bracht onder meer de Twingo, Espace en Scénic.

Andere Nederlanders op topposities bij grote auto-merken zijn Adrian van Hooydonk (52), designdirecteur bij BMW sinds 2009. Hij werkte onder meer aan de 3- en de 6- serie van BMW. Fedde Talsma (62) was tot 2014 exterior chief designer bij Volvo Zweden en onder meer verantwoordelijk voor de c70, een cabriolet met een hard dak. Sarkis Benliyan (43) begon bij Smart. In 2005 stapte hij over naar Mercedes en in 2011 naar Audi, waar hij senior designer is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden