'Ik krijg eetgeld van mijn schoonmoeder'

Reportage..

Zwijndrecht Voor de streng gereformeerde binnenvaartschipper Willem Verboom (45) geldt ledigheid als een grote zonde. Niet voor niets heeft hij zijn 110 meter lange schip de naam ‘Ora et Labora’ (Bid en Werk) meegegeven. Met het bidden zit het wel goed. Met werken niet.

Al tien weken lang ligt zijn schip werkeloos aan de wal. Op de grens tussen Zwijndrecht en Hendrik-Ido-Ambacht heeft hij de Ora et Labora bij een braakliggend bouwterrein afgemeerd. De loopplank eindigt in kniehoog onkruid.

‘Ik weet niet eens hoe het greppeltje heet waarin ik nu lig’, zegt Verboom, terwijl hij uit zijn stuurhut kijkt. ‘Faciliteiten zijn er niet. De reden dat ik hier lig is simpel: het is gratis. Normaal betaal je toch al snel ruim 300 euro havengeld per week.’ En dat geld kan Verboom goed gebruiken. Op zijn 5 jaar oude schip rust een hoge hypotheekschuld. ‘Als je niet vaart, komt er geen cent binnen, terwijl de vaste kosten doorlopen.’

Dat hij geen vracht vervoert, is deels zijn eigen keuze. Verboom weigert sinds kort werk als hem dat te weinig oplevert. ‘Er wordt op dit moment ver onder de kostprijs gevaren. Ik doe daar niet langer aan mee. Als ik niet vaar, slijt mijn schip ook niet.’

Samen met enkele andere schippers begon hij een initiatief om hogere prijzen af te dwingen. Onder de naam European United Barge Owners (EUBO) hebben de schippers een coöperatie opgezet. Doel is samen met nog honderden andere schippers een vuist te maken naar opdrachtgevers. ‘Als iedereen weigert nog langer voor een te lage prijs te varen, gaat uiteindelijk de prijs omhoog’, zegt Verboom.

De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) vermoedt echter dat hier sprake is van kartelvorming en heeft de EUBO een pittige waarschuwing gestuurd. ‘Er kleven reële mededingingsrechtelijke risico’s aan uw initiatief’, is te lezen in de NMa-brief, die eindigt met het advies een advocaat in de arm te nemen. Volgens de NMa is het verboden prijsafspraken te maken ‘ongeacht of je dat nu onder het mom van een coöperatie of wat dan ook doet’, aldus de NMa in een toelichting.

Het is de derde keer binnen enkele maanden dat de NMa in actie komt tegen plannen van de binnenvaart om de vrachtprijzen omhoog te krijgen. Eerder had de sector bedacht om via een zogenaamde ‘oplegregeling’ 30 procent van de Nederlandse binnenvaartschepen tijdelijk uit de vaart te nemen. Deze capaciteitsreductie zou ook tot een verhoging van de prijzen moeten leiden. Maar ook dit plan stuitte op de NMa.

‘We gaan op deze manier massaal door het putje,’ zegt Erik van Toor, directeur van branchevereniging Kantoor Binnenvaart. Volgens hem kampt de sector met een overcapaciteit van 20 tot 30 procent. De prijzen daalden sinds eind 2008 met veel hogere percentages.

‘Om toch nog een vrachtje te bemachtigen, zijn binnenvaartschippers met elkaar in een prijzenslag geraakt. Het resultaat is een ongekende omzetdaling van 60 tot 70 procent’, aldus Van Toor, die het initiatief van de EUBO ‘100 procent’ ondersteunt.

Dat tot nu toe nog vrijwel geen binnenvaartondernemer failliet is gegaan, komt volgens hem door de banken. ‘De binnenvaart is zeer hoog gefinancierd door banken. Die hebben geen belang bij faillissementen. Als ze schepen op een openbare veiling verkopen, vangen ze daar bijna niets voor. Dus dwarsbomen ze faillissementen, zelfs als de ondernemer dit als enige uitweg ziet. In plaats daarvan blijven banken binnenvaartondernemers maar doorfinancieren, waardoor veel ondernemers nog veel dieper in de schulden komen te zitten.’

De Rabobank, die met een marktaandeel van 60 procent de belangrijkste speler in scheepsfinancieringen is, zegt zich ‘niet in dit beeld te herkennen’. Schipper Arjan Leunis (41) wel. ‘Ik wilde vorig jaar de sleutels van mijn schip bij de bank inleveren. Ik heb echt geen cent meer. Ik krijg eetgeld van mijn schoonmoeder om mijn gezin te voeden. Maar de bank wil er niet aan. Ik moet doorvaren, maar lig wegens gebrek aan werk al zeven weken stil.’ Leunis is ook lid geworden van de EUBO.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden