Eeuwige leven Jeroen Buve

'Ik houd de strijd vol door eindeloos optimistisch te zijn'

Met de reguliere, 'rationalistische' wetenschap lag Jeroen Buve in de clinch, zodat hij uiteindelijk zijn eigen universiteit oprichtte.

Jeroen Buve Beeld Olivier Rensing

Filosoof Jeroen Buve vond dat de huidige maatschappij werd gegijzeld door een wetenschap die geen oog meer had voor zaken die niet materieel of zintuiglijk waarneembaar zijn, zoals bleek uit de campagne tegen de homeopathie.

Hierdoor ging het 'goede ware en schone' verloren. Buve was overtuigd van een dubbele waarheid, die hij veritas duplex noemde. Omdat de wetenschappelijke wereld 'met zijn rationalistische tunnelvisie' hem hiervoor geen kansen gaf, voelde hij zich gedwongen zijn eigen universiteit te stichten: de Geert Grote Universiteit (GGU), die eerst in Deventer was gevestigd, later in Kampen en nu naar Boxmeer gaat.

Ars moriendi

Buve zal de verhuizing zelf niet meemaken. Hij overleed 30 augustus in hospice de Winde in Deventer aan de gevolgen van alvleesklierkanker. Hij had zijn eigen doodskist laten maken die hij naast zijn bed had staan. 'De oudste definitie van filosofie is niet voor niets ars moriendi, oftewel de kunst van het sterven. Ik ga fysiek dood, maar mijn geest blijft, die kán niet dood', zei hij in februari in een interview met het regionale dagblad De Stentor.

Buve werd geboren in Den Haag in een 'kil en elitair nest'. Op zijn 12de koos hij voor een priesteropleiding aan het kleinseminarie Hageveld. Zes jaar later trad hij als monnik in bij het benedictijner klooster van Chevetogne - een op de oecumene gerichte gemeenschap die katholicisme en protestantisme, westerse en oosterse rites onder één dak bracht. Hij bleef er tot zijn 33ste. 'Maar uiteindelijk was hij meer filosoof dan theoloog en ook te eigengereid om zich aan de strikte kloosterhiërarchie te houden', zegt zijn zoon Sybrand Buve.

In 1969 trad Buve uit en ging filosofie studeren in achtereenvolgens Münster, Berlijn en Heidelberg. Hij trouwde in 1973. Nadat hij was afgestudeerd, wilde hij in Nederland promoveren, maar geen van de universiteiten wilde daaraan meewerken - zelfs niet na bemiddeling door zijn broer Raymond, die hoogleraar was in Leiden. 'Uiteindelijk kwam hij bij professor Koos de Valk in Rotterdam terecht, die na een aanbeveling van professor Robert Spaemann uit Duitsland overstag ging', vertelt zoon Sybrand.

Metafysica

Intussen had hij een baan geaccepteerd als beleidsmedewerker bij de provincie Friesland, waar hij onder meer speeches zou schrijven voor commissaris van de koningin Hans Wiegel. In 1995 kreeg hij de kans om in het Titus Brandsma Huis in Leeuwarden een instituut voor toegepaste metafysica te openen dat hij vernoemde naar de Duitse volkenrechtgeleerde en filosoof Rudolf von Laun. Maar de belangstelling voor de lezingen die hij hield en de boeken die hij schreef was niet groot.

Jeroen Buve voelde zich miskend door de academische wereld, die slechts oog had voor kwantitatief meetbare efficiency en rendement. Daarom richtte hij een eigen universiteit op. 'Ik houd de strijd vol door eindeloos optimistisch te zijn. Hoe harder ze mij tegenwerken, hoe harder ik doorzet', zei hij in Trouw.

Ook nadat drieënhalf jaar geleden kanker bij hem was vastgesteld, bleef hij strijdvaardig. Gekleed in een Schots geruit colbert en mosgroen petje verplaatste hij zich op een tandem door de stad. In maart hertrouwde hij nog met zijn ex-vrouw van wie hij in 1992 was gescheiden.

Postuum zullen nog boeken van hem verschijnen, waaronder zijn autobiografie Een onverantwoord leven en God in de democratie. 'Hij was overtuigd ooit na zijn dood de erkenning te krijgen van filosofisch genie', zegt Sybrand, die samen met zijn broer Gulliver het werk zal voortzetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.