‘Ik kom niet om jou te verneuken’

Tegen Shaha Riza’s woede zijn zelfs Herman Wijffels’ zalvende woorden niet opgewassen. Op 30 april verschijnt Riza voor een commissie die moet uitzoeken of haar vriend, Wereldbank-president Paul Wolfowitz, haar heeft voorgetrokken met een salarisverhoging van 60 duizend dollar....

Van onze verslaggever Olav Velthuis

Riza antwoordt korzelig: ‘Meent u dat?’

De toon is gezet. Riza slingert tijdens de ondervraging het ene naar het andere verwijt de wereld in. Vooral Ad Melkert moet het ontgelden. Die bedenkt in 2005 het plan om haar buiten de bank te detacheren zolang haar vriend daar president is.

De Ethische Commissie onder Melkerts leiding wil daarmee een belangenconflict binnen de bank voorkomen, maar Riza vermoedt ‘heel andere motieven’. Er zouden mensen binnen de bank zijn die van haar af willen.

Als ze voor het eerst hoort van Melkerts advies – op een Wereldbank-feestje, ze geniet net van een cocktail – bezweert ze zich te verzetten, maar uiteindelijk ziet ze daar van af om de vrede binnen de bank te bewaren.

Tegen Wijffels verklaart ze dat de salarisverhoging van 60 duizend dollar, die ze met haar detachering meekrijgt, wat haar betreft ‘het minimum’ is. Want: ‘Ik weet wat anderen voor compensatie hebben gekregen bij de Wereldbank, inclusief personen die vrouwen hebben lastig gevallen.’

Bovendien vindt Riza dat ze jarenlang is gediscrimineerd bij de bank. Loonsverhogingen werden haar keer op keer ontzegd. En dat alles ‘omdat ik een moslima en Arabische vrouw ben die de status quo bekritiseert’. Waarop ze omstandig aan Wijffels uitlegt hoe capabel ze wel niet is.

Des te vernederender was het dat de personeelschef van de Wereldbank, Xavier Coll, augustus 2005 haar kantoor binnenloopt en losbarst: ‘Shaha, ik ben niet gekomen om jou te verneuken.’

De personeelschef Coll, die eveneens door Wijffels aan de tand wordt gevoeld, heeft een hele andere versie over die ‘ruwe woorden’. Wolfowitz stuurde hem indertijd naar Riza met de opdracht de salariseisen van zijn vriendin zonder tegensputteren in te willigen. Coll waarschuwt zijn baas dat hij daarmee de regels overtreedt en de reputatie van de bank in gevaar brengt, maar die wimpelt dat af.

Sterker nog, Wolfowitz geeft de personeelschef de opdracht met niemand over de zaak te praten; zelfs niet met de belangrijkste raadsman binnen de Wereldbank.

Uit de persoonlijke notities die Coll na enig tegenstribbelen aan Wijffels overhandigt, blijkt dat Wolfowitz uit zijn vel springt als de zaak in het voorjaar van 2006 toch naar de pers uitlekt. De president zegt tegen Coll dat hij hoge managers verdenkt en gebruikt daarbij de ‘ruwe woorden’: ‘Als zij mij of Shaha verneuken, heb ik genoeg om hen ook te verneuken.’ Om daar aan toe te voegen: ‘Je moet je vrienden vertellen dat ze ophouden.’

Ook als Wolfowitz aan de beurt is om voor de commissie-Wijffels te verschijnen, vliegen harde woorden over tafel. Hij klaagt het slachtoffer te zijn van een ‘lastercampagne’ en waarschuwt Wijffels: als u zich gevoelig toont voor die laster zal dat ‘een afschuwelijke boodschap’ sturen naar toekomstige kandidaten voor het presidentschap.

Ook verwijt hij dat Melkert zijn handen van de zaak aftrok omdat hij en zijn commissieleden bang zouden zijn geweest voor ‘een zeer boze mevrouw Riza, wier carrière door hun beslissing beschadigd was’. Wolfowitz zelf treft geen blaam, zo houdt hij Wijffels voor, want de situatie (een kersverse president wiens vriendin al bij de Wereldbank werkt) was nieuw en Melkerts advies aan hem ambigu.

Dat laatste wil Wijffels in het eindrapport wel toegeven. Melkerts advies was inderdaad geen ‘toonbeeld van helderheid’. Maar maar verder geeft de Nederlandse bewindvoerder een snoeihard oordeel over Wolfowitz: hij toont gebrek aan leiderschap, ondermijnt de bestuursstructuur en bezoedelt de reputatie van de bank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden